KANUSHO LA KISHERIA Umiliki na Masharti ya Matumizi

01Utambulisho na Umiliki wa Maktaba

Maktaba ya Nukuu za Marais Tanzania ni mradi huru wa kidijitali ulioanzishwa kwa madhumuni ya kukusanya, kuhifadhi, kupanga, kufafanua na kurahisisha upatikanaji wa nukuu, kauli na kumbukumbu zinazohusiana na historia ya uongozi wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Maktaba hii inamilikiwa na kuendelezwa na Khamisi Ibrahim Zephania, ambaye ndiye mwanzilishi na mmiliki wa mradi huu. Yeye pia ndiye mmiliki wa Maktaba ya Nukuu za Samia na mwandishi wa kitabu Falsafa na Uongozi wa Rais Samia.

Mradi huu umeanzishwa na kuendelezwa kwa juhudi binafsi, kutokana na kutambua umuhimu wa kuhifadhi kumbukumbu za nukuu za viongozi wa Tanzania na kurahisisha upatikanaji wake kwa ajili ya elimu, utafiti, uandishi wa habari, uchambuzi wa kihistoria na matumizi mengine halali ya maarifa.

Isipokuwa pale ambapo uhusiano au ushirikiano rasmi umeanzishwa na kuthibitishwa, kuwepo kwa majina ya viongozi, nukuu, hotuba, picha, nyaraka au taarifa za taasisi katika maktaba hii hakumaanishi kuwa mradi umeidhinishwa, unafadhiliwa, unasimamiwa au unaungwa mkono rasmi na viongozi au taasisi hizo.

Umiliki wa maktaba kama mradi binafsi unapaswa kutofautishwa na umiliki wa haki za msingi katika nyaraka, picha, hotuba na maudhui ya watu wengine yanayoweza kuwasilishwa kupitia tovuti hii.

02Madhumuni, Dira na Umuhimu wa Maktaba

Maktaba ya Nukuu za Marais Tanzania ilianzishwa kutokana na kutambua umuhimu wa kuwa na jukwaa la kidijitali linalorahisisha upatikanaji wa nukuu na kauli za Marais wa Tanzania kwa mpangilio unaosaidia kumbukumbu, marejeo na utafiti.

Kauli za viongozi ni sehemu muhimu ya historia ya taifa. Zinaweza kusaidia kuelewa falsafa za uongozi, maono ya maendeleo, misimamo kuhusu masuala ya kitaifa, mazingira ya maamuzi ya kihistoria na mabadiliko ya kijamii, kisiasa na kiuchumi katika vipindi mbalimbali.

Kumbukumbu hizo zinapokuwa zimetawanyika katika hotuba, nyaraka, machapisho na majukwaa tofauti, upatikanaji wake unaweza kuwa mgumu kwa wananchi, wanafunzi, watafiti, waandishi wa habari na vizazi vijavyo.

Kwa kuzingatia umuhimu huo, maktaba inalenga kuchangia katika kupunguza changamoto za upatikanaji wa kumbukumbu hizo kwa kuzikusanya, kuzipanga na kuzifanya zipatikane katika mazingira ya kidijitali.

Madhumuni yake ni pamoja na:

1. Kuhifadhi kumbukumbu za nukuu na kauli za Marais wa Tanzania.
2. Kurahisisha upatikanaji wa kauli zinazohusiana na historia ya taifa.
3. Kutoa ufafanuzi, uchambuzi na maelezo ya muktadha wa nukuu.
4. Kusaidia elimu, utafiti, uandishi na mijadala kuhusu historia ya uongozi.
5. Kuchangia katika uhifadhi wa maarifa kwa ajili ya vizazi vya sasa na vijavyo.
6. Kuhamasisha matumizi ya vyanzo vinavyoweza kuthibitishwa katika kujifunza na kurejelea historia.

Maktaba hii inalenga kuwa nyenzo ya ziada ya kumbukumbu na rejea. Haichukui nafasi ya nyaraka rasmi za Serikali, taasisi za kumbukumbu, maktaba za kitaifa au vyanzo vingine vya msingi.

Aidha, maktaba haidai kuwa ndiyo chanzo pekee cha nukuu za Marais wa Tanzania au kwamba inajumuisha kila kauli iliyowahi kutolewa na viongozi hao.

03Ufafanuzi na Uchambuzi wa Nukuu

Maktaba ya Nukuu za Marais Tanzania haijajikita katika kukusanya na kuhifadhi nukuu pekee. Sehemu muhimu ya kazi yake ni kutoa ufafanuzi, uchambuzi na maelezo ya muktadha yanayomsaidia msomaji kuelewa maana na umuhimu wa kauli za viongozi katika historia ya Tanzania.

Kupitia kazi hiyo ya kiuhariri, maktaba inalenga kuongeza thamani ya kielimu na kiutafiti ya kumbukumbu zinazowasilishwa, kwa kuzingatia mazingira ya kihistoria, falsafa za uongozi na masuala ya kitaifa yanayohusiana na kauli husika.

Kutegemea maudhui ya kila nukuu, ufafanuzi na uchambuzi unaweza kuangazia maana ya kauli katika muktadha wake, falsafa na maono ya uongozi, uhusiano wake na historia ya Tanzania, umuhimu wake katika masuala ya kitaifa na mafunzo yanayoweza kujadiliwa.

Kwa kiwango kinachotambuliwa na sheria, maudhui hayo asilia yanaweza kuwa na ulinzi wa hakimiliki au haki nyingine zinazotumika kwa mujibu wa sheria husika.

Ufafanuzi au uchambuzi haupaswi kuchukuliwa moja kwa moja kuwa kauli ya kiongozi aliyetajwa, msimamo rasmi wa Serikali au tafsiri pekee inayowezekana ya kauli husika.

Pale ambapo maudhui yanatoa tafsiri, tathmini au maoni ya kiuchambuzi, yanapaswa kueleweka katika muktadha wa kazi ya kiuhariri. Madai yanayohusu matukio, sera, takwimu au matokeo ya maendeleo yanapaswa kutathminiwa kwa kuzingatia ushahidi na vyanzo vinavyofaa.

Maktaba inalenga kuendeleza utamaduni wa kuchunguza kauli za viongozi kwa kuzingatia ushahidi, muktadha na uadilifu wa kihistoria, bila kuchanganya nukuu halisi na maelezo yaliyotayarishwa na mwandishi.

04Uhuru wa Maktaba na Msimamo wa Kiuhariri

Maktaba inaendelezwa kama mradi binafsi wenye uhuru wa kupanga, kuwasilisha na kufafanua kumbukumbu kwa madhumuni yake ya kielimu na kihistoria.

Kuwepo kwa nukuu katika maktaba hii hakumaanishi kwamba mmiliki anakubaliana na kila kauli iliyotolewa na kiongozi husika, anaunga mkono kila sera inayohusishwa na kiongozi huyo au anatoa tathmini rasmi ya utendaji wake.

Vilevile, kuwepo kwa nukuu za viongozi mbalimbali katika jukwaa moja hakumaanishi kuwa viongozi hao wameidhinisha maudhui ya maktaba au wameipa mamlaka ya kuzungumza kwa niaba yao.

Madhumuni ya maktaba ni kuhifadhi na kurahisisha upatikanaji wa kumbukumbu, kutoa maelezo ya kiuhariri na kusaidia uelewa wa historia ya uongozi wa Tanzania kupitia nukuu za Marais.

Uwasilishaji wa maudhui unaweza kutofautiana kulingana na aina ya nyenzo, upatikanaji wa vyanzo na madhumuni ya ukurasa husika.

05Usahihi wa Taarifa na Uthibitishaji wa Vyanzo

Jitihada zinazofaa zinafanywa ili kuwasilisha nukuu, maelezo na kumbukumbu kwa usahihi na kwa kuzingatia vyanzo vinavyopatikana.

Pale inapowezekana, nukuu zinaweza kuambatana na jina la kiongozi, tarehe, mahali, tukio, hotuba, chapisho au kiungo kinachoelekeza kwenye chanzo husika.

Hata hivyo, nyaraka za kihistoria zinaweza kuwa na matoleo tofauti, viungo vya tovuti vinaweza kubadilika, baadhi ya vyanzo vinaweza kutopatikana na makosa ya kibinadamu au ya kiufundi yanaweza kutokea.

Kwa hiyo, maktaba haitoi dhamana ya kwamba kila taarifa itakuwa kamili, isiyo na hitilafu au itapatikana bila kukatika wakati wote.

Kwa matumizi yanayohitaji uthibitisho wa kina, yakiwemo machapisho ya kitaaluma, nyaraka rasmi, uchapishaji wa kisheria au maamuzi ya kitaasisi, watumiaji wanashauriwa kuthibitisha taarifa husika kwa kutumia vyanzo vya msingi na nyaraka nyingine zinazoaminika.

Iwapo kosa la nukuu, tarehe, jina, rejea au muktadha litabainika, mtumiaji anahimizwa kuwasiliana na msimamizi wa maktaba kupitia sehemu ya Mawasiliano (Contact).

Taarifa iliyowasilishwa itapitiwa kwa kuzingatia ushahidi unaopatikana. Maktaba inaweza kusahihisha, kufafanua, kusasisha au kuondoa maudhui inapofaa, kwa kuzingatia hali ya taarifa, ushahidi uliopo na sheria zinazotumika.

Kuwasilisha malalamiko au taarifa ya kosa hakumaanishi kwamba marekebisho yatafanywa moja kwa moja bila tathmini.

06Haki Miliki na Umiliki wa Maudhui

Haki zinazohusika katika maudhui ya maktaba hii hutegemea aina ya kazi, chanzo chake, umiliki halali na sheria zinazotumika.

Kwa kiwango kinachotambuliwa na sheria, haki katika maandishi asilia, ufafanuzi, uchambuzi, maelezo ya muktadha, maudhui ya kiuhariri, uteuzi na mpangilio wa kumbukumbu, usanifu wa kurasa na vipengele vingine vya ubunifu vilivyotengenezwa mahsusi kwa ajili ya maktaba zinaweza kumilikiwa na Khamisi Ibrahim Zephania au wamiliki wengine halali wa haki hizo.

Hata hivyo, maktaba haidai umiliki wa kipekee wa nukuu, hotuba, picha, nyaraka, alama au taarifa zilizotolewa na watu wengine kwa sababu tu zimekusanywa au kuwasilishwa kwenye tovuti hii.

Haki zinazotumika katika nyenzo za msingi zitaendelea kuheshimiwa kulingana na sheria husika, hali ya kila nyenzo na haki za wamiliki wake halali.

Umiliki wa maktaba haupaswi kutafsiriwa kuwa umiliki wa kipekee wa ukweli wa kihistoria, mawazo ya jumla au kauli za watu wengine kwa namna isiyoruhusiwa na sheria.

Hairuhusiwi kunakili, kuchapisha upya, kuuza, kusambaza au kutumia kibiashara maudhui asilia, uchambuzi, mpangilio au vipengele vingine vya kazi za maktaba kwa namna inayokiuka haki zinazotumika kisheria.

Matumizi ya nukuu na taarifa kwa madhumuni halali ya elimu, utafiti, ukosoaji, taarifa na marejeo yatazingatia sheria husika na haki za wamiliki wa nyenzo za msingi.

Watumiaji wanashauriwa kutaja chanzo cha awali, inapojulikana, pamoja na rejea ya ukurasa wa maktaba walikopata taarifa, hasa wanapotumia maudhui katika machapisho au kazi za utafiti.

Kutaja chanzo ni utaratibu mzuri wa kitaaluma, lakini hakuchukui nafasi ya kupata ruhusa pale ambapo sheria inahitaji ruhusa hiyo.

Hakuna kifungu katika kanusho hili kinachokusudiwa kuondoa haki zinazotambuliwa na sheria au kuzuia matumizi yanayoruhusiwa kisheria.

07Taarifa na Malalamiko kuhusu Haki Miliki

Mtu au taasisi inayoamini kuwa maudhui yaliyochapishwa katika maktaba hii yanakiuka haki zake halali inahimizwa kuwasiliana na msimamizi wa maktaba kupitia sehemu ya Mawasiliano (Contact).

Ili kurahisisha mapitio, mlalamikaji anashauriwa kueleza:

1. Maudhui au nyenzo inayolalamikiwa na mahali inapopatikana kwenye tovuti.
2. Haki inayodaiwa kuathiriwa na namna ambavyo imeathiriwa.
3. Ushahidi wa umiliki au mamlaka ya kuwasilisha malalamiko, pale inapofaa.
4. Maelezo mengine yanayoweza kusaidia kutathmini suala husika.

Malalamiko yatapitiwa kwa kuzingatia taarifa na ushahidi unaopatikana, haki za wahusika na sheria zinazotumika.

Kutegemea matokeo ya mapitio, maktaba inaweza kuomba maelezo ya ziada, kurekebisha maudhui, kuongeza rejea, kusimamisha upatikanaji wa nyenzo au kuchukua hatua nyingine inayofaa kisheria.

Uwasilishaji wa malalamiko hautachukuliwa moja kwa moja kuwa uthibitisho wa ukiukaji. Vilevile, kifungu hiki hakikusudii kuzuia haki za kisheria za mlalamikaji au mtumiaji mwingine.

08Masharti ya Matumizi ya Maudhui

Watumiaji wanawajibika kutumia maudhui ya maktaba kwa madhumuni halali na kwa kuzingatia haki za watu wengine.

Hairuhusiwi kuwasilisha nukuu kwa namna inayopotosha muktadha wake, kubadilisha kauli na kuifanya ionekane kuwa nukuu halisi bila msingi unaothibitishika, au kudai kwamba maktaba imeidhinisha matumizi fulani bila ushahidi wa idhini hiyo.

Watumiaji wanapaswa kutofautisha kati ya:

1. Nukuu ya moja kwa moja kutoka katika chanzo.
2. Muhtasari wa kauli au hotuba.
3. Ufafanuzi na uchambuzi wa kiuhariri.
4. Taarifa za kihistoria zinazoweza kuthibitishwa.
5. Maoni au tafsiri zinazotolewa na mwandishi.

Iwapo maudhui yanakusudiwa kutumiwa kwa madhumuni ya kibiashara, kuchapishwa kwa wingi au kuingizwa katika mradi mwingine, mtumiaji anapaswa kuchunguza haki zinazohusika na kupata ruhusa pale inapohitajika kisheria.

Masharti haya hayakusudii kuzuia matumizi yanayoruhusiwa na sheria, yakiwemo matumizi halali ya nukuu na marejeo.

09Mipaka ya Dhamana na Wajibu

Maktaba inatolewa kwa madhumuni ya kumbukumbu, elimu, utafiti na marejeo.

Kwa kiwango kinachoruhusiwa na sheria, hakuna dhamana ya jumla inayotolewa kwamba kila taarifa itafaa kwa kila matumizi, kwamba maudhui yote yatakuwa kamili au kwamba huduma za tovuti zitapatikana bila kukatika.

Watumiaji wanapaswa kufanya uhakiki unaofaa kabla ya kutegemea taarifa kwa maamuzi ya kitaaluma, kisheria, kiutawala, kibiashara au kwa madhumuni mengine yanayohitaji uthibitisho maalumu.

Kwa kiwango kinachoruhusiwa na sheria, mmiliki hatawajibika kwa hasara inayotokana na matumizi yasiyofaa ya maudhui, kutothibitishwa kwa taarifa na mtumiaji au kutegemea tafsiri isiyozingatia muktadha wa taarifa husika, pale ambapo kutowajibika huko kunaruhusiwa kisheria.

Kifungu hiki hakiondoi wala hakipunguzi wajibu wowote ambao hauwezi kuondolewa au kupunguzwa chini ya sheria zinazotumika. Haki na wajibu wa wahusika vitaamuliwa kwa kuzingatia sheria husika na mazingira ya kila tukio.

10Viungo na Huduma za Tovuti za Watu Wengine

Maktaba inaweza kuwa na viungo vinavyoelekeza kwenye tovuti za Serikali, taasisi za umma, vyombo vya habari, maktaba, taasisi za kumbukumbu, machapisho au majukwaa mengine ya kidijitali.

Viungo hivyo vinaweza kuwekwa ili kurahisisha upatikanaji wa vyanzo vya msingi na kusaidia uthibitishaji wa taarifa.

Kuwepo kwa kiungo hakumaanishi kwamba mmiliki wa maktaba anamiliki, anasimamia, anadhamini au anaidhinisha maudhui ya tovuti husika.

Mmiliki wa maktaba hana udhibiti wa moja kwa moja juu ya mabadiliko ya maudhui, sera, upatikanaji au utendaji wa tovuti za watu wengine. Watumiaji wanashauriwa kuzingatia masharti na sera za tovuti wanazotembelea.

11Faragha na Taarifa Binafsi

Iwapo tovuti itakusanya au kuchakata taarifa binafsi kupitia fomu za mawasiliano, barua pepe, takwimu za matumizi au huduma nyingine, taarifa hizo zinapaswa kushughulikiwa kwa kuzingatia sheria zinazotumika na masharti yanayohusika.

Maelezo kuhusu aina ya taarifa zinazokusanywa, madhumuni ya ukusanyaji, namna taarifa zinavyotumiwa, muda wa kuzihifadhi, watu wanaoweza kuzifikia na haki za wahusika yanapaswa kuwekwa katika Sera ya Faragha inayolingana na utendaji halisi wa tovuti.

Kanusho hili halichukui nafasi ya Sera ya Faragha inayoweza kuhitajika kisheria.

12Ushirikiano na Taasisi, Watafiti na Wadau

Maktaba ya Nukuu za Marais Tanzania iko wazi kwa mawasiliano na mapendekezo ya ushirikiano kutoka kwa taasisi za Serikali, vyuo vikuu, taasisi za elimu na utafiti, maktaba, taasisi za kumbukumbu, wanahistoria, waandishi wa habari, wataalamu na wadau wengine wenye nia ya kuhifadhi na kuendeleza kumbukumbu za uongozi wa Tanzania.

Ushirikiano unaweza kujumuisha:

• Utafutaji na uthibitishaji wa nukuu na nyaraka za kihistoria.
• Upatikanaji wa hotuba na vyanzo vya msingi.
• Utafiti kuhusu historia na falsafa za uongozi.
• Uboreshaji wa mifumo ya kuhifadhi na kupata kumbukumbu za kidijitali.
• Miradi ya elimu, kumbukumbu na urithi wa taifa.
• Ushirikiano wa kitaalamu, kiufundi, kitaaluma au wa maendeleo ya mradi.
• Ufadhili, udhamini au makubaliano mengine yanayokubalika na wahusika.

Mapendekezo ya ushirikiano na mawasiliano rasmi yanaweza kuwasilishwa kupitia sehemu ya Mawasiliano kwenye tovuti.

Mapendekezo yatapitiwa kwa kuzingatia madhumuni ya maktaba, uwezo wa mradi na maslahi ya wahusika.

Ushirikiano wowote rasmi, uhamishaji wa haki au makubaliano ya kibiashara utahitaji makubaliano yanayofaa pale inapohitajika. Kuwasilisha pendekezo hakumaanishi kwamba ushirikiano umeidhinishwa au umeanza kutekelezwa.

13Mabadiliko ya Kanusho

Mmiliki wa maktaba anaweza kurekebisha au kusasisha kanusho hili kadiri mradi unavyoendelea, huduma zinavyobadilika au mahitaji ya kisheria na kiutendaji yanapojitokeza.

Toleo lililochapishwa kwenye tovuti litakuwa toleo la sasa la kanusho hili, kwa kuzingatia sheria zinazotumika na haki za wahusika.

Watumiaji wanashauriwa kurejea ukurasa huu mara kwa mara ili kufahamu masharti yanayotumika.

14Mawasiliano Rasmi

Kwa maswali kuhusu umiliki wa maktaba, matumizi ya maudhui, marekebisho ya nukuu, uthibitishaji wa kumbukumbu, masuala ya haki miliki au mapendekezo ya ushirikiano, tafadhali tumia sehemu ya Mawasiliano (Contact) kwenye tovuti.

Jina la mradi: Maktaba ya Nukuu za Marais Tanzania
Mwanzilishi na mmiliki: Khamisi Ibrahim Zephania
Tovuti: www.nukuuzamarais.com

Maktaba inaendelezwa kwa dhamira ya kuhifadhi kumbukumbu za kauli, falsafa na maono ya viongozi wa Tanzania na kuzifanya zipatikane kwa madhumuni ya elimu, utafiti, maarifa na marejeo ya kihistoria.

Kuhifadhi kumbukumbu za nukuu za viongozi ni sehemu ya kuhifadhi historia ya taifa. Kwa kuzikusanya, kuzipanga, kuzifafanua na kuzifanya zipatikane, maktaba inalenga kuchangia katika kurithisha maarifa na kumbukumbu kwa vizazi vya sasa na vijavyo.