MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS
Kikwete: Afrika Ina Uwezo wa Kujenga Ustawi kwa Rasilimali Zake
Nukuu Na. 4 · Afrika, uwezo wa kiuchumi na kupunguza umaskini
TAFSIRI YA KISWAHILI
“Afrika ina kila kinachohitajika ili kuwa bara lenye ustawi.”
ORIGINAL ENGLISH
“Africa has got all what it takes to become a prosperous continent.”
Mtoa Kauli
Dkt. Jakaya Mrisho Kikwete
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania wakati huo
TAREHE
6 Desemba 2013
TUKIO / HOTUBA
Hotuba ya kufunga Mkutano wa Afrika na Ufaransa kuhusu mfumo mpya wa uchumi
MAHALI
Eneo mahususi halijathibitishwa katika kumbukumbu iliyorejelewa hapa
MUKTADHA WA KIHISTORIA
Hoja ya Afrika kutoka utajiri wa rasilimali hadi ustawi wa wananchi
Tarehe 6 Desemba 2013, Dkt. Jakaya Mrisho Kikwete alitoa hotuba
ya kufunga mkutano wa Afrika na Ufaransa uliojadili mfumo mpya
wa uchumi. Katika hotuba hiyo, alielekeza mjadala kwenye swali
la msingi: kwa nini bara lenye rasilimali nyingi na idadi kubwa
ya watu linaendelea kukabiliwa na umaskini?
Akieleza hoja yake, Kikwete alitaja rasilimali za asili,
ardhi inayofaa kwa kilimo, madini, mafuta na gesi, pamoja na
rasilimali za misitu na bahari. Pia alizungumzia umuhimu wa
watu, elimu, soko la Afrika na ushirikiano na washirika wa
kimataifa katika kukuza uzalishaji na biashara.
Kwa hiyo, kauli hii haikuwa madai kwamba Afrika tayari ilikuwa
imefikia ustawi. Ilikuwa msimamo kuhusu uwezo wa bara hilo
kuufikia, ikiwa rasilimali na fursa zake zingetumiwa kwa namna
inayochochea shughuli za kiuchumi na kuongeza manufaa kwa watu.
Haya ndiyo mazingira ya kiuchumi na kidiplomasia yanayosaidia
kuelewa ujumbe wa nukuu.
MAANA NA UJUMBE MKUU
Uwezo wa kiuchumi haupimwi kwa rasilimali pekee, bali kwa namna zinavyotumiwa
Maneno “all what it takes” yanaweka mkazo katika kuwepo kwa
mambo ya msingi yanayoweza kuifanya Afrika iwe na uchumi wenye
nguvu. Katika maelezo yaliyofuata nukuu hiyo, Kikwete alitaja
rasilimali za asili, nguvu kazi, upanuzi wa elimu, masoko na
uwezekano wa kuimarisha ushirikiano wa kikanda na kimataifa.
Hata hivyo, kuwepo kwa rasilimali hakumaanishi kwamba ustawi
unajitokeza wenyewe. Rasilimali zinahitaji usimamizi unaowajibika,
miundombinu, maarifa, mitaji, teknolojia na taasisi zinazoweza
kugeuza fursa kuwa uzalishaji na huduma zenye manufaa kwa jamii.
Ndiyo tofauti kati ya kuwa na uwezo wa kiuchumi na kuutumia uwezo
huo kwa matokeo yanayoonekana katika maisha ya wananchi.
Kwa muktadha huo, kauli hii inaelekeza fikra kwenye uwezekano
wa kupunguza umaskini kwa kupanua shughuli za uzalishaji,
kuongeza thamani ya rasilimali na kuimarisha nafasi ya
Waafrika katika uchumi wao. Ni mtazamo unaotilia mkazo uwezo
wa bara, bila kupuuza kazi inayohitajika ili kuufanikisha.
MTIZAMO WA KIHISTORIA
Mwaka 2013: Afrika katika mjadala wa ushirikiano na mageuzi ya uchumi
Mkutano ambao hotuba hii ilitolewa ulihusu uhusiano wa Afrika
na Ufaransa katika mazingira ya kutafuta mfumo wa uchumi
unaoweza kuendeleza ukuaji na ushirikiano. Katika hotuba yake,
Kikwete aliieleza Afrika kama bara lenye uwezo mkubwa wa
uzalishaji, huku akisisitiza umuhimu wa washirika wenye mitaji,
teknolojia, utaalamu na masoko.
Hoja hii inaonyesha nafasi aliyoiweka kwa ushirikiano wa
kimataifa: si kama mbadala wa uwezo wa Afrika, bali kama njia
inayoweza kusaidia kuugeuza uwezo huo kuwa bidhaa, huduma,
biashara na utajiri wa wananchi. Alisisitiza pia umuhimu wa
maendeleo ya watu na ushirikiano wa kikanda katika kuongeza
uwezo wa bara kusimamia uchumi na kupanua uzalishaji.
Ni muhimu kuisoma kauli hii ndani ya mazingira hayo. Ilikuwa
sehemu ya hotuba ya kidiplomasia kuhusu fursa za kiuchumi na
ushirikiano, si uthibitisho kwamba changamoto zote za umaskini
wa Afrika zilikuwa tayari zimetatuliwa.
UMUHIMU KWA TANZANIA
Kutoka rasilimali za taifa hadi fursa za wananchi
Kwa Tanzania, ujumbe wa nukuu hii unaweza kutumika kutafakari
uhusiano kati ya rasilimali za nchi na hali halisi ya uchumi
wa wananchi. Nchi ina shughuli za kiuchumi zinazohusiana na
kilimo, madini, nishati, uvuvi, misitu na utalii. Lakini
kuwepo kwa rasilimali hizo peke yake hakutoshi kuonyesha
kiwango cha ustawi kinachofikiwa na jamii.
Maswali ya msingi ni namna rasilimali zinavyosimamiwa, kiasi
cha thamani kinachoongezwa ndani ya nchi, nafasi zinazoundwa
kwa biashara na ajira, na jinsi mapato yanavyosaidia kuboresha
huduma na fursa za wananchi. Haya ni maeneo ya kuchunguza
matokeo ya sera na maamuzi ya kiuchumi, badala ya kutegemea
ukubwa wa rasilimali kama kipimo pekee cha maendeleo.
Kwa mtazamo huu, nukuu inatoa msingi wa kujadili maendeleo
yanayohusisha uzalishaji, maarifa, usimamizi wa rasilimali
na fursa pana za kiuchumi. Haithibitishi yenyewe kwamba
sera fulani ilifanikiwa; tathmini ya mafanikio hayo inahitaji
takwimu na ushahidi tofauti.
KAULI KATIKA VITENDO
Ushirikiano wa kiuchumi kama sehemu ya hoja ya hotuba
Katika hotuba hiyo hiyo, Kikwete alitoa wito wa ushirikiano
kati ya nchi za Afrika, Ufaransa, washirika wengine wa kimataifa
na sekta binafsi. Alitaja mitaji, teknolojia, utaalamu na
masoko kama maeneo ambayo ushirikiano ungeweza kusaidia
kubadilisha uwezo wa rasilimali za Afrika kuwa bidhaa na huduma.
Hatua / Msimamo
Wito wa kutumia ushirikiano wa kimataifa kuendeleza
uzalishaji, biashara na uwezo wa kiuchumi wa Afrika.
Uhusiano na kauli
Hoja hii inaendana moja kwa moja na msimamo kwamba Afrika
ina uwezo wa kujenga ustawi, lakini inahitaji njia za
kugeuza rasilimali na fursa kuwa matokeo ya kiuchumi.
Muktadha wa wakati
Msimamo huu ulielezwa katika hotuba ya kufunga mkutano
wa Afrika na Ufaransa tarehe 6 Desemba 2013.
Ufafanuzi wa ushahidi:
Hotuba inathibitisha kwamba wito huo ulitolewa. Hata hivyo,
wito huo peke yake si ushahidi kwamba mipango maalumu ya
uwekezaji ilitekelezwa au kwamba matokeo fulani ya kupunguza
umaskini yalitokana nao. Hitimisho kuhusu utekelezaji na
matokeo linahitaji nyaraka na takwimu zinazojitegemea.
MWANGWI WA KAULI KATIKA WAKATI WA SASA
Kupima maendeleo kwa thamani inayofika kwa wananchi
Katika kuutafakari ujumbe huu leo, swali si kama Afrika ina
rasilimali pekee, bali ni kwa kiwango gani rasilimali hizo
zinasaidia kujenga uzalishaji wenye tija, kuongeza maarifa
na ujuzi, kupanua fursa za ajira na kuboresha maisha ya watu.
Ukuaji wa uchumi unaweza kuambatana na matokeo tofauti kwa
makundi mbalimbali ya jamii. Kwa hiyo, kutathmini kama
uwezo wa kiuchumi unabadilika kuwa ustawi kunahitaji kuangalia
viashiria kama kipato, ajira, uzalishaji, upatikanaji wa
huduma muhimu na usambazaji wa fursa.
Kwa mtazamo wa Tanzania na Afrika kwa ujumla, hoja hii
inaendelea kuwa msingi wa maswali ya sera: ni nani anayenufaika
na rasilimali, thamani inaongezwa wapi, na ni mazingira gani
yanawezesha wananchi kushiriki katika uchumi wenye tija?
Majibu yanahitaji ushahidi wa wakati husika, si nukuu pekee.
MWENENDO WA MAANA
Kutoka uwezo uliopo hadi matokeo ya maendeleo
Nukuu hii inaweza kusomwa kwa kuunganisha changamoto
zilizokuwepo kabla ya 2013, hoja zilizowasilishwa wakati
huo na maswali ambayo bado yanafaa katika kutathmini
maendeleo ya Afrika.
KABLA YA 2013
Rasilimali na changamoto ya umaskini
Katika hotuba yake, Kikwete alielekeza kwenye tofauti
kati ya utajiri wa rasilimali za Afrika na hali ya
umaskini iliyokuwa ikiikabili sehemu ya bara. Hii
ilikuwa hoja ya msingi aliyotumia kueleza kwa nini
uwezo uliopo ulipaswa kutumiwa vizuri zaidi.
6 DESEMBA 2013
Hoja ya uwezo wa Afrika
Katika mkutano wa Afrika na Ufaransa kuhusu mfumo mpya
wa uchumi, Kikwete alisisitiza kwamba Afrika ilikuwa
na uwezo wa kuwa bara lenye ustawi. Alitaja rasilimali,
watu, elimu, masoko na ushirikiano kama sehemu ya
msingi wa uwezo huo.
LEO
Kutathmini matumizi ya fursa
Umuhimu wa hoja hii unaweza kuchunguzwa kwa kupima
namna rasilimali zinavyosaidia kuongeza uzalishaji,
ajira na kipato, pamoja na kiwango ambacho manufaa
ya ukuaji wa uchumi yanafika kwa wananchi.
BAADAYE
Ustawi unaopimika
Kwa vizazi vijavyo, nukuu hii inaacha swali la msingi:
je, nchi na bara zitaweza kubadilisha uwezo wa rasilimali
kuwa uchumi wenye tija, taasisi zinazowajibika na
fursa pana zaidi kwa wananchi? Jibu lake litategemea
maamuzi na matokeo yatakayoweza kupimwa kwa ushahidi.
UFAFANUZI WA MAKTABA
Maneno ya Kiingereza yamenakiliwa kutoka katika kumbukumbu
ya hotuba ya Dkt. Jakaya Mrisho Kikwete iliyohifadhiwa kwenye
tovuti rasmi ya Ikulu ya Tanzania. Tafsiri ya Kiswahili ni
tafsiri ya Maktaba, si maneno ya Kiswahili yaliyotolewa
moja kwa moja na mtoa kauli. Maelezo ya muktadha yanafuata
hoja zilizomo katika hotuba, huku tathmini ya umuhimu wake
kwa sasa na baadaye ikiwa ni uchambuzi wa Maktaba.
Tarehe na tukio vimetajwa kwa mujibu wa kumbukumbu ya Ikulu.
Eneo mahususi la mkutano halijaainishwa hapa kwa sababu
halijathibitishwa kwa uhakika katika taarifa iliyorejelewa.
