MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS TANZANIA
Kikwete: Kuijenga Tanzania kuwa na Uchumi wa Kisasa Unaoweza Kujitegemea
Dira ya Serikali ya Awamu ya Nne kuhusu mabadiliko ya uchumi,
uwezo wa taifa kujitegemea na nafasi ya wananchi katika maendeleo.
“
TAFSIRI YA KISWAHILI
Jukumu la kwanza ni kuiondoa Tanzania katika uchumi ulio nyuma
kimaendeleo na unaotegemea wengine, na kuijenga kuwa na uchumi
wa kisasa unaoweza kujitegemea.
ORIGINAL QUOTATION · ENGLISH
“First, is to lift Tanzania from a backward, and dependent economy,
to a modern self-sustaining economy.”
Dkt. Jakaya Mrisho Kikwete
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania · Serikali ya Awamu ya Nne
TAREHE
30 Desemba 2005
MAHALI
Dodoma, Tanzania
TUKIO / HOTUBA
Hotuba ya kuzindua Bunge la Tisa na kueleza vipaumbele
vya Serikali ya Awamu ya Nne
MUKTADHA WA KIHISTORIA
Kuweka vipaumbele vya uchumi mwanzoni mwa Awamu ya Nne
Tarehe 30 Desemba 2005, Dkt. Jakaya Mrisho Kikwete alilihutubia
Bunge la Tisa wakati wa uzinduzi wa Bunge hilo. Katika hotuba
hiyo ya mwanzo wa uongozi wake, alieleza majukumu makuu ambayo
Serikali ya Awamu ya Nne ilikusudia kuyapa kipaumbele.
Kauli kuhusu kuijenga Tanzania kuwa na uchumi wa kisasa na
unaoweza kujitegemea ilikuwa sehemu ya dira hiyo. Haikuzungumzia
ukuaji wa uchumi kwa maana ya kuongeza shughuli za uzalishaji
pekee; iliweka pia mbele suala la kupunguza utegemezi wa
kiuchumi na kuimarisha uwezo wa nchi kujiendeleza.
Mazingira ya wakati huo yalihusisha matarajio ya wananchi baada
ya uchaguzi mkuu wa mwaka 2005, pamoja na changamoto za
kupanua fursa za kiuchumi na kuboresha maisha. Serikali mpya
ilipaswa kueleza namna ambavyo vipaumbele vyake vingetafsiriwa
katika sera, mipango na matumizi ya rasilimali za taifa.
Hotuba ya Bajeti ya Serikali ya mwaka 2006/07 ilirejelea
majukumu yaliyotajwa na Rais katika hotuba yake ya uzinduzi
wa Bunge, jambo linalosaidia kuthibitisha nafasi ya kauli hii
katika maelezo rasmi ya vipaumbele vya Serikali ya Awamu ya Nne.
MAANA NA UJUMBE MKUU
Kujitegemea kiuchumi kunahitaji uwezo wa kuzalisha na kuendeleza
uchumi wa ndani
Maneno “modern self-sustaining economy” yanaweka pamoja
mawazo mawili yanayohusiana. La kwanza ni uchumi wa kisasa:
uchumi wenye uwezo wa kupanua uzalishaji, kutumia maarifa na
teknolojia, kuongeza tija na kuunda fursa za shughuli za
kiuchumi. La pili ni uwezo wa kujitegemea: kuimarisha msingi
wa ndani wa uzalishaji na mapato ili maendeleo yasiwe tegemezi
kupita kiasi kwa msaada au rasilimali kutoka nje.
Tafsiri ya kauli hii haimaanishi kwamba nchi inapaswa kujitenga
na biashara, uwekezaji au ushirikiano wa kimataifa. Uchumi
unaweza kushirikiana na dunia huku ukijenga uwezo wake wa ndani
wa kuzalisha bidhaa na huduma, kuongeza thamani ya malighafi,
kukuza ujuzi na kupata mapato yanayoweza kusaidia kugharamia
vipaumbele vya maendeleo.
Kwa mantiki hiyo, kauli inaweka mbele swali la msingi:
je, muundo wa uchumi unauwezesha nchi kuongeza uwezo wake wa
kujizalishia maendeleo, au unaendeleza utegemezi ambao
unapunguza nafasi ya kufanya maamuzi ya kiuchumi kwa kutumia
rasilimali na uwezo wa ndani?
MTIZAMO WA KIHISTORIA
Kutoka kwenye dira ya kisiasa hadi swali la utekelezaji
Katika hotuba ya uzinduzi wa Bunge la Tisa, kauli hii iliwasilishwa
kama jukumu la kwanza la Serikali mpya. Hivyo, ilikuwa sehemu
ya kueleza mwelekeo wa uongozi na matarajio yaliyowekwa kwa
kipindi kilichoanza baada ya uchaguzi wa mwaka 2005.
Hata hivyo, kutangaza lengo la kujenga uchumi wa kisasa
hakumaanishi kwamba mabadiliko hayo yalikuwa tayari yamefikiwa.
Kauli hiyo inapaswa kusomwa kama tamko la kipaumbele cha sera,
kisha kutathminiwa kwa kuangalia hatua zilizochukuliwa,
matokeo yaliyopatikana na changamoto zilizojitokeza katika
kipindi cha uongozi.
Hotuba ya Bajeti ya 2006/07 ina umuhimu katika mfuatano huu
kwa sababu inarejelea majukumu ya msingi yaliyotajwa na Rais
mwaka 2005. Huu ni ushahidi wa jinsi dira hiyo ilivyoendelea
kutajwa katika maelezo rasmi ya sera; peke yake, si uthibitisho
kwamba malengo yote ya kiuchumi yalitekelezwa au kufikiwa.
UMUHIMU KWA TANZANIA
Kupima maendeleo kwa uwezo wa uchumi kuwanufaisha wananchi
Umuhimu wa kauli hii kwa Tanzania unatokana na uhusiano kati
ya muundo wa uchumi na maisha ya wananchi. Ukuaji wa uchumi
unaweza kuwa na thamani ndogo kwa kaya nyingi ikiwa fursa
za uzalishaji, ajira, ujuzi, masoko na mapato hazipanuki
kwa namna inayowafikia.
Kwa hiyo, wazo la uchumi unaoweza kujitegemea linaweza
kuchunguzwa kupitia maswali mahsusi: je, uzalishaji wa ndani
unaongezeka? Je, bidhaa za ndani zinaongezwa thamani kabla
ya kuuzwa? Je, biashara na viwanda vinaweza kupata ujuzi,
mitaji na miundombinu inayohitajika? Je, fursa mpya za
kiuchumi zinawafikia wananchi katika maeneo na makundi
mbalimbali?
Maswali haya yanasaidia kutofautisha kati ya kutangaza
mwelekeo wa maendeleo na kupima maendeleo yenyewe. Kauli
ya mwaka 2005 ni rejea ya kihistoria ya vipaumbele vya
Serikali ya Awamu ya Nne; tathmini ya matokeo yake inahitaji
ushahidi wa sera, takwimu na mabadiliko yaliyotokea katika
kipindi husika.
KAULI KATIKA VITENDO
Ufuatiliaji wa dira kupitia nyaraka rasmi za sera
Hatua iliyothibitishwa:
Hotuba ya Bajeti ya Serikali ya mwaka 2006/07 ilirejelea
majukumu makuu ya Serikali ya Awamu ya Nne kama yalivyoelezwa
na Kikwete katika hotuba yake ya uzinduzi wa Bunge tarehe
30 Desemba 2005. Hii inaonyesha kuwa lengo la uchumi wa kisasa
na unaoweza kujitegemea liliendelea kutajwa katika maelezo
rasmi ya vipaumbele vya Serikali.
Uhusiano na kauli:
Rejea hiyo inaunganisha tamko la mwanzo wa uongozi na
maelezo ya sera yaliyotolewa katika mwaka wa fedha uliofuata.
Hata hivyo, ni ushahidi wa mwendelezo wa kauli ya sera,
si uthibitisho wa utekelezaji kamili wa lengo au wa matokeo
maalumu ya kiuchumi.
Ushahidi:
Hotuba ya Bajeti ya Serikali ya 2006/07
.
2005 — 2006/07 — LEO — KESHO
Kutoka kwenye tamko la lengo hadi tathmini ya matokeo
Maana ya kauli hii inaweza kufuatiliwa kwa kutofautisha
lengo lililotangazwa, namna lilivyorejelewa katika nyaraka
za sera na maswali yanayoweza kutumika kutathmini maendeleo.
30 DESEMBA 2005
Wakati wa Kauli
Wakati wa kufungua Bunge la Tisa, Kikwete alieleza
majukumu ya msingi ya Serikali ya Awamu ya Nne.
Kuijenga Tanzania kuwa na uchumi wa kisasa na unaoweza
kujitegemea kulitajwa kuwa jukumu la kwanza.
2006/07
Rejea ya Sera
Hotuba ya Bajeti ya Serikali ilirejelea majukumu
yaliyotajwa katika hotuba ya uzinduzi wa Bunge.
Rejea hii inathibitisha mwendelezo wa tamko hilo
katika nyaraka rasmi, lakini si matokeo ya utekelezaji.
LEO
Maswali ya Tathmini
Kauli hii inaweza kutumika kama msingi wa kuuliza
kama uzalishaji wa ndani, tija, ajira, ujuzi na
uwezo wa biashara za Tanzania umeimarika. Majibu
yanahitaji takwimu za kuaminika za vipindi
vinavyolinganishwa.
KESHO
Kipimo cha Kujitegemea
Kwa vizazi vijavyo, suala muhimu ni namna ya kujenga
uchumi unaoweza kuhimili misukosuko, kuongeza thamani
ya uzalishaji wa ndani na kupanua fursa za wananchi.
Maendeleo hayo yanapaswa kupimwa kwa ushahidi,
si kwa malengo yaliyotangazwa pekee.
MWANGWI WA KAULI KATIKA WAKATI WA SASA
Kujitegemea si kauli pekee; ni jambo linaloweza kupimwa
Katika mazingira ya sasa, hoja ya uchumi unaoweza kujitegemea
inaweza kuchunguzwa kwa kuangalia uwezo wa Tanzania kuzalisha
bidhaa na huduma, kuongeza thamani ya mazao na malighafi,
kupanua wigo wa mapato, kuimarisha ujuzi wa wananchi na
kushindana katika masoko ya ndani na ya kimataifa.
Pia inafaa kutofautisha kujitegemea na kujitenga na uchumi
wa dunia. Biashara, uwekezaji na ushirikiano wa kimataifa
vinaweza kusaidia maendeleo ya ndani iwapo vinaimarisha
uzalishaji, maarifa, ajira na uwezo wa makampuni ya nchini.
Huu ni mtazamo wa kutathmini wazo lililomo katika nukuu,
si hukumu kuhusu kiwango ambacho Tanzania imefikia lengo
hilo leo. Hitimisho la aina hiyo linahitaji takwimu za
sasa na ulinganisho wa kihistoria unaozingatia mabadiliko
ya uchumi katika vipindi tofauti.
UFAFANUZI WA MAKTABA
Nukuu hii inahusishwa na hotuba ya Dkt. Jakaya Mrisho Kikwete
ya tarehe 30 Desemba 2005, wakati wa kufungua Bunge la Tisa.
Nakala ya hotuba inapatikana katika mkusanyo wa
State of Africa 2006, na Hotuba ya Bajeti ya Serikali
ya 2006/07 inarejelea kauli hiyo. Tafsiri ya Kiswahili
iliyowekwa hapa ni tafsiri ya maana ya maneno ya Kiingereza;
si maneno ya Kiswahili yanayodaiwa kuwa yalitamkwa katika hotuba.
Maelezo kuhusu maana, umuhimu wa sasa na tafakuri ya baadaye
ni uchambuzi wa Maktaba unaotenganishwa na nukuu yenyewe.
Rejea ya kauli katika nyaraka za sera haipaswi kuchukuliwa
peke yake kama ushahidi kwamba matokeo yote yaliyokusudiwa
yalifikiwa.
NYARAKA NA VYANZO
Rejea za kihistoria
01
Hotuba ya Rais Jakaya Mrisho Kikwete wakati wa uzinduzi
wa Bunge la Awamu ya Nne
Hotuba ya tarehe 30 Desemba 2005, Dodoma. Nakala
iliyojumuishwa katika mkusanyo wa
State of Africa 2006.
Soma nakala ya hotuba
02
Hotuba ya Bajeti ya Serikali ya mwaka 2006/07
Hati ya bajeti inayorejelea majukumu makuu ya Serikali
ya Awamu ya Nne kama yalivyoelezwa katika hotuba ya
uzinduzi wa Bunge tarehe 30 Desemba 2005.
Fungua hati ya bajeti
