MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS TANZANIA
Kikwete: Mwendokasi na Dhamira ya Kupunguza Msongamano wa Magari Dar es Salaam
Usafiri wa umma, muda wa uzalishaji na ukuaji wa uchumi katika historia ya maendeleo ya Dar es Salaam.
“
NUKUU HALISI KWA KISWAHILI
Kwa upande wa Serikali, tunaamini kuwa baada ya kukamilika kwa ujenzi wa mradi huu na mingine iliyoelezwa, kero ya msongamano wa magari Jijini Dar es Salaam itapungua sana na ufanisi wa kazi maofisini na viwandani utaongezeka na hivyo kuchangia kukua kwa uchumi.
Dkt. Jakaya Mrisho Kikwete
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania wakati wa kauli hii
Tarehe
19 Septemba 2012
Mahali
Dar es Salaam, Tanzania
Tukio / Hotuba
Uzinduzi wa ujenzi wa barabara za awamu ya kwanza za DART
MUKTADHA WA KIHISTORIA
Dar es Salaam ilihitaji mfumo mpya wa usafiri wa mijini
Tarehe 19 Septemba 2012, Dkt. Jakaya Mrisho Kikwete alizindua rasmi ujenzi wa barabara za mabasi yaendayo haraka katika awamu ya kwanza ya mradi wa Dar Rapid Transit (DART). Mradi huo ulilenga kushughulikia changamoto za usafiri katika jiji lililokuwa likipanuka, lenye ongezeko la mahitaji ya usafiri wa kila siku na msongamano uliokuwa ukiathiri safari za wakazi.
Katika hotuba hiyo, Rais alieleza kuwa Serikali ilikuwa ikitekeleza mpango wa kuboresha usafiri wa jiji uliotokana na Mpango Kabambe wa Uboreshaji wa Mfumo wa Usafiri wa Dar es Salaam. Mpango huo ulikuwa umeandaliwa mwaka 2007 kwa msaada wa Serikali ya Japan na kukamilika mwaka 2008. DART ilikuwa mojawapo ya hatua zilizokusudiwa kuboresha namna watu walivyosafiri kati ya maeneo ya makazi, biashara na shughuli za kiuchumi.
Ujenzi uliozinduliwa ulihusisha njia za Kimara–Kivukoni, Magomeni–Morocco na Fire–Kariakoo, pamoja na miundombinu ya vituo na karakana. Katika hotuba yake, Kikwete alitaja pia ushirikiano wa Serikali na Benki ya Dunia katika kufadhili mradi huo.
MAANA NA UJUMBE MKUU
Kupunguza muda wa safari kulihusishwa na kuongeza tija ya uchumi
Kiini cha kauli hii ni uhusiano kati ya usafiri wa mijini na uzalishaji wa kiuchumi. Kikwete alieleza matarajio ya Serikali kwamba kupunguza msongamano kungewawezesha wafanyakazi kufika maofisini kwa ufanisi zaidi na shughuli za viwandani kuendelea kwa urahisi zaidi.
Maneno “ufanisi wa kazi” yana uzito katika hoja hii. Muda unaotumika barabarani unaweza kuathiri muda wa kufika kazini, ratiba za biashara, usafirishaji wa bidhaa na upatikanaji wa huduma. Mfumo wa usafiri wa umma wenye uwezo mkubwa unaweza kusaidia kurahisisha safari hizo kwa kuunganisha maeneo mengi ya jiji kupitia njia zilizopangwa kwa mabasi.
Hata hivyo, kauli hii ilikuwa matarajio kuhusu matokeo ya mradi baada ya kukamilika, si taarifa kwamba msongamano ulikuwa tayari umepungua. Kupungua kwa foleni na kuongezeka kwa tija kunahitaji kutathminiwa kwa kuangalia utendaji halisi wa mfumo, idadi ya abiria, muda wa safari na hali ya usafiri katika maeneo yanayohusika.
MTAZAMO WA KIHISTORIA
Kutoka mipango ya usafiri hadi miundombinu ya DART
Kauli ya mwaka 2012 inapaswa kueleweka kama sehemu ya mchakato wa muda mrefu wa kutafuta suluhisho la usafiri wa Dar es Salaam. Wazo la kuboresha usafiri wa umma lilitangulia uzinduzi huo: DART ilikuwa imeanza kuandaliwa katika miaka ya mwanzo ya 2000, na Wakala wa DART ulianzishwa mwaka 2007 ili kupanga, kuratibu na kusimamia utekelezaji wa mfumo huo.
Uzinduzi wa mwaka 2012 ulikuwa hatua ya ujenzi wa miundombinu ya awamu ya kwanza, si mwanzo wa wazo lote la DART. Tofauti hiyo ni muhimu katika kuhifadhi mfuatano sahihi wa historia: mipango na maandalizi yalitangulia, ujenzi ulifuata, na huduma za mabasi zilianza baadaye.
Kwa hiyo, kauli hii inahifadhi matarajio ya Serikali katika hatua muhimu ya mradi. Inasaidia kueleza kwa nini uwekezaji katika usafiri wa umma ulionekana kuwa sehemu ya mjadala mpana kuhusu ukuaji wa jiji, muda wa safari na shughuli za kiuchumi.
UMUHIMU KWA TANZANIA
Usafiri wa umma ni sehemu ya miundombinu ya uzalishaji
Kauli hii inaweka usafiri katika nafasi inayozidi kusafirisha abiria kutoka sehemu moja kwenda nyingine. Inauhusisha na namna mji unavyofanya kazi kiuchumi. Watu wanapoweza kufika kazini, shuleni, hospitalini na kwenye shughuli za biashara kwa uhakika zaidi, mfumo wa jiji unaweza kufanya kazi kwa ufanisi zaidi.
Kwa Tanzania, hoja hii ni muhimu katika kupanga miji inayokua kwa kasi. Barabara pekee haziwezi kutatua changamoto zote za usafiri ikiwa idadi ya magari, mahitaji ya safari na mpangilio wa makazi vinaendelea kubadilika. Usafiri wa umma wenye uwezo wa kubeba abiria wengi unaweza kuwa sehemu ya suluhisho, mradi huduma zake ziwe za kuaminika, salama, zinazofikika na zilizounganishwa na maeneo ambayo watu wanaishi na kufanya kazi.
Tathmini ya manufaa yake inapaswa kuzingatia pia gharama za safari kwa wananchi, muda wanaotumia kusafiri, upatikanaji wa huduma kwa watu wenye mahitaji tofauti na namna mfumo unavyounganishwa na njia nyingine za usafiri. Hivyo, thamani ya mradi haiwezi kupimwa kwa uwepo wa barabara maalumu pekee.
KAULI KATIKA VITENDO
Ujenzi wa DART na kuanza kwa huduma za mabasi
Hatua: Ujenzi wa miundombinu ya awamu ya kwanza ya DART ulianza mwaka 2012. Kwa mujibu wa Wakala wa DART, miundombinu hiyo ilikamilika kwa kiasi kikubwa mwaka 2015, na huduma rasmi za mabasi zilianza Mei 2016.
Uhusiano na kauli: Hizi ni hatua zinazohusiana moja kwa moja na mradi ambao Kikwete alikuwa akizungumzia wakati wa uzinduzi. Zinaonyesha mwendelezo kutoka kwenye uzinduzi wa ujenzi hadi kuanzishwa kwa huduma ya usafiri iliyokusudiwa kusaidia kukabiliana na changamoto za usafiri wa mijini.
Muktadha wa wakati: Uzinduzi wa ujenzi ulifanyika wakati wa urais wa Kikwete mwaka 2012. Huduma za mabasi zilianza Mei 2016, baada ya yeye kumaliza urais mwezi Novemba 2015. Kwa hiyo, kuanza kwa huduma hiyo kulikuwa hatua iliyotokea baada ya kipindi chake cha urais.
Matokeo yanayoweza kuthibitishwa: Mfumo wa awamu ya kwanza ulijengwa na huduma za mabasi zilianza kutolewa. Taarifa hizi zinathibitisha maendeleo ya utekelezaji wa mradi, lakini peke yake hazithibitishi kiwango ambacho msongamano ulipungua au tija ya uchumi iliongezeka.
KABLA, WAKATI NA BAADA YA KAULI
Historia ya wazo na umuhimu wake kwa sasa
Matarajio ya mwaka 2012 yanaweza kueleweka vizuri zaidi kwa kuyaweka katika mfululizo wa mipango, utekelezaji na changamoto zinazoendelea kuhusiana na usafiri wa mijini.
KABLA YA 2012
Maandalizi ya Mfumo
DART ilikuwa imeandaliwa kama sehemu ya juhudi za kuboresha usafiri wa Dar es Salaam. Mpango wa usafiri wa jiji uliandaliwa mwaka 2007 na kukamilika mwaka 2008, huku Wakala wa DART ukiundwa mwaka 2007.
2012–2016
Ujenzi na Huduma
Ujenzi wa miundombinu ya awamu ya kwanza ulianza mwaka 2012, ukakamilika kwa kiasi kikubwa mwaka 2015, na huduma rasmi za mabasi zikaanza Mei 2016. Mfuatano huu unaonyesha hatua tofauti za utekelezaji wa mradi.
LEO NA KESHO
Kupima Matokeo ya Usafiri
Kauli hii inaweza kutumika kama msingi wa kuuliza maswali yanayopimika: Je, muda wa safari umebadilikaje? Huduma zinaaminika kwa kiwango gani? Na mfumo unawafikiaje wakazi wa maeneo mbalimbali? Majibu yanahitaji takwimu na tathmini za usafiri, si kauli ya mwaka 2012 pekee.
MWANGWI WA KAULI KATIKA WAKATI WA SASA
Mafanikio ya usafiri yanahitaji kupimwa kwa maisha ya wasafiri
Hoja ya Kikwete inaweka wazi matarajio mawili yanayohusiana: kupunguza kero ya msongamano na kuongeza ufanisi wa shughuli za kiuchumi. Katika kutathmini mfumo wa usafiri leo, matarajio hayo yanaweza kuchunguzwa kupitia muda wa safari, uaminifu wa ratiba, gharama kwa abiria, uwezo wa kubeba watu wengi na urahisi wa kuunganisha safari za maeneo tofauti.
Kwa baadaye, somo la kauli hii ni kwamba miundombinu ya usafiri inahitaji kuangaliwa pamoja na huduma zinazotolewa na namna mji unavyopangwa. Barabara maalumu na vituo ni sehemu ya mfumo; uendeshaji mzuri, matengenezo, usalama na muunganiko na njia nyingine za usafiri ni mambo mengine yanayoweza kuathiri manufaa yake.
Huu ni mtazamo wa kutathmini suala lililozungumziwa, si hitimisho kwamba matarajio yote yaliyotajwa mwaka 2012 yametimia au hayajatimia. Uamuzi wa aina hiyo unahitaji ushahidi wa matokeo ya usafiri katika vipindi tofauti.
UFAFANUZI WA MAKTABA
Nukuu imewasilishwa kama ilivyotolewa katika taarifa ya hotuba ya Rais Kikwete ya tarehe 19 Septemba 2012. Maelezo kuhusu muktadha, maana na umuhimu wake ni uchambuzi wa kihistoria wa Maktaba. Kauli yenyewe inaeleza matarajio ya Serikali kuhusu manufaa ya mradi wa DART; ushahidi wa ujenzi na kuanza kwa huduma unathibitisha hatua za utekelezaji, lakini haupaswi kuchukuliwa peke yake kuwa uthibitisho wa kiwango cha kupungua kwa msongamano au ongezeko la tija ya uchumi.
Maktaba ya Nukuu za Marais Tanzania ni hifadhi ya kumbukumbu na uchambuzi wa kihistoria; haizungumzi kwa niaba ya Ikulu, Serikali au taasisi nyingine.
MAREJEO YA KIHISTORIA
Vyanzo vya kusoma zaidi
01
Hotuba ya Rais Kikwete, 19 Septemba 2012
Nakala ya hotuba ya uzinduzi wa ujenzi wa barabara za awamu ya kwanza za mabasi yaendayo haraka jijini Dar es Salaam.
Soma nakala ya hotuba
02
Wakala wa Mabasi Yaendayo Haraka (DART)
Taarifa za historia ya taasisi, majukumu yake na malengo ya kuanzishwa kwa mfumo wa usafiri wa mabasi yaendayo haraka.
Soma historia ya DART
03
Maelezo ya awamu ya kwanza ya DART
Taarifa za njia za awamu ya kwanza, muda wa ujenzi na kuanza kwa huduma rasmi za mabasi.
Soma taarifa za awamu ya kwanza
