MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS
Kikwete: Ukuaji wa Uchumi Lazima Uzalishwe Ajira na Kuongeza Kipato cha Wananchi
Nukuu kuhusu kupunguza umaskini uliokithiri, ukuaji shirikishi wa uchumi
na umuhimu wa kuhakikisha kuwa maendeleo ya kiuchumi yanafikia wananchi
wenye kipato cha chini.
“
Ukuaji wa uchumi unapaswa kuwa ukuaji wenye ubora ili uweze
kutosheleza mahitaji ya maendeleo; maana yake ni lazima uwajumuishe
watu wote, utengeneze ajira na kuongeza kipato cha wananchi.
TAFSIRI YA KISWAHILI
ORIGINAL QUOTATION · ENGLISH
“Growth ought to be quality growth for it to be sufficient; meaning
it has to be inclusive, create employment and increase people’s incomes.”
Dkt. Jakaya Mrisho Kikwete
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania wakati wa kutolewa kwa kauli
Tarehe
19 Septemba 2014
Mahali
Washington, D.C., Marekani
Tukio / Hotuba
Hotuba kuu katika kongamano la USAID:
Frontiers in Development: Ending Extreme Poverty
CHANZO CHA MSINGI
Hotuba ya Dkt. Jakaya Mrisho Kikwete katika kongamano la
USAID kuhusu kumaliza umaskini uliokithiri, inayotajwa
kuhifadhiwa katika kumbukumbu za hotuba za Rais kwenye tovuti
rasmi ya Ikulu ya Tanzania.
Angalia kumbukumbu rasmi za hotuba za Rais
↗
Tafuta hotuba ya tarehe 19 Septemba 2014 yenye kichwa:
“KEYNOTE SPEECH BY DR. JAKAYA MRISHO KIKWETE, PRESIDENT OF THE
UNITED REPUBLIC OF TANZANIA, DURING THE USAID FORUM ON FRONTIERS
IN DEVELOPMENT: ENDING EXTREME POVERTY”.
Kwa matumizi ya kitaaluma, hakikisha maandishi ya nukuu,
tarehe na maelezo ya tukio yanalinganishwa na nakala ya
hotuba ya msingi.
MUKTADHA WA KIHISTORIA
Wakati ukuaji wa uchumi ulipokuwa ukikabiliwa na swali la kupunguza umaskini
Tarehe 19 Septemba 2014, Dkt. Jakaya Mrisho Kikwete alihutubia
kongamano la Frontiers in Development: Ending Extreme Poverty,
lililoandaliwa na Shirika la Maendeleo ya Kimataifa la Marekani
(USAID) mjini Washington, D.C. Mada kuu ilikuwa namna ya
kukabiliana na umaskini uliokithiri, hasa katika nchi zinazoendelea.
Katika hotuba hiyo, Kikwete alieleza uzoefu wa Tanzania katika
kupunguza umaskini na kuonyesha pengo lililokuwapo kati ya ukuaji
wa uchumi na kasi ya kuboreka kwa maisha ya wananchi. Alitaja kwamba
sekta za huduma na viwanda zilikuwa zimekua kwa kasi katika muongo
uliotangulia, lakini kilimo, ambacho kilikuwa chanzo muhimu cha ajira
na maisha kwa sehemu kubwa ya Watanzania, kilikuwa na ukuaji wa wastani
wa asilimia 4.2 kwa mwaka katika kipindi cha 2004–2013.
Hoja hiyo ilikuwa muhimu kwa sababu ongezeko la uzalishaji wa taifa
halimaanishi moja kwa moja kwamba kaya zenye kipato cha chini
zinapata ajira bora, mapato ya kutosha au fursa zinazolingana na
mahitaji yao. Kikwete aliweka msisitizo kwenye aina ya ukuaji
unaoweza kuhusisha wananchi wengi zaidi katika shughuli za kiuchumi.
Katika sehemu hiyo hiyo ya hotuba, alihusisha kasi ndogo ya kupungua
kwa umaskini na ukuaji usiotosha katika sekta zinazotegemewa na
wananchi wengi, hususan kilimo. Hivyo, kauli yake haikuwa mjadala
kuhusu ukubwa wa uchumi pekee; ilikuwa pia kuhusu mahali ukuaji
unapotokea na namna manufaa yake yanavyowafikia watu.
MAANA NA UJUMBE MKUU
Ukuaji wa uchumi una thamani zaidi unapoboresha maisha ya wananchi
Neno “ubora” katika nukuu hii linaelekeza kwenye matokeo ya ukuaji
wa uchumi, badala ya kuangalia ongezeko la uzalishaji au thamani
ya bidhaa na huduma pekee. Kwa hoja ya Kikwete, uchumi unaokua
unapaswa pia kutengeneza ajira na kuongeza kipato cha watu.
Kipengele cha inclusive growth, yaani ukuaji shirikishi,
kina maana ya kuupanua ushiriki wa wananchi katika shughuli na
fursa za kiuchumi. Hii inahusisha kuangalia iwapo wakulima,
wafanyakazi, wajasiriamali wadogo na kaya zenye kipato cha chini
wanaweza kushiriki katika uzalishaji na kunufaika na fursa hizo.
Kauli hii pia inaunganisha ukuaji wa uchumi na ajira. Uchumi
unaweza kupanuka bila kuongeza nafasi za kazi kwa kiwango
kinacholingana na ukuaji huo. Kwa hiyo, tathmini ya maendeleo
inahitaji kuchunguza si ukubwa wa uchumi tu, bali pia ubora
wa ajira, kipato kinachopatikana na uwezo wa wananchi kumudu
mahitaji yao.
Hata hivyo, ukuaji shirikishi haupimwi kwa kauli au nia pekee.
Unahitaji ushahidi unaoonyesha namna mapato, fursa za ajira
na uwezo wa kaya zenye kipato cha chini vinavyobadilika
kwa muda.
MTIZAMO WA KIHISTORIA
Changamoto ya kuunganisha ukuaji wa uchumi na kupungua kwa umaskini
Hotuba ya mwaka 2014 iliwekwa katika mazingira ambayo Tanzania
ilikuwa ikiendeleza Dira ya Taifa ya Maendeleo 2025, iliyolenga
mabadiliko ya kiuchumi na kijamii, kuboresha maisha ya wananchi
na kujenga uchumi wenye uwezo mkubwa zaidi wa uzalishaji.
Takwimu alizozitaja Kikwete katika hotuba yake zilionyesha kuwa
ukuaji wa sekta mbalimbali haukuwa sawa. Huduma na viwanda
vilikuwa vikikua kwa kasi zaidi kuliko kilimo katika wastani
alioutaja wa muongo wa 2004–2013. Kwa kuwa kilimo kilikuwa
muhimu katika ajira na maisha ya wananchi wengi, tofauti hiyo
ilikuwa sehemu ya maelezo yake kuhusu kwa nini kupungua kwa
umaskini hakukuwa kwa kasi iliyotarajiwa.
Mtazamo huo ulihusiana pia na mjadala mpana wa maendeleo katika
nchi zinazoendelea: namna ya kuhamisha mafanikio ya jumla ya
uchumi kwenda kwenye mapato ya kaya na fursa halisi za kujikimu.
Katika muktadha wa Tanzania, kilimo, ajira na huduma za msingi
vilikuwa maeneo muhimu ya kuangalia uhusiano huo.
Kauli hii inapaswa kueleweka kama msimamo uliotolewa ndani ya
hotuba kuhusu changamoto ya maendeleo. Yenyewe pekee haithibitishi
kiwango ambacho sera mbalimbali zilifanikiwa au kushindwa
kutimiza lengo la kupunguza umaskini.
UMUHIMU KWA TANZANIA
Kupima maendeleo kwa ajira, kipato na fursa zinazofikiwa na wananchi
Kwa Tanzania, hoja hii inaweka maswali matatu muhimu katika
tathmini ya uchumi. Kwanza, ni kwa kiwango gani ukuaji wa
uzalishaji unaongeza nafasi za ajira zenye kipato cha kutegemewa?
Pili, ni kwa namna gani wakulima na wajasiriamali wadogo
wanashiriki katika uchumi unaopanuka? Tatu, ni kwa kiwango gani
ongezeko la shughuli za kiuchumi linaonekana katika uwezo wa
kaya kumudu mahitaji yao?
Maswali hayo yanasaidia kutofautisha mafanikio ya jumla ya
uchumi na mabadiliko yanayotokea katika maisha ya watu.
Kwa mfano, ongezeko la uzalishaji wa kilimo linaweza kuwa
na manufaa mapana zaidi pale linapoungwa mkono na masoko,
miundombinu, upatikanaji wa mitaji na mazingira yanayowezesha
wazalishaji kupata mapato kutokana na kazi zao.
Hata hivyo, majibu yake yanahitaji takwimu na ushahidi wa
utekelezaji. Kauli ya kisera haiwezi kuchukua nafasi ya
uchambuzi wa ajira, mapato ya kaya, umaskini na tofauti
za fursa kati ya maeneo na makundi ya wananchi.
KAULI KATIKA VITENDO
Kilimo Kwanza, ASDP na SAGCOT katika hotuba ya mwaka 2014
Katika hotuba yake ya tarehe 19 Septemba 2014, Kikwete alitaja
Agricultural Sector Development Programme (ASDP),
Kilimo Kwanza na
Southern Agricultural Growth Corridor of Tanzania (SAGCOT)
kama mifano ya programu na mipango iliyokuwa ikiendelezwa
katika juhudi za kubadilisha na kufanya kilimo cha Tanzania
kuwa cha kisasa zaidi.
Uhusiano na kauli:
Mipango hiyo inahusiana na hoja ya kukuza sekta ambayo ina nafasi
kubwa katika maisha na ajira za wananchi. Kwa mantiki ya hotuba,
kuimarisha kilimo kulikuwa sehemu ya mjadala kuhusu namna ya
kupanua msingi wa ukuaji wa uchumi na kuongeza fursa za kipato.
Muktadha wa wakati:
Programu hizo zilitajwa katika hotuba ya mwaka 2014 kama
mipango iliyokuwapo wakati huo. Hivyo, zinasaidia kueleza
mazingira ya sera ambayo Kikwete alikuwa akizungumzia.
Kikomo cha ushahidi:
Kutajwa kwa mipango hiyo katika hotuba hakuthibitishi peke yake
kiwango cha utekelezaji wake, idadi ya ajira zilizozalishwa
au kiasi cha mapato kilichoongezeka kwa kaya. Matokeo hayo
yanahitaji kutathminiwa kwa kutumia taarifa maalumu za
utekelezaji na takwimu za sekta husika.
Ushahidi wa msingi:
Hotuba ya Kikwete katika kongamano la USAID,
Frontiers in Development: Ending Extreme Poverty,
19 Septemba 2014. Mipango iliyotajwa ni mifano ya mazingira
ya sera katika hotuba, si uthibitisho kwamba nukuu yenyewe
ndiyo iliyosababisha utekelezaji wake.
MWENENDO WA MAANA
Kutoka mwaka 2014 hadi maswali ya maendeleo ya baadaye
Hoja ya ukuaji shirikishi inaweza kuchunguzwa kwa kuangalia
mazingira yaliyokuwapo wakati kauli ilipotolewa, masuala
yanayoendelea kujadiliwa katika uchumi na namna matokeo
ya maendeleo yanavyoweza kupimwa kwa muda mrefu.
2014
Wakati wa Kauli
Kikwete alisisitiza kuwa ukuaji wa uchumi haukutosha
ikiwa haukuhusisha wananchi wengi, kutengeneza ajira
na kuongeza kipato. Kilimo kilikuwa sehemu muhimu
ya hoja yake kutokana na nafasi yake katika maisha
ya wananchi.
LEO
Umuhimu Wake Sasa
Hoja hii inaweza kutumika kuchunguza uhusiano kati ya
ukuaji wa uchumi, ajira, tija ya kazi na kipato cha kaya.
Tathmini ya sasa inahitaji kutumia takwimu za kipindi
husika badala ya kudhani kuwa hali ya mwaka 2014
bado haijabadilika.
KESHO
Maswali kwa Baadaye
Kwa vizazi vijavyo, kauli hii inaweka msingi wa kuuliza
kama ukuaji wa uchumi unazalisha ajira zenye tija,
kupanua fursa za kiuchumi na kuboresha uwezo wa kaya
kujikimu. Majibu yatategemea takwimu, sera na matokeo
yatakayoweza kuthibitishwa katika vipindi vijavyo.
MWANGWI WA KAULI KATIKA WAKATI WA SASA
Je, ukuaji unaonekana katika maisha ya mwananchi?
Kauli hii inatoa kipimo cha kutafakari maendeleo ya kiuchumi:
takwimu za ukuaji zinapaswa kusomwa pamoja na ushahidi kuhusu
ajira, kipato na hali za maisha. Ukuaji wa pato la taifa ni
kiashiria muhimu, lakini hauonyeshi peke yake namna manufaa
ya uchumi yanavyogawanyika kati ya wananchi.
Kwa Tanzania ya sasa, hoja hii inaweza kuchunguzwa kwa kutumia
takwimu za pato la taifa, ajira, umaskini, mapato ya kaya na
uzalishaji katika sekta zinazotoa ajira kwa wananchi wengi.
Ulinganisho wa vipindi tofauti unahitaji kuzingatia mwaka wa
takwimu, mbinu za upimaji na mabadiliko ya gharama za maisha.
Kwa hiyo, umuhimu wa nukuu hii katika mjadala wa sasa si
kudhani kwamba changamoto zote za mwaka 2014 zinaendelea
bila mabadiliko, bali kutumia hoja yake kupima kama ukuaji
wa uchumi unaambatana na matokeo yanayoweza kuonekana
katika maisha ya wananchi.
UFAFANUZI WA MAKTABA
Nukuu ya Kiingereza imehifadhiwa katika lugha yake ya awali.
Maandishi ya Kiswahili ni tafsiri ya nukuu hiyo. Muktadha
na uchambuzi unaofuata unatokana na mada na hoja zilizomo
katika hotuba ya Kikwete ya tarehe 19 Septemba 2014,
huku tafsiri ya maana na umuhimu wa kauli ikitofautishwa
na ukweli wa kihistoria.
Sehemu ya “Kauli Katika Vitendo” inataja ASDP, Kilimo Kwanza
na SAGCOT kwa sababu hotuba yenyewe ilizitaja katika
mjadala wa mabadiliko ya kilimo. Kutajwa huko hakuchukuliwi
kama ushahidi wa moja kwa moja wa matokeo ya kila mpango
au uthibitisho kwamba nukuu ilisababisha utekelezaji wake.
Maktaba ya Nukuu za Marais Tanzania ni hifadhi ya kumbukumbu
na uchambuzi wa kihistoria. Maelezo ya uchambuzi yanapaswa
kusomwa tofauti na maneno halisi ya mtoa kauli.
