MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS
Magufuli: Kupanua Elimu Pekee Haitoshi Bila Kuboresha Ubora na Sayansi
Katika hotuba yake ya ufunguzi wa Bunge la Kumi na Moja, John Pombe
Magufuli alieleza mwelekeo wa Serikali ya Awamu ya Tano kuhusu elimu:
kuendeleza fursa zilizokuwa zimepanuliwa na kuweka mkazo zaidi katika
ubora wa elimu na masomo ya sayansi.
NUKUU KUU
“
Natambua juhudi kubwa zimefanyika katika upanuzi wa elimu ya awali,
msingi, sekondari na vyuo vikuu. Serikali ya Awamu ya Tano itajielekeza
katika kuongeza ubora wa elimu inayotolewa ikiwa ni pamoja na kuongeza
mkazo katika masomo ya sayansi.
Dkt. John Pombe Joseph Magufuli
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania — Awamu ya Tano
TAREHE
20 Novemba 2015
MAHALI
Dodoma, Tanzania
TUKIO
Hotuba ya kufungua rasmi Bunge la Kumi na Moja
MADA
Ubora wa elimu na kuimarisha masomo ya sayansi
Dokezo la kumbukumbu:
Nakala ya hotuba ya msingi iliyohifadhiwa kwenye tovuti ya Bunge
ina tarehe 20 Novemba 2015. Rekodi nyingine ya mchango wa Bunge
inayoinukuu hotuba hiyo inataja 22 Novemba 2015. Kwa ukurasa huu,
tarehe ya hotuba ya msingi ndiyo iliyotumika.
MUKTADHA WA KIHISTORIA
Mwelekeo mpya baada ya upanuzi wa fursa za elimu
Magufuli alitoa kauli hii alipokuwa akifungua Bunge la Kumi na Moja
mjini Dodoma, mwanzoni mwa Serikali ya Awamu ya Tano. Katika hotuba
hiyo, alieleza vipaumbele vya serikali yake katika sekta mbalimbali,
ikiwemo elimu.
Kuhusu elimu, alitambua juhudi zilizokuwa zimefanyika kupanua
upatikanaji wa elimu ya awali, msingi, sekondari na vyuo vikuu.
Hata hivyo, hakusimama kwenye suala la kuwafikisha wanafunzi
katika ngazi mbalimbali za elimu. Alielekeza pia kwenye swali
la kile ambacho wanafunzi walipaswa kujifunza na ubora wa elimu
waliyokuwa wakipata.
Tofauti hiyo ndiyo kiini cha kauli yake: kupanua nafasi za
elimu ni hatua moja, lakini kuhakikisha elimu hiyo inatoa maarifa
na ujuzi unaohitajika ni jukumu jingine linalohitaji umakini.
Katika hotuba hiyo, sayansi ilitajwa wazi kama eneo lililopaswa
kupewa mkazo zaidi.
MAANA NA UJUMBE MKUU
Upatikanaji wa elimu uambatane na ubora wa kile kinachofundishwa
Kauli hii ina hoja mbili zinazokamilishana. Kwanza, inatambua
umuhimu wa juhudi zilizopanua upatikanaji wa elimu katika ngazi
tofauti. Pili, inaeleza kwamba hatua iliyofuata kwa serikali
ilikuwa kuimarisha ubora wa elimu inayotolewa, huku sayansi
ikiwekwa katika nafasi ya kipaumbele.
Kutaja masomo ya sayansi kulikuwa na maana mahsusi. Sayansi
huhitaji ufundishaji wenye umahiri, vifaa vya kujifunzia,
maabara pale zinapohitajika na mazingira yanayowawezesha
wanafunzi kufanya majaribio na kuelewa dhana wanazojifunza.
Hivyo, mkazo katika sayansi hauwezi kutegemea mabadiliko ya
mtaala pekee; unahitaji pia walimu wenye maandalizi yanayofaa
na rasilimali zinazosaidia kujifunza.
Kwa hiyo, ujumbe wa nukuu hii si kwamba upanuzi wa elimu
haukuwa na thamani. Ni kwamba upanuzi huo ulipaswa kuambatana
na hatua za kuboresha kile ambacho mwanafunzi anapata darasani.
MTIZAMO WA KIHISTORIA
Elimu kama eneo la mwendelezo na mabadiliko ya sera
Upanuzi wa elimu nchini Tanzania ulikuwa umetokea katika vipindi
tofauti kabla ya Serikali ya Awamu ya Tano. Kauli ya Magufuli
ilitambua historia hiyo na kueleza kuwa serikali yake ingeelekeza
nguvu zaidi katika kuboresha ubora wa elimu iliyokuwa ikitolewa.
Mwelekeo huu unaonyesha tofauti muhimu katika mjadala wa elimu:
mafanikio ya kuongeza idadi ya wanafunzi na shule yanapaswa
kutazamwa pamoja na uwezo wa mfumo wa elimu kutoa ufundishaji
wenye ubora. Kadiri idadi ya wanafunzi inavyoongezeka, mahitaji
ya walimu, madarasa, vitabu, vifaa vya maabara na usimamizi
wa ufundishaji nayo huwa sehemu ya mjadala huo.
Kauli hii ilikuwa tamko la mwelekeo wa serikali katika kipindi
hicho. Kwa yenyewe, haithibitishi kiwango cha ubora wa elimu
kilichofikiwa baadaye. Tathmini ya matokeo huhitaji ushahidi
tofauti kuhusu rasilimali zilizotolewa, ufundishaji, ujifunzaji
na ujuzi wa wanafunzi.
UMUHIMU KWA TANZANIA
Kwa nini ubora wa elimu na sayansi vinahitaji kwenda pamoja
Ubora wa elimu huathiri uwezo wa wanafunzi kutumia maarifa
waliyopata kutatua matatizo, kuendelea na masomo na kushiriki
katika shughuli za kiuchumi na kijamii. Kwa upande wa sayansi,
umuhimu wake unahusiana na uwezo wa kuelewa na kutumia maarifa
ya kisayansi katika afya, kilimo, viwanda, teknolojia na
mazingira.
Hata hivyo, kuipa sayansi kipaumbele kunahitaji zaidi ya
kuitaja katika hotuba. Kunahitaji kuangalia kama shule zina
walimu wenye maandalizi yanayofaa, kama vifaa vinapatikana,
kama maabara zinatumika na kama wanafunzi wanapata nafasi
ya kuelewa na kutumia wanachojifunza.
Kwa Tanzania, kauli hii inatoa msingi wa kuuliza maswali
yanayoweza kupimwa: Je, wanafunzi wanapata elimu yenye ubora
unaolingana na mahitaji yao? Je, ufundishaji wa sayansi
unawezeshwa kwa rasilimali zinazohitajika? Na je, tathmini
ya elimu inaangalia maarifa na ujuzi wa wanafunzi pamoja
na idadi ya walioandikishwa?
KAULI KATIKA VITENDO
Ahadi ya kuimarisha elimu ilihitaji hatua zinazoweza kupimwa
Katika hotuba ya ufunguzi wa Bunge la Kumi na Moja, Magufuli
alieleza kuwa serikali yake ingeongeza mkazo katika ubora
wa elimu na masomo ya sayansi. Katika sehemu hiyo hiyo ya
hotuba, alitaja pia upatikanaji wa vifaa vya kufundishia
na kujifunzia, vikiwemo maabara, vitabu na madawati, kama
maeneo ya kuzingatiwa.
Haya ni maelekezo na vipaumbele vilivyotangazwa katika hotuba.
Ni ushahidi wa mwelekeo uliowasilishwa na Rais wakati huo,
lakini si uthibitisho wenyewe kwamba kila hitaji lilitatuliwa
au kwamba ubora wa elimu uliongezeka kwa kiwango fulani.
USHahidi WA MSINGI
Nakala ya hotuba ya ufunguzi wa Bunge iliyohifadhiwa na
Bunge la Tanzania inajumuisha sehemu inayohusu elimu,
vifaa vya kufundishia na kujifunzia, pamoja na mkazo
katika masomo ya sayansi.
Soma nakala ya hotuba ya msingi
MWENENDO WA MAANA
Kutoka kwenye upanuzi wa elimu hadi kupima ubora wake
Kauli hii inaweza kusomwa katika hatua tatu: mazingira
yaliyotangulia hotuba, vipaumbele vilivyotangazwa mwaka 2015,
na maswali yanayobaki muhimu katika tathmini ya elimu.
KABLA YA 2015
Upanuzi wa Fursa
Elimu ilikuwa imepanuliwa katika ngazi mbalimbali.
Magufuli alitambua juhudi hizo katika hotuba yake na
kuziweka kama sehemu ya msingi wa hatua iliyofuata.
2015
Mwelekeo Uliotangazwa
Katika ufunguzi wa Bunge la Kumi na Moja, alieleza
kwamba Serikali ya Awamu ya Tano ingejikita zaidi
katika ubora wa elimu na masomo ya sayansi.
LEO NA KESHO
Matokeo Yapimwe
Umuhimu wa kauli hii unaweza kuchunguzwa kwa kuangalia
ubora wa ufundishaji, ujuzi wa wanafunzi, maandalizi ya
walimu, upatikanaji wa vifaa na uwezo wa mfumo wa elimu
kukidhi mahitaji ya jamii na uchumi.
MWANGWI WA KAULI KATIKA WAKATI WA SASA
Upimaji wa elimu usiishie kwenye idadi ya shule na wanafunzi
Kauli hii inatoa msingi wa kutofautisha upatikanaji wa elimu
na ubora wa elimu. Idadi ya wanafunzi walioandikishwa, shule
zilizopo na vifaa vilivyonunuliwa ni taarifa muhimu, lakini
haziwezi peke yake kueleza kikamilifu kile ambacho wanafunzi
wamejifunza.
Tathmini pana zaidi huhitaji kuangalia uwezo wa wanafunzi
kusoma, kuandika, kufanya hesabu na kutumia maarifa ya
sayansi; pia huhitaji kuzingatia mazingira ya ufundishaji,
umahiri wa walimu na tofauti za mahitaji kati ya shule.
Haya ni maeneo ya kupima ubora wa elimu, si madai kwamba
kauli ya mwaka 2015 tayari imeleta matokeo maalumu.
TAFAKURI KWA VIZAZI VIJAVYO
Ahadi ya kuboresha elimu inaeleweka kupitia matokeo yake
Kwa vizazi vijavyo, nukuu hii itakuwa na thamani katika
kuelewa vipaumbele vilivyotangazwa mwanzoni mwa Serikali
ya Awamu ya Tano. Ili kutathmini kwa kina utekelezaji wake,
kauli hii inapaswa kusomwa pamoja na nyaraka za sera,
takwimu za elimu, taarifa za utekelezaji na ushahidi kuhusu
matokeo ya ufundishaji katika kipindi husika.
Swali la msingi linalobaki ni jinsi upanuzi wa fursa za elimu
unavyoweza kuambatana na elimu yenye ubora, inayomsaidia
mwanafunzi kupata maarifa na ujuzi unaoweza kutumika katika
maisha yake. Hilo ndilo eneo linalounganisha hoja ya mwaka
2015 na mjadala mpana wa elimu.
UFAFANUZI WA MAKTABA
Nukuu kuu imehifadhiwa katika Kiswahili kama ilivyonukuliwa
katika rekodi ya Bunge inayorejelea hotuba ya Magufuli.
Nakala ya hotuba ya msingi iliyohifadhiwa na Bunge ndiyo
rejea ya ziada ya kuthibitisha muktadha wa kauli hiyo.
Tofauti ya tarehe kati ya rekodi hizo imebainishwa katika
sehemu ya taarifa za nukuu. Maelezo ya uchambuzi ni tafsiri
ya kihistoria ya Maktaba; si sehemu ya maneno ya Rais.
Maktaba ya Nukuu za Marais Tanzania ni hifadhi huru ya
kumbukumbu na uchambuzi wa kauli za viongozi. Haijawasilishwa
kama tovuti rasmi ya Serikali au Ikulu.
MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS TANZANIA
