MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS
Magufuli: Miundombinu ya Usafiri na Umeme ni Msingi wa Ukuaji wa Uchumi
Kauli kuhusu uhusiano kati ya miundombinu, uzalishaji na uwezo wa Tanzania
kukuza sekta zake kuu za uchumi.
“
Kamwe, huwezi kukuza sekta za kilimo, ufugaji, uvuvi, viwanda,
uchimbaji madini na utalii bila kuimarisha miundombinu na huduma
za usafiri pamoja na upatikanaji wa huduma za umeme.
MIUNDOMBINU, UZALISHAJI NA MAENDELEO YA UCHUMI
Dkt. John Pombe Joseph Magufuli
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Tarehe
13 Novemba 2020
Mahali
Dodoma, Tanzania
Tukio
Hotuba ya kufungua rasmi Bunge la 12
MUKTADHA WA KIHISTORIA
Miundombinu katika ajenda ya kukuza sekta za uzalishaji
Dkt. John Pombe Magufuli alitoa kauli hii tarehe 13 Novemba 2020,
alipokuwa akifungua rasmi Bunge la 12 la Jamhuri ya Muungano wa
Tanzania mjini Dodoma. Hotuba hiyo iliweka bayana vipaumbele vya
Serikali kwa kipindi kilichofuata cha miaka mitano, ikiwemo
kukuza sekta zinazohusisha kilimo, ufugaji, uvuvi, viwanda, madini
na utalii.
Katika sehemu inayohusu sekta za uzalishaji, alieleza kuwa ukuaji
wa shughuli hizo unahitaji miundombinu imara, hasa ya usafiri na
nishati ya umeme. Baada ya kueleza hoja hiyo, alitaja mipango ya
kuendeleza miradi ya barabara, madaraja na reli, ikiwemo kukamilisha
miradi iliyoanzishwa na kuanza mingine.
Kwa hiyo, nukuu hii haikuwa maelezo ya miundombinu kama ujenzi
unaojitegemea. Iliwekwa ndani ya hoja pana kuhusu namna ya kukuza
uzalishaji, kupanua shughuli za kiuchumi na kukabiliana na umasikini
pamoja na ukosefu wa ajira. Hotuba yenyewe ndiyo chanzo cha msingi
cha kuelewa uhusiano huo.
MAANA NA UJUMBE MKUU
Barabara na umeme ni sehemu ya mfumo wa uzalishaji
Kiini cha kauli hii ni kwamba sekta za uchumi haziwezi kukua kwa
kutegemea juhudi za wazalishaji pekee. Zinahitaji pia mazingira
yanayowezesha bidhaa, watu, malighafi na huduma kufika mahali
panapohitajika. Miundombinu ya usafiri na upatikanaji wa umeme
ni sehemu ya mazingira hayo.
Kwa mkulima, barabara inayopitika inaweza kurahisisha kupeleka
mazao sokoni. Kwa mfugaji au mvuvi, usafiri unaofaa unaweza kusaidia
kufikisha bidhaa kwa wanunuzi kabla ubora wake haujapungua. Kwa
kiwanda, umeme unaopatikana kwa uhakika ni muhimu katika kuendesha
mitambo, kusindika malighafi na kupanga uzalishaji.
Hata hivyo, miundombinu peke yake haihakikishi mafanikio ya sekta
hizo. Uzalishaji pia hutegemea upatikanaji wa mitaji, ujuzi, masoko,
teknolojia, sera zinazotekelezeka na usimamizi mzuri. Kauli hii
inaeleweka zaidi kama msisitizo wa kuweka miundombinu miongoni mwa
masharti muhimu ya maendeleo ya uchumi.
MTIZAMO WA KIHISTORIA
Miundombinu ndani ya mwelekeo wa uchumi wa Tanzania
Katika kipindi cha urais wa Magufuli, ujenzi na uboreshaji wa
miundombinu ulikuwa sehemu inayoonekana ya ajenda ya Serikali.
Miradi ya barabara, madaraja, reli na nishati ilihusishwa na
malengo ya kurahisisha usafiri, kuunganisha maeneo ya kiuchumi
na kuunga mkono shughuli za uzalishaji.
Hotuba ya tarehe 13 Novemba 2020 inaonyesha namna Serikali
ilivyowasilisha uhusiano huo katika mipango yake. Magufuli
alitaja kukamilisha miradi ya miundombinu iliyoanzishwa na
kuendeleza miradi mipya, pamoja na malengo ya barabara za lami,
madaraja na reli. Haya yalikuwa maelezo ya mipango na vipaumbele
vilivyotangazwa kwa kipindi kilichofuata; si ushahidi kwamba
kila lengo lililotajwa lilikuwa limekamilika.
Kauli hii pia inafaa kusomwa kwa kuzingatia kwamba maendeleo ya
miundombinu ni mchakato unaovuka vipindi vya uongozi. Miradi
inaweza kuanzishwa katika kipindi kimoja na kuendelea katika
kipindi kingine. Kuitathmini kihistoria kunahitaji kutofautisha
hatua ya kupanga, kuanza ujenzi, kukamilisha mradi na matokeo
halisi kwa wananchi na uchumi.
UMUHIMU KWA TANZANIA
Kuunganisha uzalishaji na masoko
Umuhimu wa nukuu hii kwa Tanzania unatokana na uhusiano wa karibu
kati ya shughuli za uzalishaji na uwezo wa kusafirisha bidhaa.
Nchi yenye maeneo ya kilimo, mifugo, uvuvi, madini na utalii
inahitaji njia za usafiri zinazounganisha maeneo hayo na masoko,
vituo vya usindikaji na huduma nyingine za kiuchumi.
Miundombinu ya usafiri inaweza kusaidia kupunguza muda wa safari
na gharama za usafirishaji, ingawa kiwango cha faida hutegemea
hali ya barabara, umbali, gharama za uendeshaji na huduma
zinazopatikana. Vivyo hivyo, umeme unaweza kuwezesha shughuli
za uzalishaji na usindikaji, lakini manufaa yake hutegemea
upatikanaji wa uhakika, gharama na uwezo wa watumiaji kuutumia.
Kwa mtazamo wa sera za maendeleo, kauli hii inaweka swali muhimu:
je, uwekezaji katika miundombinu unarahisisha kweli shughuli za
wananchi na biashara? Jibu linahitaji kuangalia si ukubwa wa
miradi pekee, bali pia namna inavyotumiwa, maeneo inayohudumia,
gharama inazopunguza na mchango wake katika uzalishaji na ajira.
KAULI KATIKA VITENDO
Miradi ya usafiri ndani ya ajenda ya Serikali
Hatua na ushahidi
Katika hotuba hiyo hiyo ya kufungua Bunge la 12, Magufuli
alieleza mipango ya kukamilisha miradi ya barabara na kuendeleza
ujenzi wa reli. Alitaja pia madaraja yaliyokuwa katika mpango
wa Serikali, yakiwemo Kigongo–Busisi, Wami na Pangani.
Haya ni maelezo yaliyomo katika hotuba ya msingi, hivyo
yanaonyesha vipaumbele vilivyotangazwa wakati huo.
Ushahidi: Hotuba ya kufungua Bunge la 12, 13 Novemba 2020
Uhusiano na kauli
Mipango hiyo inahusiana moja kwa moja na sehemu ya kauli
inayosisitiza umuhimu wa miundombinu ya usafiri. Hata hivyo,
kutajwa kwa miradi katika hotuba kunathibitisha kwamba ilikuwa
sehemu ya ajenda iliyowasilishwa; hakuthibitishi peke yake
kuwa miradi yote ilikamilika ndani ya kipindi hicho au kwamba
matokeo yake yote ya kiuchumi yalipatikana.
Muktadha wa wakati na matokeo
Tathmini ya utekelezaji wa kila mradi inahitaji nyaraka za
ziada zinazoonyesha hatua zake, tarehe za kuanza na kukamilika,
gharama, matumizi na matokeo yaliyopimwa. Kwa sababu hiyo,
ukurasa huu hautoi madai ya jumla kwamba miradi iliyotajwa
ilikamilika au ilileta matokeo fulani bila ushahidi mahususi.
MWENENDO WA MAANA
Kutoka kwenye mipango ya wakati huo hadi maswali ya maendeleo ya sasa
Kauli hii inaweza kusomwa kwa kuzingatia mahitaji yaliyokuwepo
kabla yake, vipaumbele vilivyotangazwa mwaka 2020 na namna
miundombinu inavyopaswa kutathminiwa katika muda mrefu.
KABLA YA 2020
Msingi wa hoja
Kabla ya hotuba hii, Tanzania ilikuwa tayari inaendeleza
miradi mbalimbali ya usafiri na nishati. Katika hotuba yake,
Magufuli aliirejelea ajenda ya miradi iliyoanzishwa na
kueleza nia ya kuikamilisha pamoja na kuanza mingine.
13 NOVEMBA 2020
Wakati wa kauli
Magufuli aliweka miundombinu ya usafiri na umeme katika
nafasi ya msingi wa kukuza kilimo, ufugaji, uvuvi, viwanda,
madini na utalii. Kauli hiyo iliambatana na mipango ya
kuendeleza barabara, madaraja na reli.
LEO NA KESHO
Kipimo cha maendeleo
Somo la muda mrefu ni kutathmini miundombinu kwa kuangalia
namna inavyorahisisha maisha na uzalishaji: ubora wa huduma,
gharama za usafiri, upatikanaji wa umeme, matumizi ya miradi
na matokeo yake kwa wananchi na biashara.
MWANGWI WA KAULI KWA SASA
Miundombinu ipimwe kwa huduma na manufaa yake
Kauli hii inaweza kutumika kutafakari hatua inayofuata baada ya
kujenga miundombinu: kuhakikisha kwamba wananchi na sekta za
uzalishaji wanaweza kuitumia kwa ufanisi. Barabara inahitaji
matengenezo; reli inahitaji huduma na uendeshaji unaoaminika;
na umeme unahitaji upatikanaji unaokidhi mahitaji ya kaya na
shughuli za kiuchumi.
Kwa mkulima, kipimo kinaweza kuwa uwezo wa kufikisha mazao sokoni
kwa wakati na kwa gharama inayokubalika. Kwa kiwanda, kinaweza
kuwa uhakika wa nishati na gharama za uzalishaji. Kwa eneo la
utalii, kinaweza kuwa urahisi na usalama wa kufika kwenye vivutio.
Vipimo hivi husaidia kuunganisha uwekezaji wa miundombinu na
matokeo yanayoonekana badala ya kuishia kwenye ukubwa wa mradi.
Haya ni maswali ya tathmini yanayotokana na hoja ya nukuu; si
madai kwamba kila eneo limepata matokeo hayo. Ili kujua kiwango
cha manufaa katika eneo au mradi fulani, takwimu na taarifa
zinazohusu mradi huo zinahitajika.
TAFAKURI YA BAADAYE
Kuangalia zaidi ya ujenzi wenyewe
Kwa vizazi vijavyo, kauli hii inaweka msingi wa swali la sera
ambalo linabaki kuwa muhimu katika tathmini ya maendeleo:
miundombinu iliyojengwa inasaidia kwa kiwango gani shughuli
za kiuchumi na ustawi wa wananchi?
Kujibu swali hilo kunahitaji kumbukumbu za gharama, ubora,
matengenezo, matumizi na matokeo ya miradi kwa muda. Nyaraka
hizo zinaweza kusaidia kueleza ni mipango ipi iliyotekelezwa,
ni ipi ilibadilika, na ni mafunzo gani yanaweza kutumika
katika maamuzi ya baadaye.
UFAFANUZI WA MAKTABA
Nukuu kuu imechukuliwa kutoka katika hotuba ya Dkt. John Pombe
Joseph Magufuli ya kufungua rasmi Bunge la 12, iliyowekwa kwenye
tovuti rasmi ya Ikulu. Maneno ya nukuu yamehifadhiwa katika
Kiswahili kama yalivyo katika chanzo hicho. Maelezo kuhusu
muktadha na maana ni uchambuzi wa kihistoria wa Maktaba.
Sehemu ya “Kauli katika Vitendo” inatofautisha mipango
iliyotangazwa na matokeo ya utekelezaji yanayohitaji ushahidi
wa ziada.
Maktaba ya Nukuu za Marais Tanzania ni hifadhi huru ya kumbukumbu
na uchambuzi wa kauli za viongozi wa taifa; haijawasilishwa kama
tovuti rasmi ya Serikali au Ikulu.
