MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS
Magufuli: Wajibu wa Serikali ni Kuwatumikia Watanzania
Katika hotuba yake ya mwisho kwa Bunge la Kumi na Moja, Dkt. John
Pombe Joseph Magufuli alitathmini miaka mitano ya uongozi wake kwa
kuangazia wajibu wa serikali na ushirikiano uliopatikana kutoka kwa
wananchi na wabunge.
“
Kwa ujumla naweza kusema katika kipindi cha miaka mitano iliyopita
tumeweza kutimiza wajibu wetu kwa kuwatumikia Watanzania kwa kiasi
kikubwa.
Kauli kuhusu wajibu wa serikali na utumishi kwa wananchi
Dkt. John Pombe Joseph Magufuli
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Tarehe
16 Juni 2020
Mahali
Ukumbi wa Bunge, Dodoma
Tukio
Hotuba ya mwisho kwa Bunge la Kumi na Moja
Hoja Kuu
Wajibu wa serikali katika kuwatumikia wananchi
MUKTADHA WA KIHISTORIA
Tathmini ya miaka mitano wakati wa kuhitimisha Bunge la Kumi na Moja
Tarehe 16 Juni 2020, Rais John Pombe Magufuli alilihutubia kwa mara
ya mwisho Bunge la Kumi na Moja katika Ukumbi wa Bunge, Dodoma.
Hotuba hiyo ilitolewa katika hatua ya mwisho ya kipindi cha Bunge
lililochaguliwa mwaka 2015, huku Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2020
ukitarajiwa kufanyika mwezi Oktoba.
Katika hotuba hiyo, Rais alirejea malengo na vipaumbele vilivyotajwa
wakati wa ufunguzi wa Bunge hilo mwaka 2015. Alieleza kuwa serikali
ilikuwa imetekeleza kwa kiasi kikubwa majukumu yake, akihusisha
tathmini hiyo na ushirikiano alioupata kutoka kwa Watanzania.
Pia aliwashukuru wabunge kwa kuishauri na kuisimamia serikali katika
kutekeleza majukumu yake.
Kwa hiyo, kauli hii haikutolewa kama ahadi ya kuanza kipindi kipya
cha uongozi. Ilikuwa sehemu ya tathmini ya Rais kuhusu kipindi
kilichokuwa kinahitimishwa. Tofauti hiyo ni muhimu katika kuelewa
maana ya maneno yake na aina ya ujumbe aliokuwa akiwasilisha
kwa Bunge.
MAANA NA UJUMBE MKUU
Utumishi wa umma kama kipimo cha wajibu wa serikali
Maneno “kutimiza wajibu wetu” yanaweka mkazo katika majukumu ambayo
serikali ilipaswa kuyatekeleza katika kipindi cha uongozi.
Alipotumia kauli “kwa kuwatumikia Watanzania”, Rais alihusisha
wajibu huo na wananchi ambao serikali inapaswa kuwahudumia.
Hata hivyo, kauli hii ina sehemu mbili zinazopaswa kutofautishwa.
Sehemu ya kwanza ni tathmini ya Rais kwamba majukumu yalitekelezwa
kwa kiasi kikubwa. Sehemu ya pili ni msingi wa tathmini hiyo:
huduma na majukumu yaliyotekelezwa na serikali katika miaka mitano.
Nukuu yenyewe inaeleza hitimisho lake, lakini haitoi orodha kamili
ya matokeo wala vipimo vya kuyathibitisha.
Kwa mtazamo wa utawala, wajibu wa kuwatumikia wananchi unaweza
kuchunguzwa kwa kuangalia huduma zilizotolewa, ubora wa huduma,
matumizi ya rasilimali za umma na namna taasisi zilivyowajibika.
Hivyo, kauli hii inatoa msingi wa kutafakari wajibu wa serikali,
huku uthibitisho wa kiwango cha utekelezaji ukihitaji ushahidi
zaidi ya kauli ya kiongozi mwenyewe.
MTIZAMO WA KIHISTORIA
Kutoka malengo ya mwaka 2015 hadi tathmini ya mwaka 2020
Katika hotuba ya kufungua Bunge la Kumi na Moja mwaka 2015,
Magufuli aliweka wazi mwelekeo na vipaumbele vya serikali yake.
Alipolihutubia Bunge kwa mara ya mwisho Juni 2020, alirejea
kipindi hicho na kueleza mtazamo wake kuhusu utekelezaji wa
majukumu yaliyokuwa yamewekwa.
Ulinganisho wa hotuba hizi mbili unaweka nukuu katika mfuatano
wa kihistoria: kwanza, serikali ilieleza malengo yake; baadaye,
Rais alitoa tathmini ya kipindi kilichopita. Huo ni mfuatano wa
nyaraka unaoweza kusaidia kuelewa jinsi uongozi ulivyoeleza
vipaumbele vyake na kutathmini utekelezaji wake.
Hata hivyo, kauli ya mwisho haipaswi kuchukuliwa yenyewe kama
uthibitisho huru kwamba kila lengo lilitimia. Tathmini ya kihistoria
inahitaji kulinganisha malengo ya awali na bajeti, taarifa za
utekelezaji, takwimu za huduma na nyaraka nyingine za kipindi hicho.
NYARAKA ZA KULINGANISHA
Kumbukumbu za hotuba za Ikulu
— kwa kutafuta hotuba ya ufunguzi wa Bunge la Kumi na Moja ya
mwaka 2015 na nyaraka nyingine za kipindi hicho.
UMUHIMU KWA TAIFA
Tofauti kati ya wajibu uliotajwa na utekelezaji unaopimika
Nukuu hii inahifadhi namna Rais Magufuli alivyoeleza wajibu wa
serikali mwishoni mwa kipindi cha Bunge la Kumi na Moja.
Inatoa rejea ya kihistoria kuhusu jinsi uongozi ulivyozungumzia
utumishi kwa wananchi na ushirikiano kati ya serikali, wabunge
na wananchi.
Kwa Tanzania ya sasa, kauli hii inaweza kutumiwa kuchunguza
swali ambalo bado ni muhimu katika tathmini ya utawala:
serikali inaposema imetimiza wajibu wake, ni ushahidi gani
unaoweza kutumika kupima matokeo ya huduma kwa wananchi?
Swali hilo linaweza kuchunguzwa kupitia takwimu, taarifa za
taasisi, ubora wa huduma na uzoefu wa wananchi katika sekta
mbalimbali.
Umuhimu wa nukuu hauhitaji kudhani kwamba tathmini iliyotolewa
na Rais ndiyo hitimisho pekee linalowezekana. Badala yake,
kauli hiyo inaweza kusomwa pamoja na ushahidi mwingine ili
kutofautisha maelezo ya kiongozi kuhusu utendaji wa serikali
na tathmini pana ya matokeo yaliyopatikana.
KAULI KATIKA VITENDO
Kulinganisha malengo yaliyowekwa na taarifa za utekelezaji
Kwa nukuu hii, ushahidi unaohitajika ili kuonyesha uhusiano
kati ya maneno na matendo ni taarifa za utekelezaji wa
vipaumbele vya serikali katika kipindi cha 2015–2020.
Hotuba ya Juni 2020 yenyewe ni ushahidi wa tathmini ambayo
Rais aliitoa; peke yake si uthibitisho wa kujitegemea wa
matokeo yote yaliyotajwa.
HATUA YA KIHISTORIA
Katika hotuba hiyo, Rais alirejea malengo na vipaumbele
vilivyotolewa wakati wa ufunguzi wa Bunge la Kumi na Moja,
na akatoa tathmini yake ya utekelezaji wa kipindi kilichopita.
UHUSIANO NA KAULI
Uhusiano unaoweza kuthibitishwa moja kwa moja ni kwamba
kauli hii ilikuwa sehemu ya tathmini ya Rais kuhusu wajibu
wa serikali wa kuwatumikia wananchi. Ili kuonyesha kiwango
ambacho wajibu huo ulitekelezwa, ni muhimu kulinganisha
kauli hiyo na taarifa za utekelezaji za sekta husika.
MATOKEO NA USHAHIDI
Nukuu hii peke yake haitoi vipimo vya kutosha vya kuamua
kiwango cha matokeo katika kila sekta. Kwa hiyo, hakuna
mafanikio maalumu yanayohusishwa hapa na nukuu hii bila
nyaraka za ziada zinazoweza kuthibitisha hatua, muda na
matokeo yake.
MWENENDO WA MAANA
Kutoka malengo ya uongozi hadi kumbukumbu ya utekelezaji
Mfuatano wa kauli hii unaeleweka vizuri zaidi kwa kuangalia
malengo yaliyotangazwa, tathmini iliyotolewa mwishoni mwa
kipindi na namna ushahidi wa utekelezaji unavyoweza kuhifadhiwa.
2015
Malengo ya Awali
Wakati wa ufunguzi wa Bunge la Kumi na Moja, serikali
iliweka mwelekeo na vipaumbele vyake. Hii ndiyo sehemu
ya kuanzia katika kuchunguza majukumu ambayo baadaye
yalizungumziwa katika tathmini ya mwaka 2020.
16 JUNI 2020
Tathmini ya Kipindi
Magufuli alisema kuwa serikali ilikuwa imetimiza wajibu
wake wa kuwatumikia Watanzania kwa kiasi kikubwa.
Kauli hii inaonyesha tathmini yake wakati wa kuhitimisha
Bunge la Kumi na Moja.
BAADAYE
Kumbukumbu na Ulinganisho
Kwa watafiti na vizazi vijavyo, thamani ya kauli hii
inaweza kuimarishwa kwa kuihifadhi pamoja na hotuba
kamili, nyaraka za bajeti na taarifa za utekelezaji.
Nyaraka hizo husaidia kulinganisha malengo na matokeo
bila kutegemea tathmini ya kiongozi pekee.
MWANGWI WA KAULI KWA SASA
Utumishi wa wananchi hupimwa kwa wajibu na matokeo
Kauli hii inaweka utumishi wa wananchi katikati ya tathmini ya
serikali. Katika matumizi ya sasa, wazo hilo linaweza kuchunguzwa
kwa kuangalia kama huduma za umma zinapatikana, zinatolewa kwa
ubora unaohitajika na zinawafikia wananchi kwa namna inayoweza
kuthibitishwa.
Kwa taasisi za umma, tofauti kati ya kutangaza lengo na kuonyesha
matokeo ni muhimu. Taarifa sahihi, uwazi kuhusu matumizi ya
rasilimali na njia za kupima huduma husaidia wananchi kuelewa
kilichopangwa, kilichotekelezwa na maeneo ambayo bado yanahitaji
kazi zaidi.
UFAFANUZI WA MAKTABA
Nukuu hii inatokana na hotuba rasmi ya Dkt. John Pombe Joseph
Magufuli kwa Bunge la Kumi na Moja, iliyotolewa tarehe 16 Juni 2020
katika Ukumbi wa Bunge, Dodoma. Maneno ya nukuu yamefuata kifungu
kinachopatikana katika nakala ya hotuba ya Bunge.
Kauli kwamba serikali ilitimiza wajibu wake kwa kiasi kikubwa
ni tathmini iliyotolewa na Rais katika hotuba hiyo. Maelezo ya
Maktaba yanafafanua muktadha na maana ya kauli, lakini hayachukulii
kauli hiyo peke yake kama uthibitisho wa kujitegemea wa kiwango
cha utekelezaji wa kila jukumu la serikali.
Maktaba ya Nukuu za Marais Tanzania ni hifadhi huru ya kumbukumbu
na uchambuzi wa kauli za viongozi; si tovuti rasmi ya Ikulu
wala ya Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.
