MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS
Magufuli: Viongozi Wanapaswa Kuunga Mkono Bidhaa Zinazozalishwa Tanzania
“
Nitashangaa sana kama vyombo vyetu vya ulinzi na usalama vitaendelea kuagiza viatu kutoka nje; nitashangaa sana mawaziri wakiongozwa na mimi rais, waziri mkuu na makatibu wakuu tusipovaa viatu vinavyotengenezwa hapa Karanga.
Dkt. John Pombe Joseph Magufuli
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Awamu ya Tano
Tarehe
22 Oktoba 2020
Mahali
Karanga, Moshi, Kilimanjaro
Tukio
Ufunguzi wa kiwanda cha bidhaa za ngozi cha Kilimanjaro International Leather Industries
MUKTADHA
Ufunguzi wa kiwanda cha Karanga na msisitizo wa soko la bidhaa za ndani
Dkt. Magufuli alitoa kauli hii tarehe 22 Oktoba 2020 alipofungua kiwanda cha bidhaa za ngozi cha Kilimanjaro International Leather Industries Company Limited, kilichopo eneo la Gereza Kuu la Karanga mjini Moshi. Tukio hilo lilihusisha uwekezaji wa Mfuko wa Hifadhi ya Jamii kwa Watumishi wa Umma (PSSSF) na Jeshi la Magereza Tanzania. Kiwanda kililenga kuzalisha viatu na bidhaa nyingine za ngozi kwa ajili ya soko la ndani na nje ya nchi.
Katika hotuba yake, Magufuli aliunganisha uzalishaji wa viwandani na matumizi ya bidhaa zinazotengenezwa nchini. Mfano alioutoa ulikuwa wa moja kwa moja: ikiwa kiwanda cha Karanga kingeweza kutengeneza viatu, viongozi wa serikali na vyombo vya ulinzi na usalama walipaswa kuzingatia bidhaa hizo katika manunuzi yao badala ya kuagiza bidhaa zinazoweza kupatikana ndani ya nchi.
Kwa hiyo, kauli hii haikuhusu uzalishaji pekee. Iliibua pia suala la uhusiano kati ya viwanda vya ndani na wanunuzi wakubwa, wakiwemo taasisi za umma. Kiwanda kinaweza kuwa na uwezo wa kuzalisha bidhaa, lakini ukuaji wake hutegemea pia ubora wa bidhaa, bei, mahitaji ya soko na uwezo wa wazalishaji kukidhi masharti ya wanunuzi.
MAANA NA UJUMBE MKUU
Manunuzi ya ndani kama sehemu ya kukuza viwanda
Kauli hii inaweka mkazo katika wajibu wa viongozi kuunga mkono bidhaa za ndani kwa kuzitumia pale zinapokidhi mahitaji ya taasisi zao. Kwa kutaja viatu vinavyotengenezwa Karanga, Magufuli alitoa mfano unaoonekana wa namna mahitaji ya serikali yanavyoweza kuhusishwa na uzalishaji wa viwandani nchini.
Kiuchumi, taasisi za umma zinaponunua bidhaa kutoka kwa wazalishaji wa ndani, zinaweza kuwapatia wazalishaji soko la uhakika zaidi. Mahitaji hayo yanaweza kusaidia viwanda kupanga uzalishaji, kuendeleza ujuzi wa wafanyakazi na kutafuta njia za kuboresha bidhaa. Hata hivyo, manufaa hayo hutegemea bidhaa husika kuwa na ubora unaotakiwa, bei inayokubalika na uwezo wa kukidhi mahitaji kwa wakati.
Ujumbe mwingine unaojitokeza ni kwamba kauli ya kuunga mkono bidhaa za Tanzania inapaswa kuhusishwa na maamuzi halisi ya manunuzi. Kutoa wito kwa viongozi kununua bidhaa za ndani ni hatua ya kuwasilisha msimamo; kuthibitisha utekelezaji wake kunahitaji ushahidi wa manunuzi, mikataba au taratibu zilizotumika na taasisi husika.
MTIZAMO WA KIHISTORIA
Karanga: historia ya uzalishaji wa viatu na jaribio la kuhuisha kiwanda
Kiwanda cha Karanga kilikuwa na historia iliyotangulia uzinduzi wa mwaka 2020. Taarifa ya Ofisi ya Waziri Mkuu inaeleza kuwa wazo la kiwanda hicho lilianza mwaka 1978, katika kipindi cha uongozi wa Mwalimu Julius Kambarage Nyerere, kwa lengo la kutengeneza viatu vya askari. Hivyo, tukio la mwaka 2020 lilikuwa sehemu ya historia ndefu ya juhudi za kutumia uzalishaji wa ndani kukidhi mahitaji ya taasisi za umma.
Katika kipindi cha Magufuli, sera ya kukuza uchumi wa viwanda ilikuwa sehemu ya ajenda ya serikali. Kiwanda cha bidhaa za ngozi cha Kilimanjaro kilihusishwa na matarajio ya kuongeza uzalishaji wa viatu na bidhaa nyingine za ngozi, kutumia malighafi zinazopatikana nchini na kuimarisha fursa za ajira katika mnyororo wa thamani wa ngozi.
Historia hii inaonyesha mwendelezo wa wazo la kutengeneza bidhaa nchini kwa ajili ya matumizi ya ndani. Hata hivyo, kuanzishwa au kufufuliwa kwa kiwanda hakumaanishi moja kwa moja kuwa bidhaa zake zimechukua nafasi ya bidhaa zinazoagizwa kutoka nje. Hilo linahitaji kutathmini uzalishaji halisi, ushindani wa bidhaa na mwenendo wa manunuzi kwa muda.
UMUHIMU KWA TAIFA
Uhusiano kati ya uzalishaji wa ndani, ajira na matumizi ya umma
Kauli hii ni muhimu katika mjadala kuhusu namna Tanzania inavyoweza kuunganisha uzalishaji wa viwandani na mahitaji ya soko. Viwanda vinapopata wanunuzi wa bidhaa zake, vinaweza kuwa na nafasi nzuri zaidi ya kuendeleza uzalishaji na kuimarisha shughuli zake. Kwa upande mwingine, manunuzi ya ndani yanaweza kusaidia kukuza mahitaji ya malighafi, usafirishaji, huduma za biashara na ujuzi unaohitajika katika uzalishaji.
Kwa bidhaa za ngozi, uhusiano huo unaweza kuanzia kwa wafugaji na upatikanaji wa ngozi, ukaendelea kwenye uchakataji na utengenezaji, kisha kufikia usambazaji na mauzo. Ikiwa mnyororo huu unasimamiwa vizuri, thamani ya bidhaa inaweza kuongezeka kabla haijafika kwa mtumiaji.
Hata hivyo, sera ya kununua bidhaa za ndani inahitaji kuzingatia ubora, gharama, usalama, mahitaji ya matumizi na uwazi wa manunuzi. Kwa taasisi za umma, lengo la kusaidia viwanda vya Tanzania linaweza kuendana na wajibu wa kutumia rasilimali za umma kwa ufanisi, bila kuacha viwango vinavyotakiwa kwa bidhaa zinazotumiwa na watumishi au vyombo vya ulinzi na usalama.
KAULI KATIKA VITENDO
Uzinduzi wa kiwanda cha bidhaa za ngozi cha Kilimanjaro
HATUA
Tarehe 22 Oktoba 2020, Magufuli alizindua kiwanda cha Kilimanjaro International Leather Industries Company Limited eneo la Karanga, Moshi. Kwa mujibu wa taarifa ya Ofisi ya Waziri Mkuu, mradi ulihusisha PSSSF na Jeshi la Magereza Tanzania.
UHUSIANO NA KAULI
Uhusiano ni wa moja kwa moja katika kiwango cha mada: kauli ilisisitiza matumizi ya viatu vinavyotengenezwa Karanga, na uzinduzi ulihusu kiwanda kilichokusudiwa kuzalisha viatu na bidhaa nyingine za ngozi. Tukio hili linaonyesha uwepo wa kiwanda ambacho kingeweza kuwa sehemu ya soko la bidhaa za ndani; lenyewe halithibitishi kwamba taasisi zilizotajwa baadaye zilianza kununua viatu vyake kwa kiwango fulani.
MUKTADHA WA WAKATI
Kiwanda kilizinduliwa katika kipindi cha uongozi wa Magufuli, ndani ya ajenda ya kukuza uchumi wa viwanda na kuongeza matumizi ya malighafi zinazopatikana nchini. Taarifa rasmi ilieleza kuwa mradi ulihusisha uboreshaji wa miundombinu ya kiwanda cha zamani pamoja na ujenzi wa sehemu mpya za uzalishaji.
Mipaka ya ushahidi:
Vyanzo hivi vinathibitisha uzinduzi wa kiwanda na kuchapishwa kwa kauli. Havitoshi peke yake kuthibitisha kiwango cha manunuzi ya viatu vya Karanga yaliyofanywa na vyombo vya ulinzi na usalama, mawaziri au makatibu wakuu baada ya kauli hiyo.
MWENENDO WA MAANA
Kutoka historia ya kiwanda hadi mustakabali wa bidhaa za Tanzania
Kauli ya Karanga inaweza kusomwa kupitia historia ya uzalishaji wa ndani, matarajio ya mwaka 2020 na maswali yanayoendelea kuwa muhimu katika sera za viwanda na manunuzi.
KABLA YA 2020
Historia ya Uzalishaji
Kiwanda cha Karanga kilikuwa na historia iliyoanzia mwaka 1978, kikihusishwa na lengo la kutengeneza viatu vya askari. Kabla ya uzinduzi wa mwaka 2020, mradi wa kukifufua na kukiboresha ulihusisha taasisi za umma na uwekezaji katika miundombinu na mitambo.
2020
Wakati wa Kauli
Magufuli aliwahimiza viongozi kutumia viatu vinavyotengenezwa Karanga. Kauli hiyo iliunganisha uzalishaji wa kiwanda na wajibu wa wanunuzi wakubwa kuzingatia bidhaa zinazopatikana nchini.
LEO
Maswali ya Soko na Ubora
Mada hii inaweza kutathminiwa kwa kuchunguza uwezo wa viwanda vya ndani kukidhi mahitaji, ubora wa bidhaa, bei, upatikanaji wa malighafi na namna taratibu za manunuzi zinavyotoa nafasi kwa wazalishaji wa Tanzania. Tathmini ya sasa inahitaji data za sasa; kauli ya mwaka 2020 pekee haiwezi kuonyesha hali ya soko la leo.
KESHO
Ushindani na Uendelevu
Kwa baadaye, changamoto ni kuhakikisha viwanda vinaweza kutoa bidhaa zenye ubora unaotakiwa, bei shindani na uzalishaji unaoaminika. Manunuzi ya ndani yanaweza kuwa sehemu ya kukuza soko, lakini uendelevu wake unahitaji pia ufanisi, ubunifu, usimamizi mzuri na uwajibikaji.
MWANGWI WA KAULI KATIKA WAKATI WA SASA
Je, bidhaa za ndani zinapata nafasi katika manunuzi ya taasisi za umma?
Swali muhimu linalotokana na kauli hii ni namna taasisi za umma zinavyoweza kutambua bidhaa zinazotengenezwa nchini na kuzizingatia katika manunuzi yake. Ili kujibu swali hilo kwa ushahidi, kunahitajika taarifa kuhusu bidhaa zinazonunuliwa, wazalishaji wanaoshiriki katika zabuni, viwango vya ubora, bei na mikataba iliyotolewa.
Kauli ya Magufuli inaweka wazi matarajio ya kisera: viongozi wanapaswa kuonyesha kwa vitendo uungaji mkono wanaoutoa kwa uzalishaji wa ndani. Hata hivyo, tathmini ya mafanikio ya wazo hilo inapaswa kutegemea ushahidi wa manunuzi na uzalishaji, si kauli pekee.
UFAFANUZI WA MAKTABA
Nukuu hii imechapishwa na Global Publishers katika taarifa ya tarehe 22 Oktoba 2020 kuhusu uzinduzi wa kiwanda cha bidhaa za ngozi cha Kilimanjaro eneo la Karanga, Moshi. Taarifa ya Ofisi ya Waziri Mkuu inathibitisha tukio la uzinduzi na muktadha wa mradi huo. Kwa kuwa nakala ya hotuba kamili au rekodi ya msingi ya sauti haijawekwa hapa kama chanzo cha maneno hayo, nukuu imehifadhiwa kama ilivyonukuliwa na chanzo cha habari, bila kudai kuwa imelinganishwa na nakala rasmi ya hotuba.
Maelezo kuhusu historia ya kiwanda, sera ya viwanda na umuhimu wa manunuzi ya ndani yanatofautishwa na maneno halisi ya Rais. Sehemu ya “Kauli katika Vitendo” inaeleza hatua iliyothibitishwa ya uzinduzi wa kiwanda, lakini haidai kuwa kauli hiyo yenyewe ilisababisha manunuzi ya bidhaa zake au kwamba ahadi ya kutumia viatu vya ndani ilitekelezwa na taasisi zote zilizotajwa.
Maktaba ya Nukuu za Marais Tanzania ni hifadhi huru ya kumbukumbu na uchambuzi wa kihistoria; si chombo rasmi cha Serikali wala Ikulu.
