MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS
Mwinyi: Migogoro Itatuliwe kwa Amani, Sheria na Heshima ya Mataifa
“
Tishio au matumizi ya nguvu kamwe hayapaswi kuwa msingi wa kutatua migogoro.
Rais Ali Hassan Mwinyi
Tarehe
8 Oktoba 1987
Mahali
New York, Marekani
Tukio / Hotuba
Hotuba katika Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa, Kikao cha 42
MUKTADHA
Tanzania katika mjadala wa amani na utatuzi wa migogoro ya kimataifa
Kauli hii ilitolewa na Rais Ali Hassan Mwinyi tarehe
8 Oktoba 1987 wakati akihutubia Baraza Kuu la Umoja wa
Mataifa katika kikao chake cha 42. Hotuba hiyo iliangazia
changamoto za amani na usalama wa kimataifa katika kipindi
ambacho migogoro kadhaa ilikuwa ikiendelea katika maeneo
mbalimbali ya dunia.
Katika sehemu ya hotuba iliyotangulia nukuu hii, Mwinyi
alizungumzia hali ya Amerika ya Kati, akiunga mkono juhudi
za kisiasa zilizolenga kupunguza mvutano katika eneo hilo.
Pia alizungumzia mvutano katika Rasi ya Korea na vita vya
Iran na Iraq, akitoa wito wa kutafuta suluhu za kisiasa na
kuzuia hatua zinazoweza kuongeza kiwango cha vita.
Ndani ya muktadha huo ndipo kauli yake kuhusu kutotumia
tishio au nguvu kama msingi wa kutatua migogoro ilipopata
maana yake kamili. Ilikuwa sehemu ya hoja pana kuhusu
kuheshimiwa kwa mamlaka na uhuru wa mataifa, kutokuingilia
mambo ya ndani ya nchi nyingine na kufuata kanuni za sheria
ya kimataifa.
MAANA NA UJUMBE MKUU
Nguvu si msingi wa amani ya kudumu
Kiini cha kauli hii ni msimamo kwamba migogoro ya kimataifa
inapaswa kuelekezwa kwenye suluhu za kisiasa, mazungumzo,
heshima ya mamlaka ya mataifa na kanuni za sheria ya kimataifa
badala ya tishio la nguvu au matumizi yake kama njia ya
kulazimisha suluhu.
Kwa mtazamo wa uhusiano wa kimataifa, ujumbe huu unaweka
mkazo kwenye wazo kwamba amani si kutokuwepo kwa vita pekee.
Pia inahusisha mazingira ambayo mataifa yanaweza kutafuta
suluhu kupitia diplomasia, mazungumzo na taasisi za kimataifa.
Msingi wa hoja hiyo unaendana kwa karibu na kanuni zilizopo
katika Mkataba wa Umoja wa Mataifa, hususan wajibu wa
kutatua migogoro kwa njia za amani na kujiepusha na tishio
au matumizi ya nguvu dhidi ya uadilifu wa eneo au uhuru wa
kisiasa wa taifa jingine.
MTIZAMO WA KIHISTORIA
Kauli ya 1987 ndani ya utamaduni wa Tanzania wa diplomasia ya amani
Kauli ya Mwinyi iliingia katika historia ya Tanzania wakati
nchi ikiendelea kutumia diplomasia kama sehemu ya sera yake
ya mahusiano ya kimataifa na masuala ya amani barani Afrika
na duniani.
Katika miaka iliyotangulia hotuba hii, Tanzania ilikuwa
imehusika katika masuala mbalimbali ya ukombozi wa Afrika,
usalama wa kikanda na mahusiano ya kimataifa. Hivyo, mwaka
1987 hoja ya amani haikuwa mjadala mpya katika historia ya
diplomasia ya Tanzania; ilipata mwendelezo katika mazingira
mapya ya migogoro ya kimataifa iliyokuwa ikiendelea wakati
wa uongozi wa Mwinyi.
Katika hotuba ya Umoja wa Mataifa, mwelekeo huo ulionekana
katika wito wa kutafuta suluhu za kisiasa kwa migogoro
mbalimbali na katika msisitizo wa kuheshimu mamlaka na
uhuru wa mataifa.
UMUHIMU KWA TAIFA
Nafasi ya Tanzania katika mjadala wa amani na sheria ya kimataifa
Kwa Tanzania, nukuu hii ni muhimu kwa sababu inaonyesha
namna Rais wa Tanzania alivyowasilisha mtazamo wa nchi
kuhusu migogoro ya kimataifa katika jukwaa la Umoja wa
Mataifa.
Kauli hiyo iliunganisha masuala matatu yaliyokuwa muhimu
katika diplomasia ya kimataifa: kuheshimiwa kwa uhuru wa
mataifa, utatuzi wa migogoro kwa njia za amani na uzingatiaji
wa sheria za kimataifa.
Kwa wasomaji wa leo, nukuu hii pia ni kumbukumbu ya namna
Tanzania ilivyowasilisha msimamo wake kuhusu amani katika
kipindi cha Vita Baridi, wakati ushindani wa kimataifa,
migogoro ya kikanda na vita vya wenyewe kwa wenyewe vilikuwa
sehemu kubwa ya ajenda ya Umoja wa Mataifa.
KAULI KATIKA VITENDO
Diplomasia ya kisiasa kama njia ya kutafuta suluhu
Katika hotuba hiyo hiyo, msimamo wa kutafuta suluhu za
kisiasa ulionekana katika namna Mwinyi alivyozungumzia
migogoro iliyokuwa mbele ya jumuiya ya kimataifa.
HATUA ILIYOJITOKEZA KATIKA HOTUBA
8 OKTOBA 1987
Wito wa suluhu ya kisiasa katika vita vya Iran na Iraq
Mwinyi alieleza kwamba Tanzania ilikuwa na uhusiano wa
kidiplomasia na Iraq na Iran na akatoa wito kwa nchi hizo
kutafuta suluhu ya kisiasa ya mgogoro wao na kusitisha vita.
Pia alizitaka nguvu kubwa kujiepusha na hatua ambazo
zingeongeza vita na akazitaka nchi wanachama wa kudumu
wa Baraza la Usalama kutekeleza wajibu wao kwa pamoja
katika kutafuta suluhu ya amani.
UHUSIANO NA KAULI
Hapa ndipo wazo lililo katika nukuu linapokutana na
matendo ya kidiplomasia yaliyorekodiwa katika hotuba
yenyewe. Kauli ya kutotumia tishio au nguvu kama msingi
wa kutatua migogoro iliambatana na wito wa suluhu ya
kisiasa, mazungumzo na wajibu wa jumuiya ya kimataifa
katika kuzuia kuongezeka kwa vita.
MUKTADHA WA WAKATI
Vita vya Iran na Iraq vilikuwa vikiendelea mwaka 1987.
Tanzania ikiwa na mahusiano ya kidiplomasia na pande
zote mbili, Mwinyi aliwasilisha wito wa kisiasa katika
mazingira ya kimataifa ambako Umoja wa Mataifa ulikuwa
ukijadili namna ya kupunguza migogoro na kulinda amani
ya kimataifa.
MATOKEO YA KIHISTORIA
Hatua hiyo inaonyesha nafasi ambayo diplomasia na wito
wa suluhu ya kisiasa vilichukua katika msimamo wa Tanzania
kwenye jukwaa la Umoja wa Mataifa wakati huo.
USHAHIDI
United Nations General Assembly,
A/42/PV.30, 8 October 1987,
Address by Mr. Ali Hassan Mwinyi,
President of the United Republic of Tanzania.
MWENENDO WA MAANA
Kutoka 1987 hadi leo: wazo linaloendelea katika mfumo wa kimataifa
KABLA YA 1987
Msingi wa sheria ya kimataifa
Kanuni ya kutatua migogoro kwa njia za amani na
kujiepusha na tishio au matumizi ya nguvu ilikuwa tayari
imejengwa ndani ya Mkataba wa Umoja wa Mataifa. Hivyo,
Mwinyi alikuwa akizungumza ndani ya mfumo wa kanuni
uliokuwa tayari sehemu ya utaratibu wa kimataifa.
1987
Msimamo wa Tanzania
Katika Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa, Mwinyi alihusisha
msimamo huo na migogoro halisi ya wakati wake na akasisitiza
heshima kwa mamlaka ya mataifa, kutokuingilia mambo ya
ndani na kutafuta suluhu za amani.
LEO NA KESHO
Urithi wa kanuni ya amani
Leo, kanuni hiyo bado ni sehemu ya msingi wa mfumo wa
Umoja wa Mataifa. Kwa vizazi vijavyo, kauli hii inaacha
swali pana kuhusu namna mataifa yanavyoweza kutumia
diplomasia, mazungumzo na sheria za kimataifa kuzuia
migogoro isigeuke kuwa vita.
ATHARI YA KAULI KATIKA WAKATI WA SASA
Kanuni iliyotolewa 1987 bado ipo katikati ya mjadala wa amani duniani
Umuhimu wa kauli hii hauishii katika mazingira ya mwaka 1987.
Msingi wake unaonekana katika kanuni ya Mkataba wa Umoja wa
Mataifa inayozitaka nchi kutatua migogoro yao kwa njia za
amani na kujiepusha na tishio au matumizi ya nguvu dhidi ya
uadilifu wa eneo au uhuru wa kisiasa wa mataifa mengine.
Kwa hiyo, kauli ya Mwinyi inaweza kusomwa leo kama sehemu
ya historia ya msimamo wa Tanzania kuhusu utaratibu wa
kimataifa unaotegemea sheria, diplomasia na kuheshimu
mamlaka ya mataifa.
URITHI NA MUSTAKABALI
Kutafuta amani kabla ya nguvu kuwa njia ya mwisho ya mazungumzo
Kwa mtazamo wa muda mrefu, kauli hii inaacha urithi wa
kidiplomasia unaohusisha swali la msingi: mataifa yanawezaje
kujenga mifumo ya mazungumzo inayoweza kuzuia migogoro
kabla haijafikia hatua ya kutumia nguvu?
Hivyo, thamani yake kwa vizazi vijavyo iko katika kuendeleza
nafasi ya mazungumzo, diplomasia, taasisi za kimataifa na
sheria kama nyenzo za kutafuta suluhu za migogoro.
UFAFANUZI WA MAKTABA
Nukuu hii imehifadhiwa kutoka katika hotuba ya Rais Ali
Hassan Mwinyi katika Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa tarehe
8 Oktoba 1987. Maelezo yanayofuata yanatenganisha maneno
ya Rais na uchambuzi wa Maktaba, huku muktadha wa nukuu
ukiangaliwa pamoja na matukio yaliyotangulia, yaliyokuwapo
wakati huo na maana ambayo kanuni hiyo imeendelea kubeba
katika mfumo wa kimataifa.
