MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS
Mwinyi: Pengo la Maendeleo Kati ya Kaskazini na Kusini mwa Dunia
Uchumi wa dunia, madeni ya kimataifa na nafasi ya nchi zinazoendelea
katika mfumo wa uchumi wa kimataifa.
“
NUKUU YA KIHISTORIA
“Pengo kati ya nchi tajiri za Kaskazini na nchi maskini za Kusini
limeendelea kupanuka mwaka baada ya mwaka.”
Tafsiri ya Kiswahili kutoka katika hotuba ya Kiingereza.
MANENO KATIKA HOTUBA YA AWALI
“It is for this reason that the gap between the rich North and
the poor South has been widening year after year.”
Ali Hassan Mwinyi
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Tarehe
8 Oktoba 1987
Mahali
New York, Marekani
Tukio
Mjadala Mkuu wa Mkutano wa 42 wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa
Rekodi ya msingi
A/42/PV.30
MUKTADHA WA KIHISTORIA
Hoja ya Tanzania kuhusu mfumo wa uchumi wa dunia mwaka 1987
Tarehe 8 Oktoba 1987, Rais Ali Hassan Mwinyi alilihutubia
Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa wakati wa Mkutano wake wa 42,
mjini New York. Katika sehemu ya hotuba iliyohusu uchumi wa
kimataifa, alizungumzia matatizo yaliyokuwa yakikabili nchi
zinazoendelea, hasa mzigo wa kulipa madeni ya nje na masharti
ya biashara ya kimataifa.
Hoja hiyo iliwekwa katika mazingira ambayo nchi nyingi
zinazoendelea zilikuwa zikijadili namna ya kufadhili maendeleo,
kupata mapato kutokana na mauzo ya bidhaa nje ya nchi na
kushughulikia madeni yao. Mwinyi alieleza kuwa malipo ya
madeni na masharti yasiyofaa ya biashara yalikuwa yakichangia
kuhamisha rasilimali kutoka nchi maskini kwenda nchi tajiri.
Kauli kuhusu pengo la Kaskazini na Kusini ilikuwa hitimisho
la hoja hiyo. Haikujadili tofauti ya mapato pekee, bali pia
namna mfumo wa uchumi wa kimataifa ulivyoweza kuathiri
uwezo wa nchi zinazoendelea kutekeleza mipango yake ya maendeleo.
MAANA NA UJUMBE MKUU
Maendeleo ya nchi yanahusiana pia na mazingira ya uchumi wa dunia
Maneno “Kaskazini” na “Kusini” yalitumiwa kueleza tofauti pana
kati ya nchi zilizoendelea kiviwanda na nchi nyingi zilizokuwa
bado zinakabiliwa na changamoto za maendeleo. Ni istilahi za
kiuchumi na kisiasa zilizotumika sana katika mijadala ya
kimataifa ya kipindi hicho; hazimaanishi kwamba kila nchi
katika upande mmoja ina hali sawa na nyingine.
Hoja kuu ya Mwinyi ilikuwa kwamba juhudi za ndani za maendeleo
zinaweza kukabiliwa na vikwazo vinavyotokana na mazingira ya
kimataifa. Nchi inaweza kupanga kuwekeza katika elimu, afya,
miundombinu na uzalishaji, lakini uwezo wake wa kufadhili
mipango hiyo unaweza kuathiriwa na gharama za kulipa madeni
na mapato inayopata kutokana na biashara.
Kauli hiyo pia inaelekeza kwenye swali la msingi: je, mfumo
wa uchumi wa dunia unatoa nafasi zinazolingana kwa nchi
zenye uwezo tofauti wa kifedha, kiteknolojia na kiviwanda?
Kwa Mwinyi, pengo la maendeleo lilihitaji kujadiliwa pamoja
na muundo wa mahusiano ya kiuchumi kati ya nchi.
MTIZAMO WA KIHISTORIA
Mjadala wa utaratibu mpya wa uchumi wa kimataifa
Katika miongo iliyofuata uhuru wa nchi nyingi za Afrika na
Asia, suala la kutokuwiana kwa maendeleo lilikuwa sehemu
muhimu ya mijadala ya Umoja wa Mataifa. Nchi zinazoendelea
zilitafuta nafasi kubwa zaidi katika biashara, upatikanaji
wa fedha za maendeleo na maamuzi kuhusu mfumo wa uchumi wa
kimataifa.
Mjadala huu ulihusishwa na dhana ya
New International Economic Order, yaani
utaratibu mpya wa uchumi wa kimataifa. Dhamira yake ilikuwa
kujenga mahusiano ya kiuchumi ambayo yangeruhusu nchi
zinazoendelea kushiriki kwa manufaa zaidi katika uchumi wa dunia.
Katika hotuba yake, Mwinyi hakuzungumzia pengo hilo kama
jambo lililotokana na sababu moja tu. Aliunganisha hali
ya nchi zinazoendelea na huduma ya madeni, masharti ya biashara,
ushirikiano baina ya nchi za Kusini na haja ya kufanya
mabadiliko katika mfumo wa uchumi wa kimataifa.
UMUHIMU KWA TANZANIA
Uhusiano kati ya madeni, biashara na uwezo wa kufadhili maendeleo
Kwa Tanzania, kauli hii ni sehemu ya kumbukumbu za namna
uongozi wa nchi ulivyowasilisha masuala ya maendeleo katika
jukwaa la kimataifa. Inasaidia kuelewa kwamba mijadala ya
maendeleo ya taifa haikuhusu sera za ndani pekee, bali pia
masharti ya kifedha na kibiashara yaliyokuwa yakihusiana
na uchumi wa dunia.
Hoja hiyo inafungua njia ya kuchunguza uhusiano kati ya
mapato ya mauzo ya nje, gharama za mikopo, uwekezaji na
fedha zinazobaki kwa matumizi ya maendeleo. Hata hivyo,
kuelewa athari zake kwa Tanzania kunahitaji pia kuangalia
takwimu na nyaraka za kiuchumi za kipindi husika, badala
ya kuhitimisha kwamba changamoto zote za taifa zilitokana
na mazingira ya kimataifa pekee.
KAULI KATIKA VITENDO
Ushirikiano wa nchi zinazoendelea na marekebisho ya mfumo wa uchumi
Katika hotuba hiyo hiyo, Mwinyi aliunga mkono ushirikiano
baina ya nchi zinazoendelea, unaojulikana kama
South-South Cooperation, na kutaka mfumo wa uchumi
wa kimataifa ufanyiwe marekebisho. Pia alieleza haja ya
kuanzishwa upya kwa mazungumzo ya kimataifa kuhusu utaratibu
mpya wa uchumi wa dunia.
Hatua iliyothibitishwa
Kuwasilisha mbele ya Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa
msimamo unaounga mkono ushirikiano wa nchi zinazoendelea
na mazungumzo kuhusu marekebisho ya mfumo wa uchumi wa kimataifa.
Uhusiano na kauli
Hoja hii ina uhusiano wa moja kwa moja na maudhui ya hotuba:
pengo la maendeleo lilielezwa pamoja na mapendekezo ya
namna ya kukabiliana na changamoto za mfumo wa uchumi wa dunia.
Muktadha wa wakati
8 Oktoba 1987, katika Mkutano wa 42 wa Baraza Kuu la
Umoja wa Mataifa, New York.
Ushahidi
Rekodi ya mkutano A/42/PV.30, ukurasa wa 16.
Rekodi inathibitisha msimamo uliotolewa katika hotuba;
yenyewe haithibitishi kwamba mapendekezo yote yaliyotajwa
yalitekelezwa au kwamba yalizalisha matokeo maalumu.
Tofauti muhimu ya kihistoria: kutangaza msimamo katika
Umoja wa Mataifa ni hatua ya kidiplomasia inayoweza
kuthibitishwa. Hilo pekee halitoshi kuthibitisha kwamba
mabadiliko yote yaliyopendekezwa yalitekelezwa.
1987 — SASA — BAADAYE
Hoja ya maendeleo katika nyakati tofauti
Kauli hii inaweza kusomwa katika vipindi vitatu:
mazingira ya ilipotolewa, masuala yanayoweza kuchunguzwa
katika uchumi wa sasa na maswali ambayo vizazi vijavyo
vinaweza kujiuliza kuhusu usawa wa maendeleo.
1987
Wakati wa Kauli
Mwinyi alieleza wasiwasi kuhusu malipo ya madeni,
masharti ya biashara na tofauti ya maendeleo kati
ya nchi tajiri na nchi zinazoendelea. Alisisitiza
ushirikiano na marekebisho ya mfumo wa uchumi wa kimataifa.
SASA
Umuhimu Wake Leo
Kauli hii inaweza kutumika kuchunguza jinsi madeni ya
umma, gharama za mikopo, upatikanaji wa masoko na uwezo
wa kuongeza thamani ya bidhaa unavyohusiana na nafasi
ya nchi zinazoendelea katika uchumi wa dunia.
BAADAYE
Maswali kwa Vizazi Vijavyo
Je, nchi zinazoendelea zitaweza kupanua uzalishaji,
teknolojia na biashara yenye thamani kubwa zaidi?
Historia ya kauli hii inaweza kusaidia kutathmini
jinsi ushirikiano wa kimataifa unavyoweza kuhusishwa
na fursa za maendeleo.
MWANGWI WA KAULI KATIKA WAKATI WA SASA
Kutoka kwenye tofauti ya mapato hadi nafasi ya kiuchumi
Zaidi ya miaka thelathini baada ya hotuba hii, hoja ya
uwiano wa maendeleo inaweza kuchunguzwa kwa kuangalia
si ukubwa wa uchumi pekee, bali pia uwezo wa nchi kuzalisha,
kuongeza thamani ya malighafi, kuendeleza ujuzi na teknolojia
na kushiriki katika masoko ya kimataifa kwa ushindani.
Kwa Tanzania, maswali yanayohusiana na mada hii ni pamoja na
namna ya kupanua viwanda, kuongeza thamani ya mazao na madini,
kuboresha tija na kusimamia mikopo kwa kuzingatia uwezo wa
uchumi na vipaumbele vya maendeleo. Haya ni maeneo ya
uchunguzi wa sasa; si ushahidi kwamba hali ya dunia ya leo
ni sawa kabisa na ile ya mwaka 1987.
Kauli ya Mwinyi pia inaweka wazi kwamba tofauti za maendeleo
zinahitaji kuchunguzwa kwa ushahidi. Tathmini ya sasa
inapaswa kutumia takwimu za biashara, madeni, uzalishaji
na mapato badala ya kutegemea maelezo ya jumla kuhusu
nchi tajiri na nchi maskini.
UFAFANUZI WA MAKTABA
Nukuu ya Kiswahili iliyowasilishwa hapa ni tafsiri ya
maneno ya Kiingereza yaliyo katika rekodi ya mkutano
wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa A/42/PV.30, ukurasa wa 16.
Rekodi hiyo ndiyo chanzo cha msingi cha kuthibitisha
maneno ya awali, tarehe na mazingira ya kutolewa kwa kauli.
Maelezo kuhusu muktadha, maana na umuhimu wa kauli ni
uchambuzi wa kihistoria. Sehemu ya “Kauli Katika Vitendo”
inahusu msimamo wa kidiplomasia uliotajwa katika hotuba
yenyewe; haidai kwamba mapendekezo yote yaliyotolewa
yalitekelezwa au kwamba kauli hii peke yake ilisababisha
mabadiliko ya kiuchumi.
Rejeo:
United Nations General Assembly, 42nd Session,
Provisional Verbatim Record of the 30th Meeting,
8 October 1987, A/42/PV.30, p. 16.
FUNGUA REKODI YA MSINGI YA UMOJA WA MATAIFA
↗
