Hotuba ya Tanzania katika Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa kuhusu amani ya kimataifa, mashindano ya silaha za nyuklia na matumizi ya rasilimali kwa maendeleo ya kiuchumi na kijamii.
Rasilimali ambazo zingetumika kwa maendeleo ya kiuchumi na kijamii zinapotezwa katika mashindano yanayotishia uhai wa binadamu.
Rekodi ya mkutano wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa, yenye maandishi ya hotuba ya Rais Ali Hassan Mwinyi.
SOMA HATI RASMI YA UMOJA WA MATAIFANukuu ya Kiingereza imehifadhiwa katika rekodi ya awali, ukurasa wa 13. Maandishi ya Kiswahili yaliyo juu ni tafsiri ya nukuu hiyo.
“Resources which could be used for economic and social development are squandered in a competition which threatens the very survival of mankind.”
Chanzo: Rekodi rasmi ya Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa, hati A/42/PV.30, ukurasa wa 13.
Tarehe 8 Oktoba 1987, Rais Ali Hassan Mwinyi alilihutubia Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa wakati wa kikao chake cha 42. Katika sehemu ya hotuba inayohifadhiwa kwenye ukurasa wa 13 wa rekodi rasmi, alizungumzia gharama za mashindano ya silaha na athari zake kwa mustakabali wa binadamu.
Mwaka 1987 ulikuwa sehemu ya kipindi cha Vita Baridi, ambapo Marekani na Umoja wa Kisovieti zilikuwa nguvu kuu katika mashindano ya kijeshi na nyuklia. Mazungumzo kuhusu udhibiti wa silaha, usalama wa kimataifa na upokonyaji silaha yalikuwa masuala muhimu katika diplomasia ya wakati huo.
Katika hotuba hiyo, Mwinyi alihusisha hoja ya rasilimali na mashindano hayo. Alieleza kuwa fedha na uwezo ambao ungeweza kutumiwa kwa maendeleo ya kiuchumi na kijamii ulikuwa ukielekezwa katika mashindano yaliyohatarisha uhai wa binadamu. Kwa hiyo, kauli hii inapaswa kusomwa ndani ya mjadala wa kimataifa kuhusu amani, silaha za nyuklia na vipaumbele vya matumizi ya rasilimali.
Kiini cha kauli hii ni uhusiano kati ya matumizi ya rasilimali na mahitaji ya binadamu. Neno “rasilimali” katika muktadha huu linaweza kueleweka kwa kuzingatia fedha, uwezo wa kiuchumi na juhudi zinazotumika katika mashindano ya silaha badala ya shughuli za maendeleo.
Hoja ya Mwinyi haikuwa tu kuhusu ukubwa wa matumizi ya kijeshi. Aliunganisha matumizi hayo na hatari ya silaha za nyuklia kwa uhai wa binadamu. Hivyo, kauli ina vipengele viwili vinavyohusiana: gharama ya kiuchumi ya mashindano ya silaha na hatari ya kibinadamu inayoweza kutokana na mashindano hayo.
Kwa mantiki hiyo, ujumbe wake unaelekeza mjadala kwenye swali la kipaumbele: je, rasilimali zinazopatikana zinatumika kwa namna inayosaidia kulinda uhai na kuboresha hali ya watu, huku usalama wa mataifa ukizingatiwa?
Rekodi ya hotuba inaonyesha kuwa Tanzania iliunga mkono juhudi za kimataifa za kupunguza hatari za mashindano ya silaha za nyuklia. Mwinyi alizungumzia matarajio yaliyokuwa yamejengwa kuhusu kusitishwa kwa majaribio ya nyuklia, akabainisha kuwa majaribio yaliendelea kufanywa na mataifa yenye silaha hizo.
Katika sehemu hiyo hiyo, alieleza kuwa Tanzania, ikiwa mshiriki wa mpango wa mataifa sita wa kuhimiza amani, ilikuwa ikitoa wito kwa mataifa yenye nguvu za nyuklia, hasa mataifa mawili makuu, kusitisha majaribio ya nyuklia na kudhibiti mashindano ya silaha katika anga za juu.
Maelezo hayo yanaweka kauli kuhusu rasilimali ndani ya msimamo mpana uliowasilishwa katika hotuba: amani na usalama wa kimataifa havikutenganishwa na uwezo wa kutumia rasilimali kwa maendeleo ya kiuchumi na kijamii.
Kwa Tanzania ya mwaka 1987, hoja ya maendeleo ya kiuchumi na kijamii ilikuwa muhimu katika mjadala wa mahitaji ya nchi zinazoendelea. Kauli hii iliwasilisha katika jukwaa la kimataifa mtazamo unaounganisha amani na nafasi ya rasilimali katika kuboresha maisha ya watu.
Umuhimu wake kwa historia ya Tanzania unatokana na namna ilivyowasilisha suala la matumizi ya rasilimali kama sehemu ya mjadala wa maendeleo na usalama wa dunia. Hata hivyo, nukuu yenyewe haithibitishi kiwango cha fedha kilichoweza kuokolewa au miradi maalumu ya maendeleo ambayo ingeweza kufadhiliwa kutokana na kupungua kwa matumizi ya silaha.
Kwa hiyo, kauli hii ni ushahidi wa msimamo uliotolewa katika diplomasia ya Tanzania. Tathmini ya utekelezaji wa msimamo huo inahitaji nyaraka nyingine kuhusu sera, bajeti na hatua zilizochukuliwa katika kipindi husika.
Katika hotuba hiyo hiyo, Mwinyi alieleza kuwa Tanzania ilishiriki katika mpango wa mataifa sita wa kuhimiza amani. Alitumia nafasi hiyo kuwasilisha wito wa kusitishwa kwa majaribio ya silaha za nyuklia na kudhibiti mashindano ya silaha.
Ushiriki huo una uhusiano wa moja kwa moja na mada ya hotuba: kuhimiza amani na kupunguza hatari zinazotokana na mashindano ya silaha. Unatoa ushahidi wa hatua ya kidiplomasia iliyotajwa na Rais mwenyewe katika kuwasilisha msimamo wa Tanzania.
Rekodi hii inathibitisha kuwa Tanzania iliwasilisha wito huo katika Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa. Hati hii pekee haitoshi kuthibitisha kwamba wito huo ulisababisha mataifa kubadili sera zao au kwamba ulipunguza matumizi ya silaha.
Msingi wa kauli hii unaonekana katika uhusiano kati ya usalama, matumizi ya rasilimali na mahitaji ya binadamu. Kila kipindi kina mazingira yake, lakini maswali ya msingi kuhusu vipaumbele vya matumizi yanaweza kuchunguzwa katika nyakati tofauti.
Katika kipindi cha Vita Baridi, Mwinyi aliwasilisha hoja kwamba rasilimali zilizotumika katika mashindano ya silaha zingeweza kutumika kwa maendeleo ya kiuchumi na kijamii. Alisisitiza pia hatari ya silaha za nyuklia kwa binadamu.
Kauli hii inaweza kutumiwa kutafakari namna mataifa yanavyowianisha matumizi ya usalama na mahitaji kama afya, elimu, miundombinu na ustawi wa wananchi. Ulinganisho huo unahitaji kuzingatia mazingira na wajibu halisi wa kila serikali.
Kauli hii inaacha swali la kudumu kuhusu namna rasilimali zinavyoweza kutumiwa kulinda maisha na kupanua fursa za maendeleo. Kwa vizazi vijavyo, rekodi ya hotuba inaweza kusaidia kuelewa nafasi ya diplomasia ya Tanzania katika mijadala ya kimataifa ya amani na usalama.
Hoja ya Mwinyi inaweza kuchunguzwa leo kwa kuangalia namna matumizi ya fedha za umma yanavyowianishwa na mahitaji ya maendeleo, pamoja na wajibu wa mataifa kushirikiana katika kudhibiti hatari za silaha zinazoweza kuathiri maisha ya watu.
Katika kufanya tathmini hiyo, ni muhimu kutofautisha kati ya gharama za usalama zinazohitajika kutimiza majukumu ya taifa na matumizi yanayochochea mashindano hatari. Kauli ya mwaka 1987 haijibu yenyewe maswali yote ya sera za sasa, lakini inatoa msingi wa kuchunguza vipaumbele vya matumizi na athari zake kwa maendeleo ya binadamu.
Nukuu ya Kiswahili iliyowasilishwa hapa ni tafsiri ya maneno ya Kiingereza yaliyomo katika rekodi rasmi ya hotuba ya Rais Ali Hassan Mwinyi ya tarehe 8 Oktoba 1987. Maneno ya awali yanaweza kukaguliwa katika ukurasa wa 13 wa hati A/42/PV.30.
Maelezo kuhusu Vita Baridi, matumizi ya rasilimali na nafasi ya Tanzania katika diplomasia ya amani yanaweka kauli hiyo katika mazingira yake ya kihistoria. Maelezo ya maana na umuhimu wa sasa ni uchambuzi wa Maktaba, si sehemu ya nukuu iliyozungumzwa na Rais.
Official Records of the General Assembly, Forty-second Session, 30th Plenary Meeting.
Hati: A/42/PV.30 · 8 Oktoba 1987 · Ukurasa wa 13
Fungua rekodi ya hotubaHifadhi ya nyaraka za mikutano na hotuba za Umoja wa Mataifa, inayotumika kutafuta na kukagua kumbukumbu za vikao rasmi.
Tembelea hifadhi ya nyaraka
Chagua Rais kutazama mkusanyo wa nukuu, kauli na fikra zake.
Chagua nukuu nyingine katika Maktaba ya Ali Hassan Mwinyi.
Ali Hassan Mwinyi (1925–2024) alikuwa Rais wa Pili wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, aliyeongoza nchi kuanzia 5 Novemba 1985 hadi 23 Novemba 1995.
Alizaliwa tarehe 8 Mei 1925 huko Kivure, Mkoa wa Pwani, na alikulia Zanzibar. Kabla ya kuingia katika siasa, Mwinyi alikuwa mwalimu na baadaye alishika nyadhifa mbalimbali katika Serikali ya Zanzibar na Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.
Urais wake ulihusishwa na kipindi muhimu cha mabadiliko ya kiuchumi, kisera na kisiasa nchini Tanzania. Serikali yake ilipanua nafasi ya sekta binafsi na biashara, huku Tanzania ikianza mchakato wa kurejea katika mfumo wa vyama vingi vya siasa katika miaka ya 1990.
Katika historia ya Tanzania, kipindi cha Mwinyi kinabaki kuwa sehemu muhimu ya mpito kuelekea uchumi wenye nafasi kubwa zaidi kwa sekta binafsi na nguvu za soko, sambamba na mabadiliko ya mfumo wa kisiasa. Jina Mzee Ruksa limeendelea kuwa alama inayohusishwa na mtazamo wake wa kuruhusu mabadiliko na kufungua nafasi kwa shughuli za kijamii na kiuchumi ndani ya mipaka ya sheria.
SOMA ZAIDI →
