Nukuu Maarufu
Mwalimu Julius Kambarage Nyerere “Uhuru na Kazi”
Historia, maana na urithi wa kauli iliyounganisha uhuru wa Tanganyika na wajibu wa kujenga taifa.
Uhuru ulihitaji hatua inayofuata: kazi ya kujenga taifa.
“Uhuru na Kazi” ni kauli inayobeba wazo kwamba kupata uhuru wa kisiasa hakukuwa mwisho wa safari ya Tanganyika. Baada ya kujitawala, kulikuwa na jukumu la kujenga maisha ya wananchi na uwezo wa taifa kupitia kazi, uzalishaji, elimu, nidhamu na kujitegemea.
Uhuru na Kazi.Kauli hii ilihusishwa na harakati za TANU katika miaka ya kuelekea uhuru wa Tanganyika na iliendelea kuwa sehemu ya lugha ya kisiasa na kijamii ya kipindi hicho.
Uhuru na Kazi: kutoka kupata uhuru hadi kujenga taifa
Kauli “Uhuru na Kazi” inaeleweka vizuri inapowekwa katika mazingira ya Tanganyika ya miaka ya mwisho ya utawala wa kikoloni. Katika harakati za TANU, neno “Uhuru” lilikuwa kiini cha mapambano ya kujitawala. Baadaye msisitizo wa “Kazi” ukaongeza ujumbe mwingine: kwamba baada ya uhuru kupatikana, taifa lingehitaji juhudi za wananchi wake kulijenga.
Utafiti wa kihistoria unaonyesha kwamba mwaka 1959 kauli ya TANU ilibadilika kutoka “Uhuru” kwenda “Uhuru na Kazi”, mabadiliko yaliyosisitiza kwamba baada ya uhuru kupatikana, kazi ya kujenga taifa ingeanza.
Uhuru si mwisho wa safari
Maana ya msingi ya kauli hii ni kwamba uhuru wa kisiasa unapaswa kufuatiwa na kazi ya kujenga maisha ya wananchi. Uhuru ulihusisha kujitawala na uwezo wa wananchi kuamua mustakabali wa nchi yao; “kazi” iliweka mkazo kwenye jukumu la kutumia uhuru huo katika kujenga taifa.
Kwa tafsiri hiyo, kauli haikuweka uhuru na kazi kama mambo mawili yanayopingana. Iliyaunganisha. Uhuru ulikuwa msingi wa kujitawala, wakati kazi ilikuwa sehemu ya mchakato wa kuufanya uhuru huo uwe na maana katika maisha ya kila siku.
TANU na mabadiliko ya msisitizo kuelekea uhuru
“Uhuru na Kazi” haikuwa kauli iliyojitokeza bila mazingira. Iliibuka katika kipindi ambacho Tanganyika ilikuwa ikielekea kwenye kujitawala. Historia ya TANU inaonyesha mabadiliko ya msisitizo kutoka “Uhuru” kwenda “Uhuru na Kazi” mwaka 1959.
Utafiti wa kitaaluma kuhusu Kilombero unaeleza mabadiliko hayo kama sehemu ya kuandaa fikra kwamba mara uhuru unapopatikana, kazi ya kujenga taifa ndiyo inayofuata.
“Uhuru” kwenda “Uhuru na Kazi”
Utafiti wa kihistoria unaweka mabadiliko ya kauli ya TANU katika mwaka 1959, huku “Kazi” ikiongeza msisitizo wa jukumu la kujenga taifa baada ya uhuru.
Tanganyika yapata uhuru
Uhuru wa Tanganyika ulipatikana tarehe 9 Desemba 1961. Katika kipindi hiki, ujumbe wa “Uhuru na Kazi” uliweka mkazo kwenye kazi iliyokuwa mbele baada ya mamlaka ya kisiasa kuhamia kwa wananchi wa Tanganyika.
Kauli ikiendelea katika maisha ya taifa
Chanzo cha kisasa cha mwaka 1962 kilieleza “Uhuru na Kazi” kama kauli ya Tanganyika na pia kama salamu iliyokuwa ikitumika nchini.
Uhuru kama haki na wajibu
Uzito wa kauli hii unatokana na kuunganisha mambo mawili: kujitawala na kujenga. Uhuru wa kisiasa ungewezesha Tanganyika kuamua mwelekeo wake, lakini changamoto za kuboresha maisha ya wananchi zingehitaji juhudi endelevu.
Kwa mtazamo huo, “kazi” haikuwa tu ajira ya mtu mmoja mmoja. Ilihusishwa pia na uzalishaji na juhudi za pamoja za kujenga uwezo wa taifa.
- Uhuru wa kisiasa na wajibu wa kujenga taifa.
- Kazi na uzalishaji kama sehemu ya maendeleo.
- Elimu na ujuzi kama msingi wa uwezo wa wananchi.
- Kujitegemea kama wazo la kuongeza uwezo wa taifa.
- Mshikamano wa wananchi katika ujenzi wa nchi.
Ujumbe uliokuwa nyuma ya maneno mawili
Nguvu ya “Uhuru na Kazi” iko katika ufupi wake. Maneno mawili yaliweza kubeba mabadiliko ya kihistoria kutoka kwenye kudai mamlaka ya kujitawala hadi kwenye kutafakari namna mamlaka hayo yangetumika.
Katika mazingira ya Tanganyika, ujumbe huu uliweka mbele swali la nini kingefuata baada ya ukoloni. Jibu lililoonekana katika kauli lilikuwa kwamba uhuru ungehitaji juhudi za wananchi, badala ya kutazamwa kama mwisho wa matatizo ya taifa.
Kutoka kauli ya kisiasa hadi wazo la ujenzi wa taifa
Uhusiano kati ya kauli na ujenzi wa taifa unaonekana katika namna “Kazi” ilivyokuwa ikihusishwa na kipindi kilichofuata uhuru. Utafiti kuhusu Kilombero unaonyesha kwamba mabadiliko ya kauli mwaka 1959 yaliambatana na msisitizo wa kujenga taifa.
Hapa ndipo kauli inapotoka kwenye kiwango cha ujumbe wa kisiasa na kuingia kwenye mjadala mpana wa maendeleo: ni kwa namna gani wananchi wanaweza kutumia uhuru wao kujenga taasisi, uzalishaji na maisha bora?
Kauli kama kumbukumbu ya kipindi cha mpito
Katika historia ya Tanganyika, “Uhuru na Kazi” inaweza kusomwa kama alama ya kipindi cha mpito kati ya mapambano ya kujitawala na kazi ya kujenga nchi.
Hivyo, thamani yake ya kihistoria haipo tu katika maneno yenyewe, bali katika swali ambalo kauli hiyo iliibua: baada ya taifa kupata uhuru, wananchi wangefanya nini na uhuru huo?
Kumbukumbu katika picha
Maana inayoweza kusomwa katika Tanzania ya leo
Mazingira ya Tanzania ya leo ni tofauti na Tanganyika ya miaka ya 1950 na 1960. Kwa hiyo, matumizi ya kauli hii katika kizazi cha sasa yanahitaji kuzingatia tofauti hiyo ya kihistoria.
Hata hivyo, wazo la kuhusisha uhuru na uwezo wa wananchi kujenga maisha yao linaweza kusomwa katika mazingira ya sasa kupitia elimu, ujuzi, uzalishaji, ujasiriamali, ubunifu, matumizi ya teknolojia, nidhamu ya kazi na matumizi yenye tija ya rasilimali za nchi.
- Vijana kupata elimu na ujuzi unaowawezesha kufanya kazi.
- Kuongeza uzalishaji katika kilimo, viwanda na huduma.
- Kukuza ujasiriamali na ubunifu.
- Kutumia teknolojia kuongeza tija.
- Kujenga utamaduni wa nidhamu na uadilifu katika kazi.
- Kutumia rasilimali za Tanzania kwa tija.
- Kushiriki kwa wananchi katika maendeleo ya taifa.
Kiini cha “Uhuru na Kazi”
“Uhuru na Kazi” ni kauli inayobeba falsafa ya kwamba kupata uhuru wa kisiasa ni mwanzo wa jukumu kubwa zaidi: kujenga taifa. Katika historia ya TANU, kauli hiyo ilisisitiza mabadiliko kutoka kwenye mapambano ya kudai uhuru kwenda kwenye kazi ya kujenga nchi.
Uhuru unaofuatiwa na wajibu
Urithi mkubwa wa “Uhuru na Kazi” unatokana na uwezo wa kauli hii kuunganisha tukio la kisiasa na jukumu la kijamii. Uhuru wa Tanganyika ulikuwa mafanikio ya kihistoria, lakini kauli hiyo ilikumbusha kwamba taifa lililojitawala lingehitaji wananchi wanaoshiriki katika kulijenga.
Kwa kizazi cha leo, “Uhuru na Kazi” inaweza kusomwa kama kumbukumbu ya kihistoria ya uhusiano kati ya haki, wajibu na maendeleo. Maana yake ya msingi haiko katika kurudia mazingira ya miaka ya uhuru, bali katika kuelewa somo lililokuwa ndani yake: uhuru unapokuwa na maana ya kudumu zaidi pale unapogeuzwa kuwa uwezo wa wananchi kujifunza, kuzalisha, kubuni, kufanya kazi na kujenga maisha bora.
Vyanzo vya kumbukumbu: Utafiti wa kitaaluma kuhusu Kilombero unaeleza mabadiliko ya kauli ya TANU kutoka “Uhuru” kwenda “Uhuru na Kazi” mwaka 1959 na uhusiano wake na wazo la ujenzi wa taifa.
Chanzo cha kisasa cha mwaka 1962 kinaeleza “Uhuru na Kazi” kama kauli ya Tanganyika katika harakati za uhuru na kama salamu iliyokuwa ikitumika nchini.