MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS
Rais Samia: Amani ya Uchaguzi Ijengwe Kabla, Wakati na Baada ya Kura
“
Kudumisha amani ni utamaduni wetu tuliojijengea katika demokrasia ya uchaguzi. Tuendeleze utamaduni huu kabla, wakati na baada ya Uchaguzi Mkuu.
NUKUU KATIKA LUGHA YA ASILI: KISWAHILI
Dkt. Samia Suluhu Hassan
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
Tarehe
Haijathibitishwa katika rejea ya nukuu
Mahali
Haijabainishwa katika rejea ya nukuu
Tukio
Nukuu ya Leo — tovuti rasmi ya Ikulu
HALI YA UHAKIKI
Maneno ya nukuu yamechapishwa katika sehemu ya “Nukuu ya Leo”
kwenye tovuti rasmi ya Ikulu. Hata hivyo, ukurasa huo hautoi
tarehe wala tukio mahususi la kutolewa kwa kauli hii.
Kwa hiyo, tarehe na mahali havijawekwa kama taarifa zilizothibitishwa.
MUKTADHA WA KAULI
Amani ya uchaguzi ni wajibu unaoanza kabla ya siku ya kupiga kura
Kauli hii inahusu uhusiano kati ya uchaguzi wa kidemokrasia
na wajibu wa kulinda amani ya nchi. Badala ya kuweka mkazo
katika siku ya kupiga kura pekee, Rais Samia anataja vipindi
vitatu vinavyohusiana: kabla ya uchaguzi, wakati uchaguzi
unapoendelea na baada ya uchaguzi kukamilika.
Mfuatano huo unaipa kauli maana inayozidi wito wa jumla wa
kutaka utulivu. Kipindi cha kabla ya uchaguzi kinahusisha
maandalizi na ushindani wa kisiasa; wakati wa uchaguzi
unahusisha mchakato wa kupiga kura; na kipindi cha baada ya
uchaguzi kinahusu namna jamii inavyoendelea kuishi pamoja
baada ya ushindani huo.
Hata hivyo, ukurasa wa Ikulu unaochapisha nukuu hii hautaji
tukio lililotumiwa kuitoa. Kwa hiyo, maelezo haya yanafafanua
ujumbe wa maneno yaliyohifadhiwa, bila kudai kwamba
yametolewa katika hotuba au tarehe fulani.
MAANA NA UJUMBE MKUU
Utamaduni wa amani hupimwa katika mchakato mzima wa uchaguzi
Neno “utamaduni” linaweka mkazo katika mwenendo unaojengwa
na kudumishwa kwa muda, badala ya hatua inayochukuliwa
kwa muda mfupi tu. Katika kauli hii, amani inaelezwa kama
desturi ya kisiasa na kijamii inayopaswa kuendelea hata
baada ya shughuli rasmi za uchaguzi kumalizika.
Kauli pia inaunganisha amani na demokrasia ya uchaguzi.
Kwa maana hiyo, ushindani wa kisiasa na kudumisha utulivu
vinawekwa ndani ya mchakato mmoja: uchaguzi unafanyika,
watu wanashiriki katika mitazamo na chaguo tofauti, na
jamii inaendelea kuwa na nafasi ya kushirikiana baada ya
matokeo kutangazwa.
Ujumbe wake si kwamba tofauti za maoni zinapaswa kutoweka.
Badala yake, unasisitiza kuendeleza amani katika mazingira
ambayo wananchi wanaweza kuwa na mitazamo na maslahi
tofauti kuhusu uongozi wa nchi.
UMUHIMU KWA TANZANIA
Ushindani wa kisiasa na mshikamano wa wananchi
Uchaguzi ni sehemu ya namna wananchi wanavyoshiriki katika
kuamua uongozi wa nchi. Kwa hiyo, mazingira ya amani yana
umuhimu kwa wananchi, wagombea, vyama vya siasa, wasimamizi
wa uchaguzi na taasisi zinazohusika na usalama wa umma.
Kauli hii inaweka suala la amani katika kipindi kirefu
kuliko siku ya uchaguzi yenyewe. Inaelekeza fikra kwenye
mwenendo wa maandalizi, namna ushindani unavyoendeshwa
na jinsi wananchi wanavyoendelea kuishi pamoja baada ya
mchakato kukamilika.
Hata hivyo, amani ya kudumu haipaswi kutafsiriwa kama
kutokuwepo kwa mijadala au tofauti za kisiasa. Katika
demokrasia, hoja tofauti zinaweza kujadiliwa kwa njia
za amani, huku haki, taratibu za kisheria na nafasi ya
wananchi kushiriki katika mchakato wa kisiasa zikiheshimiwa.
UMUHIMU WA KIMATAIFA
Uchaguzi wa amani na uhusiano wa jamii baada ya ushindani
Katika mifumo ya kidemokrasia, uchaguzi si tukio la kiutawala
pekee; pia ni kipindi ambacho ushindani wa kisiasa huonekana
wazi. Namna washiriki wanavyoshughulikia tofauti zao inaweza
kuwa na umuhimu kwa utulivu wa jamii na imani katika taratibu
za kisiasa.
Kwa mtazamo huo, wito wa kudumisha amani kabla, wakati na
baada ya uchaguzi unahusu changamoto inayojitokeza katika
nchi nyingi: namna ya kuendesha ushindani wa kisiasa bila
kuharibu uhusiano wa kijamii unaohitajika hata baada ya
kampeni na upigaji kura kukamilika.
Huu ni umuhimu wa kimuktadha wa ujumbe huo, si dai kwamba
nukuu yenyewe imethibitisha matokeo fulani ya kimataifa
au imeleta mabadiliko katika nchi nyingine.
KAULI KATIKA VITENDO
Wito wa amani katika maandalizi ya Uchaguzi Mkuu wa 2025
Tarehe 24 Agosti 2025, Ikulu ilichapisha taarifa kuhusu
ushiriki wa Rais Samia katika Kongamano la Amani kuelekea
Uchaguzi Mkuu wa 2025 lililoandaliwa na Umoja wa Maimamu
Tanzania (UMATA) na Jumuiya ya Maridhiano na Amani Tanzania.
Taarifa hiyo inasema alisisitiza umuhimu wa amani, umoja
na mshikamano wa kitaifa katika kipindi cha uchaguzi.
Uhusiano na kauli:
Taarifa hiyo ina wito unaofanana moja kwa moja na wazo
lililomo katika nukuu hii—kuendeleza amani wakati wa
ushindani wa uchaguzi. Hata hivyo, hakuna ushahidi katika
marejeo haya unaothibitisha kwamba nukuu iliyohifadhiwa
kwenye sehemu ya “Nukuu ya Leo” ndiyo iliyotolewa katika
kongamano hilo. Kwa hiyo, matukio haya yanaunganishwa
kwa mada inayofanana, si kwa kudai kuwa ni kauli moja.
Ushahidi:
Taarifa rasmi ya Ikulu kuhusu Kongamano la Amani, 24 Agosti 2025
.
MTAZAMO WA KIHISTORIA
Kutofautisha wito wa amani na ushahidi wa hali halisi
Kauli kuhusu amani ya uchaguzi ni sehemu ya mjadala mpana
kuhusu jinsi taifa linavyoweza kuendesha ushindani wa kisiasa
na kuendelea kudumisha mshikamano wa wananchi. Ili kuelewa
uzito wake katika kipindi fulani, ni muhimu kuzingatia
mazingira ya uchaguzi husika, taarifa za wakati huo na
nyaraka zinazoweza kuthibitisha tukio lililotolewa kauli.
Katika nukuu hii, tarehe na tukio mahususi havijathibitishwa
na rejea ya msingi iliyopatikana. Kwa hiyo, haiwezekani
kuihusisha kwa uhakika na uchaguzi fulani au kuitumia kama
ushahidi wa moja kwa moja wa hali ya amani katika kipindi
maalumu.
Kwa uandishi wa historia, tofauti hii ni muhimu: kauli
inaonyesha ujumbe uliotolewa na kiongozi, lakini tathmini
ya hali halisi ya uchaguzi inahitaji ushahidi mwingine,
kama nyaraka za uchaguzi, taarifa za taasisi husika na
kumbukumbu za matukio ya wakati huo.
MWENENDO WA MAANA
Amani ya uchaguzi katika wakati uliopita, wa sasa na ujao
KABLA YA UCHAGUZI
Maandalizi na mazungumzo
Ujumbe wa nukuu unaelekeza katika kipindi cha kabla
ya kupiga kura. Hapa, maana yake inahusu umuhimu wa
kudumisha mazingira ya amani wakati ushindani wa
kisiasa na maandalizi ya uchaguzi yanaendelea.
WAKATI WA UCHAGUZI
Ushindani ndani ya amani
Kauli inasisitiza kwamba amani inapaswa kuendelea
wakati wa uchaguzi wenyewe. Hili linaweza kutafakariwa
pamoja na umuhimu wa kuheshimu taratibu, kushughulikia
tofauti kwa njia zinazofaa na kulinda usalama wa wananchi.
BAADA YA UCHAGUZI
Mshikamano unaoendelea
Kipindi cha baada ya uchaguzi ni sehemu ya ujumbe mkuu
wa nukuu. Kwa siku zijazo, changamoto ni kuendeleza
mahusiano ya kijamii na utaratibu wa kisiasa hata
pale wananchi wanapokuwa na mitazamo tofauti.
MWANGWI WA KAULI
Amani ni mwenendo unaohitaji kuendelezwa
Nguvu ya kauli hii iko katika mpangilio wake wa muda:
kabla, wakati na baada ya uchaguzi. Inapanua mjadala
kutoka kwenye usalama wa siku ya kupiga kura hadi
kwenye namna ushindani wa kisiasa unavyofanyika na
jinsi wananchi wanavyoendelea kuishi pamoja baadaye.
Kwa mazingira ya sasa na kwa vizazi vijavyo, wazo hili
linaweza kutumika kutafakari namna amani inavyoweza
kwenda sambamba na mijadala ya wazi, ushindani wa
kisiasa na heshima kwa taratibu za kisheria. Hata hivyo,
kama wito huu unatekelezwa kwa kiwango gani katika
mazingira maalumu ni suala linalohitaji ushahidi
unaojitegemea.
UFAFANUZI WA MAKTABA
Nukuu hii imehifadhiwa kwa maneno yaliyochapishwa katika
sehemu ya “Nukuu ya Leo” kwenye tovuti rasmi ya Ikulu.
Tarehe, mahali na tukio mahususi la kuitoa havijathibitishwa
katika rejea hiyo, kwa hiyo havijakisiwa. Uchambuzi unaeleza
maana ya kauli na umuhimu wake kwa amani ya uchaguzi;
haupaswi kuchukuliwa kama uthibitisho wa hali ya amani
katika uchaguzi wowote maalumu. Maktaba ya Nukuu za Marais
Tanzania ni hifadhi huru ya kumbukumbu na uchambuzi wa
kihistoria, si tovuti rasmi ya Serikali.
MAREJEO YA KIHISTORIA
Vyanzo vya kuthibitisha maudhui
02
Taarifa ya Ikulu kuhusu Kongamano la Amani
Taarifa iliyochapishwa tarehe 24 Agosti 2025 kuhusu
kongamano la amani kuelekea Uchaguzi Mkuu wa 2025.
Inatumika hapa kama rejea ya tukio lenye mada
inayofanana, si kama uthibitisho wa tarehe ya
nukuu kuu.
Soma taarifa rasmi
