MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS TANZANIA
Samia: Bwawa la Mwalimu Nyerere na Dhamira ya Kuongeza Uzalishaji wa Umeme
Nukuu ya kihistoria kuhusu mradi mkubwa wa uzalishaji wa umeme nchini Tanzania, iliyotolewa wakati wa hotuba ya Rais Samia Suluhu Hassan kwa Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Aprili 2021.
NUKUU KUU
“Tumeanza pia utekelezaji wa mradi mkubwa wa umeme wa Bwawa la Mwalimu Nyerere utakaozalisha Megawati 2,115.”
DKT. SAMIA SULUHU HASSAN
Dkt. Samia Suluhu Hassan
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
TAREHE
22 Aprili 2021
MAHALI
Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
TUKIO
Hotuba ya Rais kwa Bunge
01 / MUKTADHA WA KIHISTORIA
Mradi wa umeme katika ajenda ya maendeleo ya Tanzania
Tarehe 22 Aprili 2021, Rais Samia Suluhu Hassan alilihutubia Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na kueleza masuala mbalimbali yaliyohusu uongozi na maendeleo ya nchi. Katika maelezo kuhusu sekta ya nishati, alitaja utekelezaji wa mradi wa Bwawa la Mwalimu Nyerere na uwezo wake uliopangwa wa kuzalisha megawati 2,115 za umeme.
Wakati wa hotuba hiyo, mradi ulikuwa katika hatua ya ujenzi. Kwa mujibu wa taarifa iliyotolewa pamoja na nukuu hii, utekelezaji ulikuwa umefikia asilimia 45. Taarifa hiyo inaweka kauli katika mazingira ya mradi uliokuwa unaendelea, badala ya kuueleza kama kituo kilichokuwa tayari kimekamilika na kuanza kuzalisha umeme kwa uwezo wake uliokusudiwa.
Hoja kuu ya kauli ilikuwa uwezo uliotarajiwa wa mradi kuongeza uzalishaji wa umeme nchini. Hivyo, maneno hayo yanapaswa kusomwa kama maelezo kuhusu mradi unaotekelezwa na uwezo wake uliopangwa, katika kipindi ambacho Serikali ilikuwa ikiueleza mradi huo kama sehemu ya juhudi za kuimarisha sekta ya nishati.
02 / MAANA NA UJUMBE MKUU
Kutoka kwenye uwezo uliopangwa hadi matarajio ya upatikanaji wa umeme
Kauli hii ina mambo mawili yanayohusiana. La kwanza ni utekelezaji wa mradi mkubwa wa miundombinu ya nishati. La pili ni uwezo wa kuzalisha megawati 2,115 uliotajwa kama lengo la mradi. Kwa kuyaunganisha mambo hayo, Rais aliweka wazi ukubwa wa mradi na nafasi iliyotarajiwa kuwa nayo katika uzalishaji wa umeme nchini.
Neno “tumeanza” linaweka msisitizo katika hatua ya utekelezaji. Halimaanishi kuwa ujenzi wote ulikuwa umekamilika, wala kwamba uwezo wote wa uzalishaji uliotajwa ulikuwa tayari unapatikana wakati wa hotuba. Vivyo hivyo, kiwango cha megawati 2,115 kinahusu uwezo uliopangwa wa mradi, si kiasi cha umeme kilichokuwa kinazalishwa siku ambayo kauli ilitolewa.
Tofauti hiyo ni muhimu katika kusoma kumbukumbu za maendeleo ya miundombinu. Kutangaza uwezo uliopangwa, kukamilisha ujenzi, kuanza uzalishaji na kufikisha uzalishaji katika kiwango kilichokusudiwa ni hatua tofauti zinazohitaji ushahidi wake.
03 / UMUHIMU KWA TAIFA
Nishati kama sehemu ya msingi wa shughuli za kiuchumi
Umeme una nafasi katika shughuli nyingi za kiuchumi na kijamii. Viwanda hutegemea nishati kuendesha mashine na vifaa vya uzalishaji; biashara hutumia umeme katika kuhifadhi bidhaa, kuendesha mifumo ya huduma na kufanya shughuli za kila siku; hospitali, shule na taasisi nyingine hutegemea upatikanaji wa umeme kwa huduma mbalimbali.
Kwa hiyo, mradi wenye uwezo mkubwa wa uzalishaji unaweza kuwa na umuhimu katika mjadala wa namna Tanzania inavyokidhi mahitaji yake ya nishati. Hata hivyo, uwezo wa kituo kuzalisha umeme ni kipengele kimoja tu cha mfumo mzima. Upatikanaji wa umeme kwa watumiaji pia hutegemea uzalishaji halisi, hali ya maji inapohusika na uzalishaji wa umeme wa maji, miundombinu ya usafirishaji na usambazaji, matengenezo na mahitaji ya watumiaji.
Nukuu hii inatoa kumbukumbu ya namna mradi ulivyoelezwa mwaka 2021. Ili kutathmini mchango wake katika uchumi, kauli hiyo inapaswa kuhusishwa na taarifa zinazoweza kupimwa kuhusu uzalishaji wa umeme, upatikanaji wake kwa watumiaji, gharama na mahitaji ya sekta mbalimbali.
04 / MTIZAMO WA KIHISTORIA
Kumbukumbu ya matarajio wakati mradi ukiendelea kujengwa
Nukuu ya Aprili 2021 ni sehemu ya historia ya maelezo ya Serikali kuhusu mradi wa Bwawa la Mwalimu Nyerere. Inaonyesha kuwa katika kipindi hicho, mradi ulielezwa kwa kuzingatia uwezo wake uliopangwa na hatua iliyokuwa imefikiwa katika utekelezaji.
Katika kuchunguza historia ya mradi, ni muhimu kutofautisha kati ya hatua za maandalizi, ujenzi, ufungaji na majaribio ya mitambo, kuanza kuzalisha umeme na kufikia uwezo uliokusudiwa. Hatua hizo zinaweza kutokea katika nyakati tofauti. Kwa hiyo, nukuu hii peke yake haiwezi kutumika kuthibitisha tarehe ya kukamilika kwa mradi au kiwango cha uzalishaji kilichofikiwa baadaye.
Thamani yake ya kihistoria iko katika kurekodi kile kilichoelezwa kuhusu mradi wakati wa hotuba hiyo. Taarifa za utekelezaji zilizotolewa katika vipindi vilivyofuata zinaweza kusaidia kujenga picha pana zaidi ya maendeleo ya mradi, lakini zinapaswa kurejelewa kama kumbukumbu tofauti za wakati wake.
05 / KAULI KATIKA VITENDO
Mradi wa Bwawa la Mwalimu Nyerere kama hatua ya miundombinu ya nishati
Uhusiano wa moja kwa moja unaoonekana katika nukuu hii ni kati ya maelezo ya Rais kuhusu utekelezaji na mradi wenyewe: kauli ilitaja mradi wa Bwawa la Mwalimu Nyerere na uwezo wa uzalishaji uliopangwa. Taarifa iliyotolewa pamoja na nukuu inaeleza kuwa ujenzi ulikuwa unaendelea na ulikuwa umefikia asilimia 45 wakati wa hotuba hiyo.
Hata hivyo, nukuu hii ni ushahidi wa maelezo yaliyotolewa katika hotuba, si ushahidi wa kutosha peke yake wa kuthibitisha matokeo yote ya mradi. Tathmini ya hatua zilizokamilishwa, tarehe za kuanza uzalishaji, kiasi cha umeme kilichozalishwa na athari za kiuchumi inahitaji nyaraka na takwimu za utekelezaji za vipindi husika.
Kwa mtazamo wa kihistoria, tofauti hii inasaidia kutenganisha kauli kuhusu lengo la mradi na ushahidi unaohitajika kuonyesha hatua iliyofikiwa katika utekelezaji wake.
06 / UMUHIMU WA KAULI KWA SASA
Kupima matarajio kwa kuangalia matokeo ya nishati
Kauli hii inaweza kutumika kama sehemu ya marejeo wakati wa kuchunguza maendeleo ya sekta ya umeme Tanzania. Swali la msingi si uwezo uliotajwa katika hotuba pekee, bali pia ni hatua gani zilifikiwa baadaye na ni kwa kiwango gani uwezo uliopangwa ulihusiana na upatikanaji halisi wa umeme.
Tathmini yenye msingi wa ushahidi inaweza kuangalia taarifa za uzalishaji wa kituo, kiasi cha umeme kinachoingizwa katika mfumo wa taifa, uaminifu wa huduma, upanuzi wa usambazaji na namna mahitaji ya kaya na shughuli za kiuchumi yanavyokidhiwa. Vipengele hivyo vinapaswa kuchunguzwa kwa kutumia takwimu rasmi za vipindi vinavyolinganishwa.
Kwa njia hiyo, nukuu inakuwa rejea ya kihistoria inayosaidia kuweka matarajio ya mwaka 2021 sambamba na kumbukumbu za utekelezaji zilizofuata, bila kudhani kwamba kutajwa kwa uwezo wa mradi kunathibitisha moja kwa moja matokeo yake yote.
07 / MWENENDO WA MAANA
Kutoka kwenye matarajio ya 2021 hadi tathmini ya baadaye
Maana ya kihistoria ya kauli hii inaeleweka vizuri zaidi inapowekwa katika mfuatano wa wakati: mazingira yaliyotangulia hotuba, taarifa iliyotolewa wakati huo na ushahidi wa maendeleo unaopatikana baadaye.
KABLA YA 2021
Mradi katika historia yake
Mradi wa Bwawa la Mwalimu Nyerere ulikuwa sehemu ya juhudi za kujenga miundombinu ya uzalishaji wa umeme. Historia yake inapaswa kuchunguzwa kwa kurejea nyaraka za maandalizi, maamuzi na utekelezaji zilizotangulia hotuba ya Aprili 2021.
22 APRILI 2021
Kauli iliyotolewa
Rais Samia alitaja utekelezaji wa mradi na uwezo uliopangwa wa kuzalisha megawati 2,115. Taarifa iliyotolewa pamoja na nukuu inaweka mradi katika hatua ya ujenzi, huku utekelezaji ukielezwa kuwa umefikia asilimia 45.
BAADAYE
Matokeo yanayohitaji kupimwa
Kumbukumbu za vipindi vilivyofuata zinaweza kulinganishwa na matarajio ya mwaka 2021 kwa kutumia takwimu za kukamilika kwa hatua za mradi, uzalishaji halisi wa umeme na mchango wake katika mfumo wa taifa.
08 / TAFakURI YA BAADAYE
Historia ya miundombinu inahitaji kulinganisha malengo na ushahidi
Kwa watafiti na vizazi vijavyo, nukuu hii inaweza kusaidia kuelewa namna mradi wa Bwawa la Mwalimu Nyerere ulivyoelezwa katika kipindi cha ujenzi. Inaweka kumbukumbu ya uwezo wa uzalishaji uliotajwa na hatua ya utekelezaji iliyoripotiwa wakati huo.
Utafiti wa baadaye unaweza kulinganisha kauli hii na nyaraka za mradi, taarifa za taasisi za nishati na takwimu za uzalishaji kwa miaka tofauti. Ulinganisho huo unaweza kusaidia kueleza mabadiliko yaliyotokea kati ya matarajio ya awali na matokeo yaliyorekodiwa, pamoja na nafasi ya mradi katika maendeleo ya sekta ya umeme.
Kwa kufanya hivyo, historia ya mradi haitategemea kauli za wakati mmoja pekee, bali itajengwa kwa kuunganisha nyaraka za vipindi tofauti na ushahidi unaoweza kukaguliwa.
MWANGWI WA KAULI
Uwezo wa kuzalisha umeme ni mwanzo wa tathmini, si mwisho wake
Nukuu hii inaweka wazi matarajio ya mradi wa Bwawa la Mwalimu Nyerere kama yalivyoelezwa mwaka 2021. Katika kuitathmini kihistoria, ni muhimu kuunganisha uwezo uliopangwa na ushahidi wa utekelezaji, uzalishaji na upatikanaji wa umeme. Hapo ndipo tofauti kati ya lengo lililotajwa na matokeo yaliyopatikana inaweza kueleweka kwa usahihi.
UFAFANUZI WA MAKTABA
Nukuu kuu imehifadhiwa kwa maneno yaliyotolewa na mteja wa Maktaba. Taarifa ya tarehe, tukio na chanzo imewasilishwa kwa kuzingatia maelezo yaliyotolewa pamoja na nukuu. Kauli kuhusu megawati 2,115 inaeleza uwezo uliopangwa wa mradi, si uthibitisho wa kiasi cha umeme kilichokuwa kinazalishwa siku ya hotuba. Taarifa ya asilimia 45 ya utekelezaji pia imewasilishwa kama taarifa ya kipindi hicho iliyotolewa pamoja na nukuu; tathmini huru ya maendeleo ya mradi inahitaji kurejelea nyaraka rasmi za utekelezaji. Maelezo ya uchambuzi katika ukurasa huu ni tafsiri ya kihistoria ya Maktaba, si sehemu ya maneno ya Rais.
MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS TANZANIA
↗
