MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS TANZANIA
Samia: Uchumi wa Buluu kama Chanzo cha Ajira kwa Vijana
Kauli kuhusu nafasi ya rasilimali za bahari katika kupanua
fursa za uzalishaji, ajira na maendeleo ya kiuchumi.
NUKUU KUU
“
“Uchumi wa buluu ndio utakaoleta ajira kwa vijana.”
Uchumi wa Buluu na Fursa za Ajira
Dkt. Samia Suluhu Hassan
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
TAREHE
9 Januari 2024
MAHALI
Pemba, Zanzibar
TUKIO
Hafla ya Shirika la Biashara la Serikali Zanzibar (ZSTC)
CHANZO CHA MSINGI
Soma hotuba rasmi ya Rais katika hafla ya ZSTC, Pemba
↗
Chanzo kilichotajwa ni nakala ya hotuba iliyochapishwa kwenye
tovuti ya Ikulu. Tarehe ya tukio imechukuliwa katika jina la
nyaraka iliyotolewa; inapohitajika kwa matumizi ya kitaaluma,
linganisha na taarifa ya tarehe iliyo ndani ya nakala ya hotuba.
MUKTADHA WA KAULI
Kutazama bahari kama eneo la uzalishaji na fursa za kiuchumi
Katika hotuba yake kwenye hafla ya Shirika la Biashara la Serikali
Zanzibar (ZSTC), Pemba, Rais Samia alizungumzia nafasi ya uchumi
wa buluu katika kutengeneza ajira, hasa kwa vijana. Hoja hiyo
iliweka mkazo katika matumizi ya fursa zinazopatikana kwenye
rasilimali za bahari na shughuli zinazohusiana nazo.
Uchumi wa buluu unahusisha shughuli za kiuchumi zinazotegemea
bahari, pwani na rasilimali za majini. Kwa Tanzania na Zanzibar,
shughuli hizo zinaweza kujumuisha uvuvi, ufugaji wa viumbe vya
majini, kilimo cha mwani, uchakataji wa mazao ya bahari, usafiri
wa majini na utalii unaotegemea mazingira ya bahari.
Katika mazingira hayo, ujumbe wa kauli hii ni kuelekeza fikra
kwenye uzalishaji na namna rasilimali zilizopo zinavyoweza
kuhusishwa na fursa za kujipatia kipato. Hata hivyo, upatikanaji
wa ajira unategemea pia uwekezaji, ujuzi, masoko, miundombinu na
usimamizi endelevu wa rasilimali.
MAANA NA UJUMBE MKUU
Rasilimali za bahari zinaweza kuwa msingi wa ajira na biashara
Maneno “ndio utakaoleta ajira kwa vijana” yanaweka mkazo kwenye
matarajio ya kiuchumi yanayohusishwa na uchumi wa buluu. Kauli
hiyo inaelekeza kwenye uwezekano wa kupanua shughuli za uzalishaji
na kuongeza nafasi za vijana kushiriki katika biashara na kazi
zinazohusiana na rasilimali za majini.
Ujumbe wake hauishii kwenye uvuvi pekee. Mnyororo wa thamani wa
mazao ya bahari unaweza kuhusisha uzalishaji, uhifadhi, usafirishaji,
uchakataji, ufungashaji na uuzaji. Vijana wanaweza kushiriki katika
hatua mbalimbali za mnyororo huo kulingana na ujuzi, mitaji na
fursa zinazopatikana.
Kwa maana hiyo, ajira zinazotokana na uchumi wa buluu zinapaswa
kutazamwa kwa upana: si idadi ya watu wanaovua au kulima mwani
pekee, bali pia uwezo wa sekta kuanzisha biashara, kuongeza thamani
ya bidhaa na kuendeleza shughuli zinazoweza kudumu kiuchumi.
UMUHIMU KWA TAIFA
Kuongeza thamani ya rasilimali za majini ndani ya uchumi wa Tanzania
Tanzania ina pwani ya Bahari ya Hindi na shughuli nyingi za
kiuchumi zinazohusiana na bahari, pwani na maji ya ndani.
Uchumi wa buluu unaweza kuunganisha rasilimali hizo na uzalishaji,
biashara na huduma zinazohitajika katika masoko ya ndani na nje.
Kwa jamii za pwani na visiwani, maendeleo ya sekta hii yanaweza
kufungua fursa katika uvuvi unaosimamiwa vizuri, kilimo cha mwani,
ufugaji wa viumbe vya majini na uchakataji wa mazao. Uwekezaji
katika uhifadhi wa mazao, teknolojia na usafirishaji unaweza
kusaidia kupunguza upotevu na kuongeza thamani ya bidhaa kabla
hazijafika sokoni.
Faida hizo si za moja kwa moja wala hazihakikishwi na uwepo wa
rasilimali pekee. Zinahitaji mazingira bora ya biashara, upatikanaji
wa mitaji, mafunzo ya ufundi, masoko yanayotabirika na ulinzi wa
mazingira ya bahari. Bila misingi hiyo, ukuaji wa shughuli za
kiuchumi unaweza usilete ajira zenye tija au kipato cha kudumu
kwa jamii zinazozitegemea.
MTAZAMO WA KIHISTORIA
Uchumi wa buluu katika mjadala wa maendeleo na ajira
Kauli hii iliwekwa katika muktadha wa hotuba ya Rais Samia katika
hafla ya ZSTC, Pemba, Januari 2024. Kuangazia uchumi wa buluu
katika mazingira hayo kunahusisha mjadala mpana kuhusu namna
rasilimali za majini zinavyoweza kuingizwa zaidi katika uzalishaji
na fursa za kiuchumi.
Kwa Zanzibar, shughuli kama uvuvi na kilimo cha mwani zina uhusiano
wa moja kwa moja na maisha ya jamii nyingi za pwani. Kwa Tanzania
kwa ujumla, fursa nyingine zinahusiana na uchakataji wa mazao,
usafiri wa majini na utalii wa baharini. Hata hivyo, kila shughuli
ina mahitaji, changamoto na viwango vyake vya uwezekano wa
kuzalisha ajira.
Kwa hiyo, nukuu hii inafaa kusomwa kama msisitizo wa fursa
zinazoweza kupatikana katika sekta hiyo. Tathmini ya nafasi yake
katika historia ya sera za maendeleo inahitaji pia kuangalia
mipango, bajeti, hatua za utekelezaji na takwimu za ajira za
kipindi husika.
KAULI KATIKA VITENDO
Kutathmini fursa kwa kuangalia hatua na matokeo
Mada ya uchumi wa buluu inaweza kufuatiliwa kwa kuchunguza hatua
zinazohusu uzalishaji wa mazao ya bahari, upatikanaji wa vifaa na
teknolojia, miundombinu ya kuhifadhi na kusafirisha mazao, pamoja
na mazingira ya biashara kwa vijana.
Hata hivyo, kauli hii peke yake haithibitishi kuwa hatua fulani
ilitekelezwa au kwamba idadi maalumu ya ajira iliundwa kutokana
nayo. Ili kuhusisha kauli na utekelezaji halisi, ni muhimu
kutegemea nyaraka za sera au mipango, taarifa za utekelezaji na
takwimu zinazoweza kukaguliwa.
MSINGI WA TATHMINI
Hotuba iliyotajwa ni ushahidi wa kauli. Uthibitisho wa hatua
zilizotekelezwa na matokeo yake unahitaji nyaraka na taarifa
nyingine zinazohusu utekelezaji.
MWENENDO WA MAANA
Kutoka kwenye fursa zilizopo hadi matokeo yanayopimika
Kauli kuhusu ajira inapata maana pana zaidi inapolinganishwa
na mazingira ya sekta, hatua zinazochukuliwa na matokeo
yanayoweza kuthibitishwa.
KABLA
Fursa na Changamoto
Uvuvi, kilimo cha mwani na shughuli nyingine za majini
hutegemea upatikanaji wa rasilimali, vifaa, ujuzi, masoko
na mazingira ya uzalishaji. Hali ya kila eneo inahitaji
kutathminiwa kwa ushahidi wake.
WAKATI WA KAULI
Ajira kama Lengo la Kiuchumi
Katika hotuba ya ZSTC, Pemba, Rais Samia alitaja uchumi
wa buluu kama chanzo cha ajira kwa vijana. Kauli hiyo
iliweka mbele uwezekano wa kuunganisha rasilimali za
majini na shughuli za uzalishaji.
LEO
Matokeo Yanahitaji Kupimwa
Umuhimu wa kauli unaweza kutathminiwa kwa kuangalia
fursa za uzalishaji, ushiriki wa vijana, uendelevu wa
biashara, thamani ya mazao na takwimu za ajira
zinazopatikana kutoka vyanzo vinavyoaminika.
KESHO
Uwezo wa Ukuaji
Mustakabali wa uchumi wa buluu utategemea namna rasilimali
zinavyosimamiwa, teknolojia inavyotumika, ujuzi unavyojengwa
na bidhaa zinavyofikia masoko. Takwimu za muda mrefu
zitasaidia kutathmini ajira zilizodumu na thamani
iliyoongezwa katika uchumi.
MWANGWI WA KAULI KWA SASA
Je, fursa za bahari zinageuka kuwa ajira zenye tija?
Swali muhimu katika kutafakari kauli hii ni namna fursa za
uchumi wa buluu zinavyofikiwa na vijana kwa vitendo. Uwepo wa
rasilimali pekee hautoshi; vijana wanahitaji ujuzi, mitaji,
vifaa, masoko na taarifa za biashara ili kushiriki katika
shughuli zinazoweza kuleta kipato.
Tathmini ya sasa inaweza kuangalia kama biashara zinazohusiana
na bahari zinaongezeka, kama mazao yanachakatwa na kuuzwa kwa
thamani zaidi, na kama ajira zinazotokana na shughuli hizo
zinadumu. Pia inafaa kuchunguza jinsi uvuvi na shughuli nyingine
zinavyosimamiwa ili kulinda rasilimali ambazo maisha ya baadaye
yatategemea.
Haya ni maeneo ya kupima utekelezaji na matokeo; si madai kwamba
kila fursa iliyotajwa tayari imezaa kiwango fulani cha ajira.
TAFAKURI YA BAADAYE
Ukuaji wa uchumi upimwe kwa thamani inayobaki kwa wananchi
Kwa vizazi vijavyo, kauli hii inaweza kusaidia kuweka swali
la msingi kuhusu matumizi ya rasilimali za bahari: je, shughuli
hizo zinaongeza ujuzi, kipato na nafasi za biashara kwa vijana
huku zikihifadhi mazingira yanayozizalisha?
Jibu litahitaji kumbukumbu za utekelezaji, takwimu za ajira,
taarifa za biashara na ushahidi kuhusu hali ya rasilimali za
majini. Kumbukumbu hizo zitasaidia kutofautisha kati ya matarajio
yaliyotajwa katika kauli na matokeo yaliyopatikana katika
kipindi kilichofuata.
CHANZO NA MAREJEO
Kumbukumbu ya hotuba
01
Hotuba ya Mgeni Rasmi katika hafla ya ZSTC, Pemba
Nakala ya hotuba iliyochapishwa kwenye tovuti ya Ikulu
ya Tanzania. Hiki ndicho chanzo cha msingi kilichotajwa
kwa nukuu hii.
Fungua nakala ya hotuba
↗
Uchambuzi wa kiuchumi kwenye ukurasa huu unatofautisha kauli
iliyotolewa na Rais na tathmini ya fursa zinazoweza kutokana
na uchumi wa buluu. Takwimu mahususi za ajira au matokeo ya
utekelezaji hazijaongezwa bila chanzo kinachoweza kukaguliwa.
UFAFANUZI WA MAKTABA
Nukuu kuu imewasilishwa kwa Kiswahili kama ilivyotolewa katika
taarifa ya mtumiaji. Maelezo yanayofuata ni uchambuzi wa
kihistoria na kiuchumi wa Maktaba, si sehemu ya maneno ya Rais.
Chanzo kilichotajwa ni hotuba ya ZSTC, Pemba; madai kuhusu
utekelezaji, idadi ya ajira au matokeo ya sera yanahitaji
ushahidi wake mahususi. Maktaba hii ni hifadhi huru ya
kumbukumbu na uchambuzi wa nukuu za marais, si tovuti rasmi
ya Serikali au Ikulu.
