MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS TANZANIA
Rais Samia: Ujenzi wa Taifa ni Mchakato Endelevu
Kauli kuhusu mwendelezo wa maendeleo, nafasi ya mipango ya muda
mrefu na wajibu wa kila kipindi cha uongozi katika kujenga taifa.
DKT. SAMIA SULUHU HASSAN
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
NUKUU KUU
“
Ujenzi wa nchi, ni suala endelevu, au kwa lugha ya siku hizi, ni mchakato.
Kauli inayoweka maendeleo ya taifa katika mtazamo wa mwendelezo:
kazi ya kujenga nchi haiishii katika kipindi kimoja cha uongozi.
Dkt. Samia Suluhu Hassan
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
TAREHE
9 Desemba 2023
MAHALI
Dodoma, Tanzania
TUKIO
Ufunguzi wa Mkutano wa Kwanza wa Kitaifa wa Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050+
Marejeo ya nukuu: Hotuba rasmi ya tarehe 9 Desemba 2023, ukurasa wa 4.
MUKTADHA WA KIHISTORIA
Dira ya maendeleo ya muda mrefu na mwendelezo wa ujenzi wa taifa
Dkt. Samia Suluhu Hassan alitoa kauli hii tarehe 9 Desemba 2023,
alipofungua Mkutano wa Kwanza wa Kitaifa wa Dira ya Taifa ya
Maendeleo 2050+ mjini Dodoma. Mkutano huo ulihusishwa na
maadhimisho ya miaka 62 ya Uhuru wa Tanganyika, wakati Tanzania
ilipokuwa ikielekeza mjadala wa mipango ya maendeleo kuelekea
kipindi kinachozidi mipaka ya mipango ya kawaida ya miaka michache.
Katika hotuba hiyo, Rais alielekeza fikra za washiriki kwenye
maandalizi ya dira mpya ya taifa. Kauli kwamba ujenzi wa nchi ni
suala endelevu iliwekwa katika muktadha wa kuelewa maendeleo kama
kazi inayohitaji mwendelezo, tathmini na marekebisho kadiri
mazingira na mahitaji ya wananchi yanavyobadilika.
Chanzo rasmi kinaweka kauli hii ndani ya hotuba kuhusu Dira ya
Taifa ya Maendeleo 2050+. Kwa hiyo, maana yake inapaswa kusomwa
sambamba na mjadala wa kupanga mustakabali wa taifa, badala ya
kuitenganisha na tukio ambalo ilitolewa.
MAANA NA UJUMBE MKUU
Maendeleo hayaishii kwenye muhula mmoja wa uongozi
Neno “endelevu” linaweka mkazo katika jambo linaloendelea
kwa muda, huku neno “mchakato” likieleza hatua zinazofuatana
kuelekea lengo. Kwa kuyatumia maneno haya, kauli inafafanua ujenzi
wa nchi kama kazi inayohitaji mipango, maamuzi, utekelezaji,
tathmini na marekebisho kwa muda mrefu.
Mtazamo huu unatoa nafasi kwa kila kipindi cha uongozi kuendeleza
mambo yenye manufaa yaliyotangulia, kujifunza kutokana na
changamoto na kurekebisha mikakati pale mazingira yanapohitaji
kufanya hivyo. Mwendelezo hauimaanishi kwamba kila sera lazima
ibaki bila mabadiliko; unamaanisha kwamba mabadiliko yafanywe
kwa kuzingatia malengo ya taifa na ushahidi wa matokeo.
Kauli hii pia inaweka tofauti kati ya kutangaza lengo na kulifikia.
Mchakato wa maendeleo huhitaji hatua zinazoweza kufuatiliwa na
kutathminiwa, si maelezo ya nia pekee.
MTIZAMO WA KIHISTORIA
Dira ya 2050+ katika mwendelezo wa mipango ya taifa
Tanzania imekuwa ikitumia dira za maendeleo na mipango ya muda
wa kati kupanga vipaumbele vya taifa. Dira ya Maendeleo ya Taifa
ya 2025 ilikuwa sehemu ya mfumo wa mipango uliotangulia mjadala
wa Dira ya 2050+. Kwa hiyo, mkutano wa Desemba 2023 ulikuwa
muhimu katika kuanzisha mjadala wa namna ya kuelekeza mipango
ya taifa kwa kipindi kirefu zaidi.
Historia ya mipango ya maendeleo inaonyesha umuhimu wa kuunganisha
malengo ya muda mrefu na mipango ya utekelezaji inayoweza
kufuatiliwa. Dira inaweza kueleza aina ya taifa linalokusudiwa,
lakini utekelezaji wake hutegemea mipango mahsusi, rasilimali,
taasisi zinazowajibika na tathmini ya maendeleo yaliyopatikana.
Kwa mtazamo huo, kauli ya Rais Samia inahusiana na swali la
mwendelezo wa mipango: ni kwa namna gani Tanzania inaweza
kuhifadhi malengo ya muda mrefu huku ikibadilisha mbinu pale
ushahidi, changamoto au mahitaji ya wananchi yanapolazimu?
UMUHIMU KWA TAIFA
Kupima maendeleo kwa matokeo, si kwa muda wa mpango pekee
Umuhimu wa kauli hii kwa Tanzania upo katika mjadala wa namna
ya kuunganisha malengo ya muda mrefu na maisha ya wananchi.
Miundombinu, elimu, afya, uzalishaji, ajira na huduma za umma
ni maeneo ambayo maendeleo yake hayawezi kutathminiwa kwa
kutazama hatua moja pekee. Yanahitaji kufuatilia hali ya awali,
hatua zilizochukuliwa na matokeo yaliyopatikana kwa muda.
Mtazamo wa mchakato unasisitiza pia umuhimu wa kumbukumbu za
taasisi na taarifa zinazoweza kulinganishwa. Bila kuhifadhi
taarifa kuhusu malengo, matumizi ya rasilimali na matokeo,
inakuwa vigumu kutambua yaliyoleta mafanikio, changamoto
zilizojitokeza au marekebisho yanayohitajika.
Kwa hiyo, mwendelezo wa maendeleo unapaswa kuambatana na
uwajibikaji. Kuendeleza mpango hakupaswi kumaanisha kuendelea
na kila jambo bila tathmini; kunapaswa pia kuruhusu kupima
kama hatua zilizochukuliwa zinafikia malengo yaliyokusudiwa.
KAULI KATIKA VITENDO
Mkutano wa Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050+ kama hatua ya kupanga
HATUA ILIYOTHIBITISHWA
Tarehe 9 Desemba 2023, Dkt. Samia Suluhu Hassan alifungua
Mkutano wa Kwanza wa Kitaifa wa Dira ya Taifa ya Maendeleo
2050+ mjini Dodoma. Hotuba yake rasmi ilieleza madhumuni ya
mkutano na kuhusisha mjadala huo na maandalizi ya dira mpya
ya maendeleo ya taifa.
UHUSIANO NA KAULI
Mkutano huo una uhusiano wa moja kwa moja wa kimuktadha na
wazo la maendeleo kama mchakato: ulikuwa sehemu ya kazi ya
kupanga mwelekeo wa taifa kwa muda mrefu. Huu ni ushahidi
wa hatua ya kupanga na kujadili dira, si ushahidi wa kwamba
malengo yote ya dira yalikuwa yametekelezwa au kufikiwa.
MUKTADHA WA WAKATI
Hatua hiyo ilifanyika wakati wa maadhimisho ya miaka 62 ya
Uhuru wa Tanganyika na katika mkutano uliofungua mjadala
wa Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050+.
USHahidi
Hotuba rasmi ya Rais katika tovuti ya Ikulu
ndiyo chanzo cha msingi cha kuthibitisha tukio na muktadha
wa kauli hii.
Tathmini ya hatua hii imewekewa mipaka ya ushahidi uliopo:
kuanzishwa kwa mjadala wa dira kunathibitisha hatua ya kupanga,
lakini hakuthibitishi peke yake matokeo ya utekelezaji wa
malengo ya muda mrefu.
MWENENDO WA MAANA
Kutoka mipango iliyotangulia hadi mustakabali wa taifa
Kauli hii inaweza kueleweka vizuri kwa kuiangalia katika
mfululizo wa mipango ya maendeleo, tukio ilipotolewa na
wajibu wa kupima matokeo katika miaka inayofuata.
KABLA YA 2023
Misingi iliyotangulia
Dira ya Maendeleo ya Taifa ya 2025 na mipango iliyohusishwa
nayo iliweka malengo ya maendeleo kwa kipindi kilichotangulia
mkutano wa Dira ya 2050+. Uzoefu wa mipango hiyo ni sehemu
ya historia inayoweza kusaidia kutathmini vipaumbele na
changamoto za mipango inayofuata.
9 DESEMBA 2023
Wakati wa kauli
Rais Samia alifungua Mkutano wa Kwanza wa Kitaifa wa Dira
ya Taifa ya Maendeleo 2050+ na kusisitiza kwamba ujenzi wa
nchi ni mchakato endelevu. Kauli hiyo iliwekwa katika
mazingira ya kupanga mwelekeo wa maendeleo ya muda mrefu.
SASA NA BAADAYE
Utekelezaji na tathmini
Umuhimu wa kauli hii utaonekana katika namna malengo ya
muda mrefu yanavyounganishwa na mipango ya utekelezaji,
bajeti, uwajibikaji na tathmini ya matokeo. Kwa vizazi
vijavyo, nyaraka za mipango na taarifa za utekelezaji
zitasaidia kupima tofauti kati ya malengo yaliyowekwa
na matokeo yaliyofikiwa.
MWANGWI WA KAULI KATIKA WAKATI WA SASA
Mwendelezo wa mipango lazima uambatane na tathmini
Kauli hii inatoa msingi wa kutafakari swali linalohusu kila
mpango wa muda mrefu: ni kwa vigezo gani taifa litajua kuwa
linaendelea kuelekea malengo yake? Jibu linahitaji malengo
yanayoeleweka, taarifa zinazoweza kukaguliwa na tathmini
inayoonyesha maeneo yaliyopiga hatua na yale yanayohitaji
marekebisho.
Katika mazingira ya sasa, wazo la maendeleo kama mchakato
linaweza kutumiwa kuchunguza uhusiano kati ya dira za taifa,
mipango ya sekta, bajeti na huduma zinazowafikia wananchi.
Huo ni mtazamo wa uchambuzi unaotokana na kauli; si dai kwamba
nukuu yenyewe inathibitisha kiwango fulani cha utekelezaji.
TAFAKURI YA BAADAYE
Ni nini kitakachobaki baada ya kipindi cha uongozi?
Kwa vizazi vijavyo, kauli hii inaibua swali la namna Tanzania
itakavyohifadhi na kutumia uzoefu wa mipango ya maendeleo.
Nyaraka zinazoonyesha malengo ya awali, maamuzi yaliyofanywa,
rasilimali zilizotumika na matokeo yaliyopatikana zitakuwa
muhimu katika kuelewa historia ya maendeleo ya taifa.
Thamani ya kihistoria ya kauli hii itaeleweka kwa kuilinganisha
na ushahidi wa hatua zilizofuata. Historia inaweza kuonyesha
malengo yaliyofikiwa, yale yaliyobadilishwa na changamoto
zilizobaki. Kwa njia hiyo, mwendelezo wa ujenzi wa taifa
unaweza kuchunguzwa kwa ushahidi badala ya kutegemea kauli
au matarajio pekee.
UFAFANUZI WA MAKTABA
Nukuu kuu imewasilishwa kama ilivyonukuliwa katika taarifa
ya kauli iliyotolewa na mtumiaji na imehusishwa na hotuba
rasmi ya Dkt. Samia Suluhu Hassan ya tarehe 9 Desemba 2023.
Chanzo cha msingi kinaweza kusomwa kupitia kiungo cha Ikulu
kilichowekwa kwenye ukurasa huu.
Maelezo kuhusu muktadha yanaegemea tukio na maudhui ya hotuba.
Sehemu za maana, umuhimu wa taifa, sasa na baadaye ni uchambuzi
wa Maktaba. Sehemu ya “Kauli Katika Vitendo” inabainisha hatua
ya kupanga iliyothibitishwa bila kuichukulia kama ushahidi
kwamba matokeo yote yaliyokusudiwa yalifikiwa.
Maktaba ya Nukuu za Marais Tanzania ni hifadhi huru ya
kumbukumbu na uchambuzi wa kauli za viongozi; si tovuti rasmi
ya Ikulu wala chombo cha Serikali.
