Jakaya Mrisho Kikwete

Jakaya Mrisho Kikwete (1950–) ni Rais wa nne wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, aliyeiongoza nchi kuanzia mwaka 2005 hadi 2015. Aliongoza Tanzania katika kipindi cha kuimarisha ukuaji wa uchumi, uwekezaji, miundombinu, elimu na huduma za jamii, huku akisisitiza diplomasia, ushirikiano wa kimataifa na nafasi ya Tanzania katika masuala ya Afrika. Kikwete pia alijulikana kwa juhudi zake katika diplomasia ya kikanda na kimataifa, pamoja na kushiriki katika juhudi za upatanishi na utatuzi wa migogoro barani Afrika.

MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS

Kikwete: Baada ya Miaka 10, Ni Wakati wa Kuendelea na Maisha

Tafakuri ya mwisho wa uongozi, ukomo wa madaraka na nafasi ya kumwachia mrithi kuendeleza safari ya taifa.

“

KAULI YA RAIS

“Baada ya miaka 10, unahitaji kuendelea na maisha. Imekuwa miaka 10 tangu nilipoingia katika ofisi hii ya hadhi ya juu. Nilikuwa kijana sana, nikiwa na umri wa miaka 55. Lakini ninachoweza kuwaambia kuhusu kazi hii ni kwamba ina msongo mkubwa wa mawazo na haina shukrani.”

JAKAYA MRISHO KIKWETE Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania

Rais Jakaya Mrisho Kikwete

◷

TAREHE 3 Aprili 2015

⌖

MAHALI Washington, D.C., Marekani

◉

TUKIO / MAZUNGUMZO A Conversation with the President of Tanzania

↗

CHANZO Wilson Center

MUKTADHA

Tafakuri ya mwisho wa muongo mmoja katika uongozi

Kauli hii ilitolewa tarehe 3 Aprili 2015 katika mazungumzo ya Rais Jakaya Kikwete na Woodrow Wilson International Center for Scholars mjini Washington, D.C., wakati muhula wake wa pili na wa mwisho ukiwa unakaribia kuhitimishwa.

Katika mazungumzo hayo, Kikwete alikuwa akitazama nyuma kwenye miaka kumi tangu alipoingia madarakani mwaka 2005. Mazungumzo yalihusu mafanikio ya kipindi chake, changamoto alizokutana nazo, masomo aliyoyapata na mtazamo wake kuhusu hatua inayofuata baada ya urais.

Kauli ya “baada ya miaka 10, unahitaji kuendelea na maisha” hivyo ilikuwa sehemu ya tafakuri pana kuhusu ukomo wa muda katika uongozi na namna kiongozi anavyopokea mwisho wa muhula wake.

MAANA NA UJUMBE MKUU

Madaraka yana muda, na uongozi una nafasi ya kuendelea baada ya kiongozi kuondoka

Kiini cha kauli hii ni mtazamo wa kwamba urais ni dhamana yenye muda maalumu. Baada ya miaka kumi katika nafasi hiyo, Kikwete aliieleza hatua ya kuondoka madarakani kama sehemu ya kawaida ya safari ya uongozi.

Maneno yake pia yanaonyesha upande wa kibinadamu wa urais. Alitaja uzito wa kazi, msongo wa mawazo na hali ya kutopata shukrani mara zote. Katika mtazamo huo, kuongoza nchi si tu kushikilia mamlaka, bali pia kubeba mzigo wa maamuzi, matarajio ya wananchi na changamoto za kitaifa.

Ujumbe mwingine unaojitokeza ni kuhusu nafasi ya mrithi. Katika mazungumzo hayo Kikwete alisema kwamba anapotazama nyuma hadi mwaka 2005 hana majuto na kwamba anayekuja ataendelea pale walipoishia. Hivyo, mwisho wa uongozi unaonekana kama mwanzo wa hatua nyingine ya safari ya taifa.

MTIZAMO WA KIHISTORIA

Kutoka kuingia madarakani mwaka 2005 hadi kukabidhi uongozi mwaka 2015

Kikwete aliingia madarakani mwaka 2005 na kuchaguliwa tena mwaka 2010. Kufikia Aprili 2015, alikuwa akielekea mwisho wa muhula wake wa pili wa kikatiba. Mazungumzo ya Wilson Center yalifanyika katika kipindi ambacho suala la mpito wa uongozi lilikuwa tayari sehemu muhimu ya mjadala wa kisiasa nchini Tanzania.

Wilson Center inaeleza mazungumzo hayo kama tafakuri ya Kikwete kuhusu miaka yake kumi ya urais, ikijumuisha mafanikio, changamoto na masomo aliyoyapata. Katika sehemu kuhusu kipindi cha baada ya urais, pia alieleza nia yake ya kuendelea kujihusisha na masuala ya maendeleo ya kilimo na afya.

UMUHIMU KWA TAIFA

Ukomo wa madaraka kama sehemu ya utamaduni wa uhamisho wa uongozi

Nukuu hii ni muhimu katika kuelewa namna Kikwete alivyouona mwisho wa miaka yake kumi ya urais: si kama mwisho wa maisha ya utumishi wa umma, bali kama hatua ya kubadilisha nafasi.

Katika historia ya Tanzania, mabadiliko ya viongozi wa juu yamekuwa na umuhimu mkubwa katika kujenga utamaduni wa uhamisho wa madaraka. Kauli ya Kikwete ya mwaka 2015 inaingia katika historia hiyo kwa kusisitiza kwamba baada ya miaka kumi, wakati wa kuendelea na maisha ulikuwa umefika.

Kwa msomaji wa leo, nukuu hii inatoa dirisha la kuelewa upande wa kibinadamu wa mwisho wa urais pamoja na wazo pana la kwamba taasisi ya taifa inaendelea hata baada ya mtu aliyekuwa akiongoza kuondoka madarakani.

KAULI KATIKA VITENDO

Maneno ya Aprili yakafuatiwa na mwisho wa uongozi Novemba 2015

Katika kauli hii, Kikwete alikuwa akielekea mwisho wa muhula wake wa pili. Miezi iliyofuata ilitoa sura ya kihistoria kwa wazo la kuendelea na maisha baada ya miaka kumi ya urais.

HATUA YA KIHISTORIA APRILI — NOVEMBA 2015

Kukamilika kwa mihula miwili na kuhamishwa kwa uongozi

Baada ya uchaguzi mkuu wa Oktoba 2015, John Pombe Magufuli alichaguliwa kuwa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na kuapishwa tarehe 5 Novemba 2015. Tukio hilo lilifunga kipindi cha Kikwete cha miaka kumi katika urais.

UHUSIANO NA KAULI

Hapa ndipo wazo la Kikwete kuhusu “kuendelea na maisha” linapokutana na tukio la kihistoria. Kauli hiyo ilitolewa miezi kadhaa kabla ya mwisho wa muhula wake; baadaye uongozi wa Jamhuri ulihamia kwa Rais mpya kupitia mchakato wa uchaguzi na kuapishwa kwa Magufuli.

MWENENDO WA WAKATI

Aprili 2015 Kikwete alikuwa bado Rais na alikuwa akitafakari mwisho wa miaka yake kumi. Oktoba 2015 uchaguzi mkuu ulifanyika. Tarehe 5 Novemba 2015 Magufuli akaapishwa na kuanza awamu ya tano ya uongozi wa taifa.

MATOKEO YANAYOTHIBITISHWA

Serikali ya Awamu ya Nne ilihitimisha kipindi chake na Serikali ya Awamu ya Tano ikaanza chini ya Rais John Pombe Magufuli. Taarifa rasmi ya Ikulu ya tarehe 12 Novemba 2015 pia inaonyesha makabidhiano ya taarifa rasmi za Ofisi ya Rais kutoka kwa Kikwete kwenda kwa Magufuli.

VYANZO VYA KIHISTORIA Wilson Center — A Conversation with the President of Tanzania, 3 Aprili 2015.

Ikulu ya Tanzania — Makabidhiano ya Taarifa Rasmi Ikulu, 12 Novemba 2015.

MWENENDO WA MAANA

Kutoka miaka kumi ya uongozi hadi urithi wa uhamisho wa madaraka

2005

Mwanzo wa safari

Kikwete aliingia madarakani mwaka 2005 akiwa na umri wa miaka 55. Hapo ndipo miaka kumi aliyokuwa akiirejea katika kauli yake ya Aprili 2015 ilipoanzia.

APRILI 2015

Tafakuri ya mwisho wa muhula

Katika Wilson Center, Kikwete alitazama nyuma kwenye muongo wa uongozi na kueleza kwa uwazi kwamba baada ya miaka kumi ulikuwa wakati wa kuendelea na maisha.

NOVEMBA 2015

Uhamisho wa uongozi

Tarehe 5 Novemba 2015 John Pombe Magufuli aliapishwa kuwa Rais wa Awamu ya Tano, huku Kikwete akihitimisha uongozi wake wa miaka kumi.

LEO

Maana ya kauli katika wakati wa sasa

Kauli hii inaweza kusomwa kama tafakuri kuhusu nafasi ya taasisi za taifa, ukomo wa madaraka na umuhimu wa uongozi kuendelea hata baada ya kiongozi mmoja kuondoka.

KESHO

Urithi wa uongozi

Kwa vizazi vijavyo, nukuu hii inaacha swali pana: je, viongozi wanaweza kuijenga taasisi kiasi kwamba taifa linaendelea kwa utulivu baada ya wao kuondoka?

URITHI

Uongozi unaopita, taifa linaendelea

Uzito wa kauli hii unaonekana zaidi inapowekwa ndani ya historia ya uhamisho wa uongozi Tanzania: mtu anaweza kuondoka kwenye ofisi, lakini taasisi na taifa vinaendelea.

UFAFANUZI WA MAKTABA

Nukuu kuu imehifadhiwa kama kauli ya Rais Jakaya Mrisho Kikwete katika mazungumzo yake na Woodrow Wilson International Center for Scholars. Uchambuzi unaofuata unatenganisha maneno ya Rais na matukio ya kihistoria yaliyotangulia na yaliyofuata kauli hiyo. Uhusiano wa kauli na matukio umejengwa kwa kufuata mlolongo wa wakati ili kuonyesha namna maana ya kauli ilivyokutana na historia ya uhamisho wa uongozi mwaka 2015.

Maktaba ya Nukuu za Marais Tanzania

Chagua Rais kutazama mkusanyo wa nukuu, kauli na fikra zake.

01 Julius K. Nyerere Rais wa Kwanza wa Tanzania › 02 Ali Hassan Mwinyi Rais wa Pili wa Tanzania › 03 Benjamin William Mkapa Rais wa Tatu wa Tanzania › 04 Jakaya Mrisho Kikwete Rais wa Nne wa Tanzania › 05 John Pombe Magufuli Rais wa Tano wa Tanzania › 06 Samia Suluhu Hassan Rais wa Sita wa Tanzania ›

TAFUTA HAPA

NUKUU UITAKAYO

Gundua hekima, maono na kauli za viongozi wa Tanzania

katika Maktaba ya Nukuu za Marais.

KUHUSU

BENJAMIN WILLIAM MKAPA

Benjamin William Mkapa (1938–2020) alikuwa Rais wa Tatu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na mmoja wa viongozi muhimu katika historia ya Tanzania ya baada ya uhuru.

Aliiongoza Tanzania kuanzia mwaka 1995 hadi 2005, katika kipindi muhimu cha mageuzi ya kiuchumi na kisiasa, kuimarika kwa diplomasia, mabadiliko katika utawala na kuongezeka kwa ushiriki wa Tanzania katika jumuiya ya kimataifa.

Mkapa alikuwa Rais wa kwanza wa Tanzania kuchaguliwa katika mfumo wa vyama vingi baada ya kurejeshwa kwa mfumo huo mwaka 1992. Uongozi wake ulihusishwa na mageuzi ya uchumi, nidhamu ya fedha za Serikali, mageuzi ya taasisi za umma, uwekezaji, kupunguza umaskini na kuimarisha nafasi ya Tanzania katika Afrika na dunia.

Kabla na baada ya Urais, Mkapa alijenga historia ndefu katika utumishi wa umma, uandishi wa habari, diplomasia na uongozi wa kimataifa. Urithi wake unaendelea kujadiliwa katika historia ya Tanzania, hususan katika masuala ya uchumi, demokrasia, utawala, uwazi, amani, diplomasia na maendeleo ya Afrika.

SOMA ZAIDI →