MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS

Mkapa: Ukweli na Uwazi Kama Msingi wa Uwajibikaji wa Taifa

Benjamin William Mkapa
“
KAULI YA UONGOZI
Ukweli na Uwazi.
Benjamin William Mkapa
Benjamin William Mkapa
Rais wa Tatu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania 1995–2005
Kauli “Ukweli na Uwazi” Aina Kauli mbiu / maxim ya uongozi Kipindi Uongozi wa Rais Mkapa
MUKTADHA

Kauli iliyobeba mtazamo wa Mkapa kuhusu namna serikali inavyopaswa kuwajibika

“Ukweli na Uwazi” ilikuwa miongoni mwa kauli zilizohusishwa kwa karibu na falsafa ya uongozi ya Benjamin William Mkapa. Tanzania Academy of Sciences huiweka pamoja na kauli nyingine zilizolingana na fikra zake kuhusu maendeleo na kujitegemea.

Kauli hii inaeleweka vizuri zaidi inapowekwa katika mazingira ya Tanzania ya miaka ya 1990, wakati serikali ilikuwa ikifanya mageuzi katika uchumi, utumishi wa umma, ukusanyaji wa mapato na taasisi za serikali. Mkapa aliingia madarakani mwaka 1995 na kipindi chake kilihusisha mageuzi ya kiuchumi na kitaasisi pamoja na msisitizo juu ya uwajibikaji wa utumishi wa umma.

Kwa hiyo, “Ukweli na Uwazi” haibaki kama maneno mawili yanayojitegemea. Katika muktadha wa uongozi wa Mkapa, yanaweza kusomwa kama muhtasari wa msimamo uliosisitiza taarifa, uwajibikaji, nidhamu ya taasisi na uhusiano wa wazi kati ya serikali na wananchi.

MAANA NA UJUMBE MKUU

Ukweli kama msingi wa maamuzi; uwazi kama msingi wa uwajibikaji

Kwa maana ya kisiasa na kiutawala, “Ukweli” unaelekeza kwenye umuhimu wa taarifa na hali halisi kutambuliwa kama msingi wa maamuzi ya serikali. “Uwazi” unaelekea kwenye namna taarifa, maamuzi na matumizi ya rasilimali za umma yanavyowekwa katika mazingira ambayo yanaweza kueleweka na kufuatiliwa.

Mchanganyiko wa maneno hayo mawili unaweka mkazo kwenye uhusiano kati ya uongozi na uwajibikaji. Serikali inapokuwa wazi kuhusu hali ya taifa, matumizi ya rasilimali na mwelekeo wa sera, wananchi na taasisi nyingine hupata msingi wa kufuatilia utekelezaji wa majukumu ya umma.

MTIZAMO WA KIHISTORIA

Tanzania katika kipindi cha mageuzi ya kiuchumi na kitaasisi

Mkapa aliingia madarakani mwaka 1995 katika kipindi ambacho Tanzania ilikuwa inakabiliwa na changamoto za kiuchumi, mapato madogo ya serikali, mfumuko wa bei, deni la nje na udhaifu katika utendaji wa baadhi ya taasisi za umma.

Katika miaka iliyofuata, serikali yake ilitekeleza mageuzi katika utumishi wa umma, mifumo ya mapato, taasisi za serikali na nafasi ya sekta binafsi. Tanzania Academy of Sciences inaeleza pia kuanzishwa na kuimarishwa kwa taasisi kama Tanzania Revenue Authority na TANROADS katika kipindi chake.

Hivyo, historia ya kauli hii inaingia ndani ya kipindi ambacho serikali ilikuwa ikijaribu kujenga mifumo ya utawala yenye ufanisi zaidi, kuongeza mapato na kubadilisha namna taasisi za umma zilivyofanya kazi.

UMUHIMU KWA TAIFA

Wazo la uwazi katika usimamizi wa rasilimali za umma

Umuhimu wa kauli hii katika historia ya Tanzania unatokana na namna inavyounganisha uongozi na uwajibikaji wa taasisi. Katika kipindi cha Mkapa, suala la kuboresha utendaji wa serikali na kusimamia vizuri rasilimali za umma lilikuwa sehemu ya mageuzi yaliyokuwa yakifanyika.

Rekodi ya Ubalozi wa Tanzania inaeleza kwamba katika kipindi chake bajeti na taarifa za fedha za serikali za mitaa zilianza kuchapishwa kwa lengo la kukuza uwazi na uwajibikaji wa watumishi wa umma.

Kwa mtazamo mpana, “Ukweli na Uwazi” hivyo inaweza kusomwa kama sehemu ya historia ya mjadala kuhusu namna serikali inavyoweza kujenga imani ya umma kupitia taarifa, mifumo ya uwajibikaji na usimamizi wa taasisi.

KAULI KATIKA VITENDO

Wazo la uwazi lilipopata sura katika mageuzi ya utawala

Katika historia ya uongozi wa Mkapa, wazo la uwazi linaonekana pia katika hatua zilizohusu mifumo ya serikali, mapato ya umma na utendaji wa taasisi.

HATUA YA KIHISTORIA 1995–2005

Mageuzi ya taasisi na kuimarisha mifumo ya uwajibikaji

Serikali ya Mkapa ilitekeleza mageuzi katika utumishi wa umma na taasisi za serikali, ikiwa ni pamoja na kubadilisha mifumo ya utendaji, kuimarisha usimamizi wa mapato na kuongeza uwajibikaji wa taasisi.

UHUSIANO NA KAULI

Uhusiano unaonekana katika msisitizo wa kujenga taasisi zinazoweza kufanya kazi kwa utaratibu, kupima utendaji na kuwajibisha watumishi wa umma. Hapo ndipo wazo la “Ukweli na Uwazi” linapokutana na mageuzi ya mifumo ya serikali.

MUKTADHA WA WAKATI

Mageuzi hayo yalifanyika wakati Tanzania ilikuwa ikibadilisha mifumo ya uchumi na utawala na kutafuta namna bora ya kuimarisha mapato ya serikali, huduma za umma na ufanisi wa taasisi.

MATOKEO YANAYOONEKANA KATIKA REKODI

Katika kipindi hicho kulianzishwa au kuimarishwa taasisi muhimu za usimamizi wa serikali, zikiwemo Tanzania Revenue Authority na TANROADS, huku mageuzi ya utumishi wa umma yakihusisha pia mabadiliko ya muundo, ajira, mishahara na mifumo ya utendaji.

MSINGI WA KIHISTORIA Tanzania Academy of Sciences; Tanzania Embassy; Princeton University, Innovations for Successful Societies.
UWAZI WA TAARIFA ZA UMMA KIPINDI CHA URAIS

Bajeti na taarifa za fedha katika ngazi za serikali za mitaa

Rekodi ya Ubalozi wa Tanzania kuhusu urithi wa Mkapa inaeleza kuwa katika kipindi chake bajeti na taarifa za fedha za mamlaka za serikali za mitaa zilianza kuchapishwa ili kukuza uwazi na uwajibikaji wa watumishi wa umma.

MWANGWI WA KAULI

Hapa kauli “Ukweli na Uwazi” inaonekana katika eneo la taarifa za umma: taarifa za fedha zinapowekwa wazi, shughuli za serikali zinapata nafasi kubwa zaidi ya kueleweka na kufuatiliwa na wananchi.

MWENENDO WA MAANA

Kutoka kwenye falsafa ya uongozi hadi mjadala wa uwazi wa taifa

1995–2005

Wakati wa Mageuzi

Kauli hiyo iliambatana na kipindi cha mageuzi ya uchumi, utumishi wa umma na taasisi za serikali. Uwazi ulihusishwa na usimamizi wa rasilimali, taarifa za serikali na uwajibikaji wa taasisi.

LEO

Maana katika utawala wa sasa

Leo, “Ukweli na Uwazi” inaweza kusomwa kama kanuni pana ya utawala inayogusa upatikanaji wa taarifa, uwajibikaji wa taasisi, usimamizi wa fedha za umma na uhusiano kati ya serikali na wananchi.

KESHO

Urithi wa wazo

Kwa vizazi vijavyo, kauli hii inaacha swali la kudumu: namna gani taasisi za taifa zinaweza kujenga mifumo ambayo taarifa za umma zinapatikana, maamuzi yanaeleweka na matumizi ya rasilimali yanaweza kufuatiliwa.

URITHI WA KAULI

“Ukweli na Uwazi” kama kumbukumbu ya falsafa ya utawala

Kauli hii imeendelea kubaki sehemu ya kumbukumbu ya uongozi wa Benjamin William Mkapa. Tanzania Academy of Sciences huihusisha moja kwa moja na fikra zake kuhusu maendeleo na kujitegemea, wakati rekodi ya Ubalozi wa Tanzania huihusisha na msisitizo wake juu ya uwazi na uwajibikaji katika utawala.

Kwa Maktaba ya Nukuu za Marais, uzito wake unatokana na uwezo wake wa kubeba kwa maneno mawili tu mjadala mpana kuhusu taarifa, taasisi, rasilimali za umma na wajibu wa serikali kwa wananchi.

KUMBUKUMBU YA MAKTABA

“Ukweli na Uwazi” imehifadhiwa hapa kama kauli mbiu/maxim inayohusishwa na Benjamin William Mkapa. Vyanzo vya taasisi vinaithibitisha kama sehemu ya kauli zilizotambulisha fikra zake za uongozi. Kwa kuwa hakuna tarehe maalumu ya hotuba iliyothibitishwa katika vyanzo vilivyotumika hapa, ukurasa haujaweka tarehe au mahali pa kutamkwa kama tukio maalumu. Uchambuzi unaofuata unatenganisha kauli yenyewe na matukio ya kihistoria yanayohusiana nayo.

Maktaba ya Nukuu za Marais Tanzania

Chagua Rais kutazama mkusanyo wa nukuu, kauli na fikra zake.

01 Julius K. Nyerere Rais wa Kwanza wa Tanzania › 02 Ali Hassan Mwinyi Rais wa Pili wa Tanzania › 03 Benjamin William Mkapa Rais wa Tatu wa Tanzania › 04 Jakaya Mrisho Kikwete Rais wa Nne wa Tanzania › 05 John Pombe Magufuli Rais wa Tano wa Tanzania › 06 Samia Suluhu Hassan Rais wa Sita wa Tanzania ›
TAFUTA HAPA
NUKUU UITAKAYO
⌕ Andika neno kuu, mada au jina la Rais... Tafuta →
Gundua hekima, maono na kauli za viongozi wa Tanzania
katika Maktaba ya Nukuu za Marais.
MAKTABA YA NUKUU
BENJAMIN WILLIAM MKAPA
Inapakia...
Benjamin William Mkapa
KUHUSU

BENJAMIN WILLIAM MKAPA

Benjamin William Mkapa (1938–2020) alikuwa Rais wa Tatu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na mmoja wa viongozi muhimu katika historia ya Tanzania ya baada ya uhuru.

Aliiongoza Tanzania kuanzia mwaka 1995 hadi 2005, katika kipindi muhimu cha mageuzi ya kiuchumi na kisiasa, kuimarika kwa diplomasia, mabadiliko katika utawala na kuongezeka kwa ushiriki wa Tanzania katika jumuiya ya kimataifa.

Mkapa alikuwa Rais wa kwanza wa Tanzania kuchaguliwa katika mfumo wa vyama vingi baada ya kurejeshwa kwa mfumo huo mwaka 1992. Uongozi wake ulihusishwa na mageuzi ya uchumi, nidhamu ya fedha za Serikali, mageuzi ya taasisi za umma, uwekezaji, kupunguza umaskini na kuimarisha nafasi ya Tanzania katika Afrika na dunia.

Kabla na baada ya Urais, Mkapa alijenga historia ndefu katika utumishi wa umma, uandishi wa habari, diplomasia na uongozi wa kimataifa. Urithi wake unaendelea kujadiliwa katika historia ya Tanzania, hususan katika masuala ya uchumi, demokrasia, utawala, uwazi, amani, diplomasia na maendeleo ya Afrika.

SOMA ZAIDI →