MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS
Nyerere: Maendeleo ya Taifa Yaliunganishwa na Mipango ya Uchumi ya Zanzibar
“
“This year, I shall be making no specific announcement about big changes in policy but I am able to tell you that the draft Economic Development Plan for Zanzibar has now been received by the Zanzibar Government and the Union Government and is under consideration.”
TAFSIRI YA KISWAHILI
“Mwaka huu, sitatoa tangazo maalumu kuhusu mabadiliko makubwa ya sera, lakini ninaweza kuwaeleza kwamba rasimu ya Mpango wa Maendeleo ya Kiuchumi wa Zanzibar sasa imepokelewa na Serikali ya Zanzibar pamoja na Serikali ya Muungano na iko katika hatua ya kuzingatiwa.”
KAULI YA KIHISTORIA
Mwalimu Julius Kambarage Nyerere
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania
TAREHE
13 Juni 1966
MAHALI
Dar es Salaam, Tanzania
TUKIO / HOTUBA
Speech by the President of the United Republic of Tanzania to the National Assembly
MUKTADHA
Uchumi wa Tanzania katika miaka ya mwanzo ya Muungano
Kauli hii ilitolewa na Mwalimu Julius Kambarage Nyerere
katika hotuba yake kwa Bunge la Taifa tarehe 13 Juni 1966,
wakati Tanzania ilikuwa bado katika miaka ya mwanzo ya
Jamhuri ya Muungano iliyoundwa mwaka 1964. Hotuba hiyo
ilikuwa sehemu ya mjadala wa bajeti na maendeleo ya
taifa, ikiwa ni mwaka wa tatu mfululizo kwa Nyerere
kulihutubia Bunge wakati wa kikao cha bajeti.
Katika hotuba hiyo, Nyerere alikumbusha kwamba mwaka 1964
alikuwa amewasilisha Mpango wa Miaka Mitano wa Maendeleo
kwa Tanganyika. Mwaka 1966, badala ya kutangaza mabadiliko
makubwa mapya ya sera, alielekeza sehemu ya maelezo yake
katika tathmini ya utekelezaji wa mpango uliokuwapo na
maendeleo pamoja na changamoto zilizojitokeza katika
maeneo mbalimbali.
Ndani ya mazingira hayo ndipo alipotaja rasimu ya
Economic Development Plan for Zanzibar, ambayo
kwa mujibu wa hotuba yake ilikuwa imepokelewa na Serikali
ya Zanzibar na Serikali ya Muungano na ilikuwa katika
hatua ya kuzingatiwa. Hivyo, kiini cha nukuu hii ni
mchakato wa kupanga maendeleo ya kiuchumi katika kipindi
ambacho Muungano ulikuwa bado unajenga mifumo yake ya
kisiasa, kiuchumi na kiutawala.
MAANA NA UJUMBE MKUU
Maendeleo kama mchakato wa mipango, tathmini na maamuzi
Kauli hii inaonyesha mtazamo wa uongozi ulioweka mkazo
katika kupanga maendeleo badala ya kutazama sera kama
mfululizo wa matangazo ya mabadiliko makubwa. Nyerere
alianza kwa kusema kwamba mwaka huo hakukuwa na tangazo
maalumu la mabadiliko makubwa ya sera, kisha akaelekeza
mjadala kwenye kazi iliyokuwa ikiendelea ya mipango ya
maendeleo.
Kipengele muhimu katika kauli hiyo ni maneno
“draft Economic Development Plan for Zanzibar”.
Neno draft linaonyesha kwamba mpango ulikuwa
bado katika hatua ya rasimu, huku kauli kwamba ulikuwa
“under consideration” ikiweka wazi kwamba mchakato
wa kuufanyia uamuzi ulikuwa bado unaendelea.
Kwa mtazamo huo, nukuu hii inahusu zaidi hatua ya
maandalizi na tathmini ya sera kuliko tangazo la matokeo
yaliyokwisha kufikiwa.
MTIZAMO WA KIHISTORIA
Zanzibar katika mfumo mpya wa Jamhuri ya Muungano
Ili kuelewa uzito wa kauli hii, ni muhimu kuirejesha katika
mazingira ya mwaka 1964. Tanganyika na Zanzibar ziliungana
tarehe 26 Aprili 1964 na kuunda Jamhuri ya Muungano.
Kwa hiyo, mwaka 1966 ulikuwa bado sehemu ya kipindi cha
mwanzo cha kujenga taasisi na mifumo ya Jamhuri mpya.
Wakati huohuo, mipango ya maendeleo ilikuwa sehemu
muhimu ya fikra za kiuchumi za serikali. Mpango wa
Miaka Mitano wa Tanganyika wa 1964–1969 ulikuwa tayari
umeanzishwa, na Nyerere katika hotuba hii alirejea
maendeleo na changamoto za mpango huo kabla ya kueleza
kuhusu rasimu ya mpango wa maendeleo ya kiuchumi wa
Zanzibar.
Rekodi za kihistoria pia zinaonyesha kwamba Zanzibar
ilikuwa na historia ya mipango ya maendeleo kabla ya
Muungano, ikiwemo Development Plan ya 1960–1964 na
mpango uliorekebishwa wa Julai 1961 hadi Juni 1964.
Hivyo, kauli ya mwaka 1966 iliingia katika historia
iliyokuwa tayari na utamaduni wa kupanga maendeleo,
lakini sasa ndani ya mazingira mapya ya Jamhuri ya
Muungano.
UMUHIMU KWA TAIFA
Rekodi ya namna mipango ya maendeleo ilivyokuwa sehemu ya uongozi
Nukuu hii ni muhimu kwa historia ya Tanzania kwa sababu
inaonyesha namna masuala ya uchumi na maendeleo yalivyojadiliwa
katika Bunge katika kipindi cha mwanzo cha Jamhuri ya
Muungano. Badala ya kuzungumzia sera kwa ujumla pekee,
Nyerere aliweka mjadala ndani ya mchakato wa mpango,
bajeti, tathmini ya utekelezaji na maandalizi ya hatua
zinazofuata.
Kwa upande wa Zanzibar, nukuu inaonyesha pia kwamba
maendeleo ya kiuchumi ya Zanzibar yalikuwa sehemu ya
mjadala wa serikali za Zanzibar na Muungano katika
kipindi hicho. Hili linaipa nukuu thamani kama kumbukumbu
ya namna masuala ya maendeleo yalivyokuwa yakijengwa ndani
ya mfumo mpya wa Muungano.
KAULI KATIKA VITENDO
Mipango ya maendeleo ilivyogeuka kuwa chombo cha uongozi wa uchumi
Katika nukuu hii, hatua inayojitokeza moja kwa moja
haikuwa tangazo la sera mpya, bali mchakato wa
maandalizi ya mpango wa maendeleo ya kiuchumi wa
Zanzibar. Uhusiano huo unaonekana pia katika mfumo
mpana wa mipango ya maendeleo uliokuwa tayari umeanzishwa
katika miaka ya mwanzo ya uhuru.
HATUA YA KIMKAKATI
1964–1969
Mpango wa Miaka Mitano wa Maendeleo ya Tanganyika
Mwaka 1964 Nyerere aliwasilisha Mpango wa Miaka Mitano
wa Maendeleo kwa Tanganyika. Katika hotuba ya mwaka 1966,
alirejea mpango huo na kueleza kwamba serikali ilikuwa
ikifanya tathmini ya maendeleo yaliyopatikana pamoja na
changamoto zilizojitokeza kabla hata ya kumalizika kwa
mwaka wa pili wa utekelezaji.
UHUSIANO NA KAULI
Hapa ndipo wazo la nukuu linapokutana na mfumo wa
uongozi wa wakati huo: maendeleo yaliwekwa ndani ya
mipango yenye vipindi maalumu, tathmini na maamuzi ya
serikali. Nukuu yenyewe inarejea mpango wa Zanzibar,
wakati mpango wa Tanganyika ulikuwa tayari sehemu ya
mfumo huo mpana wa kupanga maendeleo.
MUKTADHA WA WAKATI
Mwaka 1966 Tanzania ilikuwa katika hatua ya awali ya
kujenga uchumi wa taifa baada ya uhuru na Muungano.
Serikali ilikuwa ikitumia mipango ya maendeleo kama
chombo cha kuweka vipaumbele vya uwekezaji na matumizi
ya rasilimali za umma.
MWENENDO UNAOWEZA KUONEKANA
Hotuba ya 1966 yenyewe inaonyesha kwamba mpango
uliokuwapo ulikuwa tayari unatathminiwa kwa kuangalia
maendeleo yaliyopatikana na changamoto zilizojitokeza.
Hii inaonyesha nafasi ya tathmini ndani ya mchakato wa
kupanga maendeleo.
MSINGI WA KIHISTORIA
Speech by the President of the United Republic of Tanzania
to the National Assembly, 13 June 1966;
Tanganyika Five-Year Plan for Economic and Social Development,
1964–1969.
ZANZIBAR NA MUUNGANO
1966
Rasimu ya Mpango wa Maendeleo ya Kiuchumi wa Zanzibar
Katika hotuba hiyo, Nyerere alitoa taarifa kwamba rasimu
ya Mpango wa Maendeleo ya Kiuchumi wa Zanzibar ilikuwa
imepokelewa na Serikali ya Zanzibar na Serikali ya
Muungano na ilikuwa ikizingatiwa.
UHUSIANO NA KAULI
Hii ndiyo hatua iliyo karibu zaidi na maneno halisi
ya nukuu. Kauli haikutaja wazo la mpango kama jambo
la baadaye lisilo na maandalizi; ilieleza kwamba rasimu
ilikuwa tayari imefika katika ngazi za serikali na
ilikuwa katika mchakato wa kuzingatiwa.
MAANA YA KIHISTORIA
Kwa historia ya Muungano, hatua hii inaonyesha namna
maendeleo ya Zanzibar yalivyokuwa yakijadiliwa ndani
ya mazingira mapya ya Jamhuri ya Muungano. Mchakato wa
kupanga ulikuwa sehemu ya uhusiano wa kiutawala na
kiuchumi uliokuwa ukiendelea kujengwa.
KUMBUKUMBU YA WAKATI
Nukuu yenyewe inahifadhi hatua ya mpango ukiwa bado
katika mchakato wa kuzingatiwa. Kwa hiyo, thamani yake
ya msingi ni kurekodi hatua ya maandalizi ya sera na
mipango ya maendeleo ya Zanzibar katika mwaka 1966.
CHANZO
Speech by the President of the United Republic of Tanzania
to the National Assembly, Monday, 13 June 1966.
MWENENDO WA MAANA
Kutoka kwenye mipango ya mwanzo hadi utamaduni wa kupanga maendeleo
1966
Kipindi cha Mwanzo
Tanzania ilikuwa bado inajenga mfumo wa maendeleo wa
taifa ndani ya mazingira mapya ya Jamhuri ya Muungano.
Mipango ya maendeleo, bajeti na tathmini ya utekelezaji
vilikuwa sehemu ya mjadala wa kitaifa.
LEO
Mipango kama Sehemu ya Utawala
Katika Tanzania ya sasa, mipango ya maendeleo bado ni
sehemu ya mfumo wa kupanga vipaumbele vya serikali,
kugawa rasilimali na kuweka malengo ya maendeleo.
Kwa maana hiyo, nukuu hii inabaki kuwa kumbukumbu ya
kipindi cha mwanzo cha utamaduni huo wa mipango.
KESHO
Urithi wa Mipango
Kwa vizazi vijavyo, kauli hii inaweza kusomwa kama
sehemu ya historia ya jinsi Tanzania ilivyoanza kujenga
mifumo ya kupanga maendeleo baada ya uhuru na baada ya
kuundwa kwa Muungano. Swali linaloendelea ni namna
mipango hiyo inavyoweza kugeuzwa kuwa matokeo yenye
maana kwa wananchi.
ORIGINAL WORDING
Maneno ya Nyerere katika lugha ya awali
“This year, I shall be making no specific announcement about big changes in policy but I am able to tell you that the draft Economic Development Plan for Zanzibar has now been received by the Zanzibar Government and the Union Government and is under consideration.”
Kauli hii imehifadhiwa katika lugha yake ya awali ili
kuwezesha msomaji kuitazama pamoja na tafsiri na uchambuzi
wa Kiswahili unaotolewa katika ukurasa huu.
UFAFANUZI WA MAKTABA
Nukuu hii imehifadhiwa kama sehemu ya hotuba ya Mwalimu
Julius Kambarage Nyerere kwa Bunge tarehe 13 Juni 1966.
Uchambuzi unaofuata umetenganisha maneno ya mtoa kauli,
mazingira ya wakati huo, hatua za mipango ya maendeleo na
maana inayoweza kuonekana katika historia. Sehemu ya
“Kauli katika Vitendo” imejengwa kwanza kutoka kwenye
hatua zinazohusiana moja kwa moja na nukuu, huku matukio
ya vipindi vingine yakitumika pale yanaposaidia kuelewa
mwendelezo wa kihistoria.
