“The Third World should begin to work together and use its combined power—including the Power of Debt—to force upon the Developed World a series of interlocked discussions.”
“Nchi za Dunia ya Tatu zinapaswa kuanza kufanya kazi kwa pamoja na kutumia nguvu zao zilizojumuishwa—ikiwemo nguvu ya madeni— kuzilazimisha nchi zilizoendelea kukubali mfululizo wa majadiliano yanayohusiana.”
Kauli hii ilitolewa katika kipindi ambacho nchi nyingi zinazoendelea zilikuwa zikikabiliwa na mzigo mkubwa wa madeni ya nje, kushuka kwa bei za bidhaa wanazouza nje, gharama kubwa za uagizaji na masharti ya taasisi za fedha za kimataifa. Katika ziara yake Uingereza mwaka 1985, Nyerere alitumia hotuba zake kuzungumzia kwa kina tatizo la madeni ya Dunia ya Tatu na uhusiano wake na mfumo wa uchumi wa kimataifa.
Katika hotuba ya Royal Commonwealth Society, mjadala wake haukuishia kwenye uwezo wa nchi moja kulipa au kutolipa deni. Aliweka suala hilo ndani ya uhusiano mpana kati ya nchi tajiri na maskini, biashara ya kimataifa, bei za bidhaa, sera za fedha na nafasi ya nchi zinazoendelea katika maamuzi ya uchumi wa dunia. Rekodi ya wakati huo inaonyesha kwamba hotuba hiyo ililenga hasa tatizo la madeni ya Dunia ya Tatu na uhusiano wake na nchi zilizoendelea.
Kiini cha kauli hii ni wazo kwamba nguvu ya nchi zinazoendelea haikupaswa kupimwa kwa ukubwa wa uchumi wa kila nchi mmoja mmoja. Nyerere alipendekeza nguvu hiyo ijengwe kupitia ushirikiano wa pamoja. Katika mantiki yake, madeni yenyewe yangeweza kuwa sehemu ya nguvu ya majadiliano kwa sababu nchi zinazodaiwa zina nafasi katika mfumo wa kifedha wa kimataifa.
Maneno muhimu katika kauli hii ni “work together”, “combined power” na “power of debt.” Yanaonyesha mwelekeo wa Nyerere wa kuunganisha masuala ya uchumi na ushirikiano wa kisiasa wa nchi zinazoendelea. Lengo alilolieleza lilikuwa kufungua majadiliano yaliyounganishwa kuhusu namna tatizo la madeni lilivyopaswa kushughulikiwa pamoja na masuala mapana ya mfumo wa uchumi wa kimataifa. 2
Kauli hii iliingia katika mjadala mpana ambao Nyerere alikuwa akiujenga kuhusu mahusiano kati ya nchi maskini na nchi tajiri. Katika miaka ya 1970 na 1980, alisisitiza mara kwa mara kwamba maendeleo ya nchi maskini hayawezi kueleweka bila kuangalia mazingira ya biashara, madeni, bei za bidhaa na taasisi za kimataifa.
Mwaka 1984, Nyerere alichaguliwa kuwa Mwenyekiti wa Organisation of African Unity, wakati ambapo maendeleo, madeni na ukame vilikuwa miongoni mwa masuala aliyoyapa uzito katika mjadala kuhusu Afrika. Mwaka uliofuata, akiwa bado Rais wa Tanzania, alipeleka mjadala huo kwenye hadhira ya kimataifa London.
Nukuu hii ni sehemu ya historia ya nafasi ambayo Tanzania ilijaribu kuchukua katika mijadala ya kimataifa kuhusu maendeleo ya nchi zinazoendelea. Badala ya kuliona suala la madeni kama jambo la kifedha linalohusu mkopaji na mkopeshaji pekee, Nyerere aliliunganisha na masuala ya usawa wa nguvu katika mfumo wa uchumi wa dunia.
Kwa Tanzania, mtazamo huo uliendana na msimamo mpana wa Nyerere kuhusu kujitegemea, ushirikiano wa Afrika na haja ya nchi zinazoendelea kuwa na sauti katika taasisi na maamuzi yanayogusa mustakabali wao. Hotuba yake ya Royal Commonwealth Society pia iligusa changamoto zilizotokana na bei za mafuta, mfumuko wa bei na mabadiliko ya sera za kiuchumi katika nchi zilizoendelea.
Katika historia ya uongozi wa Nyerere, wazo la ushirikiano wa nchi zinazoendelea lilionekana pia katika shughuli zake za kimataifa, hasa katika mijadala kuhusu Afrika, ukombozi na mfumo wa uchumi wa kimataifa.
Baada ya kuchaguliwa kuwa Mwenyekiti wa Organisation of African Unity mwaka 1984, Nyerere aliweka maendeleo, madeni na ukame miongoni mwa changamoto kuu alizozizungumzia katika mazingira ya Afrika. Mwaka 1985, aliipeleka hoja hiyo kwenye majadiliano ya kimataifa katika Royal Commonwealth Society mjini London.
Uhusiano wa karibu unaonekana katika msisitizo wa Nyerere kwamba nchi zinazoendelea zitumie nguvu zao kwa pamoja. Katika kauli hii, “combined power” ilikuwa sehemu ya hoja kwamba nchi hizo zingekuwa na nafasi kubwa zaidi katika majadiliano iwapo zingeunganisha maslahi yao badala ya kushughulikia tatizo la madeni kila moja peke yake.
Hoja hiyo iliibuka wakati Tanzania na nchi nyingine zinazoendelea zilikuwa zikikabiliwa na matatizo ya kiuchumi, huku mjadala kuhusu IMF, madeni na masharti ya misaada ukiwa sehemu muhimu ya sera za kimataifa. Rekodi za wakati huo zinaonyesha kwamba hotuba za Nyerere nchini Uingereza zilijikita kwa kiasi kikubwa katika tatizo la madeni ya Dunia ya Tatu na IMF. 6
Hatua muhimu inayoweza kuonekana katika muktadha huu ni kuendelea kwa Nyerere kutumia nafasi yake ya kitaifa na kimataifa kuunganisha hoja za Tanzania na mjadala mpana wa nchi zinazoendelea kuhusu madeni, biashara na mfumo wa uchumi wa kimataifa.
Kabla ya hotuba hii, nchi nyingi zinazoendelea zilikuwa tayari zikikabiliwa na changamoto za madeni, biashara na utegemezi wa masoko ya kimataifa. Mazingira hayo yaliweka msingi wa mjadala ambao Nyerere aliufikisha London mwaka 1985.
Nyerere alibadilisha mtazamo wa deni kutoka kuwa mzigo unaomkabili mdaiwa pekee na kulizungumza pia kama sehemu ya nguvu ambayo nchi zinazoendelea zingeweza kuitumia katika majadiliano ya pamoja.
Kwa mtazamo wa leo, kauli hii inabaki kuwa kumbukumbu ya mjadala kuhusu nguvu ya pamoja ya nchi zinazoendelea katika masuala ya fedha, biashara na madeni. Kwa vizazi vijavyo, inaacha swali pana kuhusu namna nchi zenye maslahi yanayofanana zinavyoweza kujenga nafasi ya pamoja katika maamuzi ya uchumi wa dunia.
Maana ya kauli hii haijaishia kwenye mazingira ya mwaka 1985. Mjadala wa madeni ya nchi zinazoendelea umeendelea kuwepo katika mfumo wa uchumi wa kimataifa, huku masuala ya uwezo wa kulipa, gharama za fedha, uwekezaji na nafasi ya nchi zinazoendelea katika maamuzi ya kimataifa yakiendelea kujadiliwa.
Hivyo, neno “combined power” katika nukuu hii linaweza kusomwa leo kama sehemu ya historia ya fikra kuhusu nguvu ya pamoja ya nchi zinazoendelea—wazo ambalo Nyerere aliliunganisha na hitaji la majadiliano mapana kuhusu mfumo wa uchumi wa kimataifa.
Nukuu iliyo juu imehifadhiwa katika lugha yake ya awali ya Kiingereza. Tafsiri ya Kiswahili imetolewa kwa ajili ya kumsaidia msomaji kuelewa maana yake. Uchambuzi unaofuata umetenganishwa na maneno halisi ya Nyerere ili kutofautisha nukuu, muktadha wa kihistoria na ufafanuzi wa Maktaba.
Chagua Rais kutazama mkusanyo wa nukuu, kauli na fikra zake.
Mwalimu Julius Kambarage Nyerere (1922–1999), anayeheshimiwa kama Baba wa Taifa, alikuwa mwalimu, mwanasiasa na kiongozi mkuu wa harakati za kudai uhuru wa Tanganyika. Aliongoza Tanganyika katika uhuru mwaka 1961 na mwaka 1964 akawa Rais wa kwanza wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Katika uongozi wake alisisitiza umoja wa Taifa, elimu, matumizi ya Kiswahili katika kujenga utambulisho wa kitaifa, Ujamaa na Kujitegemea, pamoja na mchango wa Tanzania katika harakati za ukombozi wa Afrika. Alistaafu urais mwaka 1985 na alifariki tarehe 14 Oktoba 1999, akiacha nafasi muhimu katika historia ya Tanzania na Afrika.
SOMA ZAIDI →
