MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS
Nyerere: Kufanya Kazi Pekee Hakukutosha Bila Kubadili Mfumo wa Uchumi wa Dunia
“
“Sisi sote tuligundua kwamba kufanya kazi kwa bidii na ustawi
havikuwa sababu na matokeo; kitu fulani kilicho nje yetu
kila mara kilionekana kuvunja uhusiano huo uliodhaniwa.”
Mwalimu Julius K. Nyerere
Tarehe
12 Februari 1979
Mahali
Arusha, Tanzania
Tukio / Hotuba
“Unity for a New Order” — Mkutano wa Mawaziri wa G-77
MUKTADHA
Wakati Nyerere alipoanza kuangalia maendeleo ndani ya mfumo mpana wa uchumi wa dunia
Kauli hii ilitolewa Arusha tarehe 12 Februari 1979 katika
hotuba ya Mwalimu Julius K. Nyerere, “Unity for a New Order,”
wakati wa Mkutano wa Mawaziri wa Kundi la 77 (G-77). Mkutano
huo ulikuwa sehemu ya juhudi za nchi zinazoendelea kujadili
namna ya kubadili masharti ya uchumi wa kimataifa yaliyokuwa
yakionekana kuzuia uwezo wao wa kupata maendeleo yenye maana.
Katika mazingira hayo, Nyerere alikuwa akihoji dhana kwamba
maendeleo ya nchi maskini yangeweza kuelezwa kwa kuangalia
juhudi zao za ndani pekee. Uzoefu wa nchi zinazoendelea
uliifanya hoja ya “kufanya kazi kwa bidii” iunganishwe na
masuala ya biashara ya kimataifa, fedha, madeni, bei za bidhaa
ghafi na mgawanyo wa nguvu katika mfumo wa uchumi wa dunia.
Hotuba yenyewe iliweka mkazo katika haja ya New International
Economic Order na katika kufanya madai ya nchi zinazoendelea
yawe sehemu ya mazungumzo ya kisera na kiuchumi, si kauli za
kisiasa pekee.
MAANA NA UJUMBE MKUU
Maendeleo hayawezi kupimwa kwa juhudi za ndani pekee
Kiini cha kauli hii ni kutambua kwamba uhusiano kati ya
kufanya kazi na kupata ustawi unaweza kuvunjwa na mazingira
ambayo yako nje ya uwezo wa mtu au nchi moja. Nyerere alikuwa
akionyesha kwamba wananchi na serikali wanaweza kufanya kazi,
kupanga na kutumia rasilimali zao, lakini matokeo ya juhudi
hizo yanaweza kuathiriwa na mfumo mpana wa kiuchumi ambao
hawauamui wao wenyewe.
Kwa maana hiyo, nukuu hii haikatai umuhimu wa kufanya kazi kwa
bidii. Badala yake, inaongeza swali jingine: je, mazingira ya
kiuchumi yanaruhusu juhudi hizo kuzaa ustawi? Hapo ndipo hoja
ya Nyerere kuhusu mabadiliko ya mfumo wa uchumi wa kimataifa
inapopata uzito wake.
MTIZAMO WA KIHISTORIA
Kutoka kujitegemea kitaifa hadi kudai mabadiliko ya mfumo wa kimataifa
Kauli ya 1979 inaeleweka vizuri inapowekwa pamoja na historia
ya sera ya kujitegemea ya Tanzania. Azimio la Arusha la mwaka
1967 liliweka ujamaa na kujitegemea katika msingi wa sera ya
maendeleo ya Tanzania, na utekelezaji wake ulihusisha hatua za
kubadili umiliki na udhibiti wa sehemu muhimu za uchumi.
Hata hivyo, kufikia mwishoni mwa miaka ya 1970, mjadala wa
maendeleo haukuwa tena suala la kujitegemea ndani ya mipaka ya
taifa pekee. Nyerere na viongozi wengine wa nchi zinazoendelea
walikuwa pia wakisisitiza mabadiliko katika mfumo wa biashara,
fedha na mahusiano ya kiuchumi ya kimataifa. Mkutano wa G-77
wa Arusha ulikuwa sehemu ya mchakato huo mpana wa kudai New
International Economic Order.
UMUHIMU KWA TAIFA
Somo la maendeleo linalounganisha uwajibikaji wa ndani na mazingira ya nje
Kwa Tanzania, nukuu hii ni muhimu kwa sababu inasaidia kuelewa
upande mwingine wa falsafa ya Nyerere kuhusu maendeleo.
Kujitegemea hakumaanisha kwamba Tanzania ingeishi nje ya
uchumi wa dunia. Badala yake, kulikuwa na mvutano kati ya
kujenga uwezo wa ndani na kukabiliana na mfumo wa kimataifa
ambao nchi changa hazikuwa na nguvu sawa za kuubadilisha.
Kauli hii pia inaweka mjadala wa maendeleo katika kiwango cha
sera. Inauliza si tu kama wananchi wanafanya kazi, bali pia
kama mfumo wa biashara, fedha, bei na mahusiano ya kimataifa
unaruhusu thamani ya kazi hiyo kubaki na kubadilika kuwa
ustawi wa wananchi.
KAULI KATIKA VITENDO
Kutoka kujitegemea kwa taifa hadi kushinikiza mabadiliko ya uchumi wa dunia
Uhusiano wa kauli hii na matendo ya Nyerere unaonekana kwa
viwango viwili: kwanza katika sera za kujitegemea za Tanzania,
na pili katika nafasi yake ya kimataifa ya kushinikiza
mabadiliko ya mfumo wa uchumi wa dunia. Hata hivyo, si sahihi
kusema kwamba kila hatua hiyo ilitekeleza moja kwa moja
sentensi hii; baadhi yake ni uhusiano wa kimuktadha.
HATUA YA KIHISTORIA
1967–1979
Kujitegemea ndani, mabadiliko nje
Tanzania chini ya Nyerere ilijenga sera ya ujamaa na
kujitegemea baada ya Azimio la Arusha la 1967. Katika miaka
iliyofuata, serikali ilichukua hatua za kuongeza umiliki na
udhibiti wa umma katika sehemu muhimu za uchumi. Kufikia
1979, Nyerere pia alikuwa akishiriki katika juhudi za
kimataifa za nchi zinazoendelea za kutafuta mabadiliko ya
mfumo wa uchumi wa dunia.
UHUSIANO NA KAULI
Uhusiano wa moja kwa moja zaidi unaonekana katika mabadiliko
ya kiwango cha hoja: Tanzania ilijaribu kuongeza uwezo wake
wa ndani kupitia kujitegemea, huku Nyerere akisisitiza pia
kwamba maendeleo ya nchi maskini hayawezi kutenganishwa na
mazingira ya kimataifa. Hotuba ya G-77 Arusha ilikuwa sehemu
ya juhudi za kufanya hoja hiyo kuwa ajenda ya pamoja ya nchi
zinazoendelea.
MUKTADHA WA WAKATI
Azimio la Arusha la Januari 1967 liliweka ujamaa na
kujitegemea kama msingi wa sera ya Tanzania. Miaka kumi na
miwili baadaye, Mkutano wa Nne wa Mawaziri wa G-77 ulifanyika
Arusha Februari 1979 na kujikita katika juhudi za nchi
zinazoendelea kushughulikia masharti ya mfumo wa uchumi wa
kimataifa na kujenga New International Economic Order.
MATOKEO YANAYOWEZA KUTHIBITISHWA
Mkutano wa Arusha wa G-77 ulipitisha “Arusha Programme for
Collective Self-Reliance and Framework for Negotiations,”
ikiwa sehemu ya juhudi za nchi zinazoendelea kuweka ajenda
ya mabadiliko ya mfumo wa uchumi wa kimataifa. Hivyo,
ushahidi unaonyesha kwamba hoja ya kubadili mazingira ya
kimataifa haikubaki katika mazungumzo ya mtu mmoja, bali
iliingia katika mchakato rasmi wa majadiliano ya G-77.
USHUHUDA WA KIHISTORIA
Mwalimu Julius Nyerere Foundation — “Unity for a New Order,”
Arusha, 12 Februari 1979; Umoja wa Mataifa — historia ya
G-77 na Arusha Programme ya 1979; pamoja na kumbukumbu za
Azimio la Arusha na utekelezaji wake.
MWENENDO WA MAANA
Kutoka swali la maendeleo ya nchi moja hadi changamoto ya mfumo mzima
KABLA YA 1979
Kujitegemea kwa Taifa
Tanzania iliweka mkazo katika kujitegemea, kutumia rasilimali
zake na kujenga uwezo wa ndani. Azimio la Arusha la 1967
lilifanya ujamaa na kujitegemea kuwa msingi muhimu wa sera
ya maendeleo ya taifa.
1979
Mtazamo wa Mfumo wa Dunia
Katika hotuba ya G-77 Arusha, Nyerere alipanua mjadala:
juhudi za nchi zinazoendelea zilipaswa kuambatana na
mabadiliko katika mazingira ya kimataifa. Ndiyo maana
New International Economic Order ikawa sehemu muhimu ya
mjadala wa wakati huo.
LEO NA KESHO
Thamani ya Kazi katika Uchumi wa Dunia
Kwa mtazamo wa leo, nukuu hii inaweza kusomwa kama swali
kuhusu jinsi nchi zinazoendelea zinavyoweza kuhakikisha
kwamba uzalishaji, biashara, teknolojia na rasilimali
zao vinatafsiriwa kuwa ustawi mpana wa wananchi. Hoja yake
ya msingi bado inahusu uhusiano kati ya juhudi za ndani
na mazingira ya kimataifa.
ATHARI YA KAULI KWA SASA
Swali la nani anafaidika na ukuaji wa uchumi
Leo, uzito wa nukuu hii haupo katika kudai kwamba mazingira
ya mwaka 1979 yanafanana kabisa na mazingira ya sasa. Uzito
wake upo katika swali analoliweka mbele: kufanya kazi,
kuzalisha na kuwa na rasilimali hakutoshi kueleza ustawi ikiwa
masharti ya biashara, fedha, teknolojia na masoko yanaathiri
namna thamani hiyo inagawanywa.
Kwa nchi zinazoendelea, hoja hiyo inafanya nukuu hii iwe sehemu
ya historia ya mjadala kuhusu usawa wa kiuchumi duniani,
nafasi ya nchi maskini katika biashara ya kimataifa na uwezo
wa mataifa kuunda sera zao za maendeleo.
INA-AKISI NINI KWA BAADAYE?
Maendeleo yatategemea uwezo wa taifa na mazingira yanayoyawezesha
Kwa vizazi vijavyo, nukuu hii inaweza kubeba somo pana:
sera ya maendeleo inahitaji kuangalia kwa pamoja uwezo wa ndani
wa taifa na mazingira ya kimataifa ambayo yanaathiri biashara,
fedha, teknolojia na uzalishaji. Kwa maana hiyo, “kufanya kazi
kwa bidii” ni mwanzo wa maendeleo, lakini si kipimo pekee cha
kama jamii itapata ustawi.
Urithi wa hoja hii si jibu moja la kiuchumi, bali ni changamoto
ya kuendelea kuuliza kama mifumo ya kitaifa na kimataifa
inawapa wananchi wanaozalisha nafasi ya kuona matokeo ya kazi
yao katika maisha yao.
UFAFANUZI WA MAKTABA
Nukuu hii imehifadhiwa kama kauli ya Mwalimu Julius K. Nyerere
katika hotuba yake “Unity for a New Order” iliyotolewa Arusha
tarehe 12 Februari 1979. Maelezo yanayofuata ni uchambuzi wa
Maktaba na yametenganishwa na maneno ya mtoa kauli. Pale ambapo
uhusiano kati ya kauli na tukio la kihistoria ni wa kimuktadha,
haujawasilishwa kama uthibitisho kwamba tukio hilo lilifanywa
moja kwa moja kwa sababu ya nukuu hii.
