MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS
Nyerere: Uhuru Ulianza kwa Kuwajengea Wananchi Imani ya Kujitawala
“
NUKUU
Kazi yetu ya kwanza ilikuwa kuwaambia watu kwamba uwezekano wa kujitawala upo.
Mwalimu Julius K. Nyerere
Mwalimu Julius Kambarage Nyerere
Tarehe
1985 — tarehe kamili ya mazungumzo haya haijathibitishwa hapa
Mahali
Dar es Salaam, Tanzania
Tukio / Mazungumzo
Mazungumzo kuhusu mwanzo wa harakati za kujitawala na ushirikiano na wazee
Muktadha wa Kauli
Simulizi la Nyerere kuhusu hatua za awali za kudai uhuru wa Tanganyika
01 / MUKTADHA WA KIHISTORIA
Wakati wazo la kujitawala lilipohitaji kuaminiwa kabla ya kufikiwa
Nukuu hii inahusu hatua za awali za harakati za kudai uhuru wa
Tanganyika. Katika kipindi hicho, Tanganyika ilikuwa chini ya
utawala wa kikoloni wa Uingereza, na wazo la kujitawala lilihitaji
kuungwa mkono na wananchi wenye mitazamo, majukumu na mazingira
tofauti ya maisha.
Katika simulizi lake, Nyerere anakumbuka mazungumzo yake na wazee
waliokuwa wakitaka kujua kama kujitawala kulikuwa jambo linalowezekana
na ni njia gani ingeweza kutumiwa kulifikia. Jibu lake linaweka
mkazo katika kazi ya kwanza ya harakati hizo: kuwafanya watu
waelewe kwamba kujitawala hakukuwa ndoto isiyoweza kufikiwa.
Kauli hii ilitolewa katika simulizi la mwaka 1985 kuhusu matukio
yaliyotangulia uhuru. Kwa hiyo, ni muhimu kutofautisha wakati wa
kusimulia tukio na wakati ambao matukio yanayosimuliwa yalitokea.
Mwaka 1985 ulikuwa mwisho wa urais wa Nyerere, lakini hoja ya
nukuu inarejelea mwanzo wa harakati za kisiasa za kudai uhuru
wa Tanganyika katika miaka ya 1950.
02 / MAANA NA UJUMBE MKUU
Kujenga imani ya wananchi kabla ya kuhamasisha hatua ya pamoja
Maneno “kazi yetu ya kwanza” yanaonyesha mpangilio wa
hatua katika fikra za Nyerere. Kabla ya kufikia lengo la kujitawala,
ilikuwa muhimu kuwasaidia wananchi kuelewa kwamba lengo hilo
linawezekana na kwamba linaweza kufuatiliwa kwa hatua za kisiasa
zilizopangwa.
Neno “uwezekano” lina uzito katika kauli hii. Halimaanishi
kwamba uhuru ulikuwa tayari umepatikana, bali kwamba kujitawala
kulikuwa lengo linaloweza kufuatiliwa badala ya jambo lisilowezekana.
Kauli hiyo inaweka elimu ya kisiasa, mazungumzo na kujenga uelewa
wa pamoja katika hatua za mwanzo za harakati.
Kauli hiyo pia inaonyesha nafasi ya wananchi katika mchakato wa
mabadiliko. Harakati za kujitawala hazikuweza kutegemea kauli ya
kiongozi peke yake; zilihitaji watu kuelewa lengo, kujadili njia
za kulifikia na kuamua kama walikuwa tayari kushiriki katika juhudi
hizo.
NYERERE HISTORICAL INSIGHT
Nyerere Katika Muktadha wa Zama Zake
Kauli hii inaeleweka vizuri zaidi inapohusishwa na hali ya
Tanganyika ya kikoloni, nafasi ya wazee katika harakati za
kisiasa na safari ya kujenga uungwaji mkono wa uhuru.
01
Mazingira ya Kauli
Katika miaka ya 1950, kudai kujitawala kulihitaji kuhamasisha
wananchi na kujenga mtandao wa watu waliounga mkono mabadiliko
ya kisiasa. Simulizi la Nyerere linatambua mazungumzo na wazee
kama sehemu ya mazingira yaliyosaidia kuendeleza harakati hizo.
02
Falsafa na Dhamira
Hoja kuu ni kwamba mabadiliko ya kisiasa huanza kwa watu
kuelewa lengo linalotafutwa na kuona uwezekano wa kulifikia.
Katika nukuu hii, msisitizo uko kwenye kujenga uelewa na
kuondoa dhana kwamba kujitawala ni jambo lisilowezekana.
03
Athari na Urithi
Harakati za kudai uhuru ziliendelea kupitia TANU, iliyoanzishwa
mwaka 1954, na mchakato wa kisiasa uliofuata. Historia hiyo
inaonyesha kwamba wazo la kujitawala liliambatana na kujenga
taasisi ya kisiasa na kuandaa uungwaji mkono wa wananchi.
Nukuu hii ni sehemu ya simulizi la Nyerere kuhusu mwanzo wa
mchakato huo, si ushahidi wa pekee wa sababu zote zilizoleta
uhuru.
04
Tafakuri kwa Vizazi Vijavyo
Kwa vizazi vijavyo, kauli hii inatoa nafasi ya kutafakari
uhusiano kati ya uelewa wa wananchi, imani katika lengo la
pamoja na hatua zinazohitajika kulifikia. Pia inasisitiza
umuhimu wa kusoma kumbukumbu za kihistoria kwa kuzingatia
wakati na mazingira ambayo simulizi lilitolewa.
03 / MTIZAMO WA KIHISTORIA
Kutoka mazungumzo ya kisiasa hadi harakati za kujitawala
Harakati za uhuru wa Tanganyika hazikuanza kwa tamko moja pekee.
Ziliendelea kupitia mikutano, majadiliano, ujenzi wa chama cha
kisiasa na kuhamasisha watu katika maeneo mbalimbali. Mchakato huo
ulitokea katika mazingira ya utawala wa kikoloni, ambapo madai ya
uwakilishi na kujitawala yalikuwa sehemu muhimu ya mjadala wa
kisiasa.
Nyerere alihusika katika kuendeleza harakati hizo baada ya kurejea
Tanganyika kutoka masomoni mwaka 1952. Alijiunga na Tanganyika
African Association (TAA), kisha akawa kiongozi wa TANU iliyoanzishwa
mwaka 1954. Hatua hizi ni sehemu ya historia inayosaidia kuelewa
kauli yake kuhusu kazi ya kwanza ya kuwaeleza wananchi kwamba
kujitawala kulikuwa jambo linalowezekana.
Hata hivyo, kauli hii inapaswa kusomwa kama kumbukumbu ya Nyerere
kuhusu hatua za mwanzo za harakati. Maelezo yake yanaonyesha
mtazamo wake kuhusu nafasi ya wazee na ujenzi wa imani, lakini
historia nzima ya uhuru inahusisha pia mchango wa wananchi,
wanaharakati na taasisi mbalimbali.
04 / UMUHIMU KWA TANZANIA
Kumbukumbu ya namna wazo la kujitawala lilivyowasilishwa kwa wananchi
Nukuu hii ina umuhimu katika kuelewa namna viongozi wa harakati za
uhuru walivyokabiliana na swali la kuwashirikisha wananchi katika
lengo la kisiasa. Inatukumbusha kwamba kujitawala kulihitaji
kueleweka na kujadiliwa na watu waliokuwa sehemu ya jamii tofauti,
badala ya kubaki kuwa hoja ya viongozi wachache pekee.
Katika historia ya Tanzania, mchakato wa kuelekea uhuru ulipitia
hatua kadhaa. TANU ilianzishwa mwaka 1954, Tanganyika ikapata
uhuru tarehe 9 Desemba 1961, na kuwa jamhuri mwaka 1962. Matukio
haya yanaweka simulizi la Nyerere katika mfululizo mpana wa
mabadiliko ya kisiasa yaliyofanyika baada ya miaka ya uhamasishaji.
Kwa Tanzania ya sasa, nukuu inaweza kusaidia kuchunguza namna
uelewa wa wananchi na mawasiliano ya umma vinavyoweza kuchangia
mijadala kuhusu masuala ya taifa. Hata hivyo, mazingira ya sasa
yanatofautiana na yale ya utawala wa kikoloni; uhusiano huo ni
wa kutafakari, si madai kwamba changamoto za vipindi hivyo
zinafanana kwa kila namna.
05 / KAULI KATIKA VITENDO
Kuendeleza harakati za kisiasa za kudai uhuru wa Tanganyika
HATUA
Nyerere alishiriki katika ujenzi wa harakati za kisiasa kupitia
Tanganyika African Association (TAA), na mwaka 1954 akawa
miongoni mwa viongozi wakuu wa Tanganyika African National
Union (TANU), chama kilichokuwa mstari wa mbele katika kudai
kujitawala kwa Tanganyika.
MUKTADHA WA WAKATI
Hatua hizi zilifanyika katika miaka ya 1950, kabla ya Tanganyika
kupata uhuru mwaka 1961. Ujenzi wa chama, mikutano na kuhamasisha
wananchi vilikuwa sehemu ya mchakato wa kisiasa uliotangulia
uhuru.
UHUSIANO NA KAULI
Kuna uhusiano wa kimuktadha kati ya kauli na hatua hizi:
kauli inasisitiza umuhimu wa kuwafanya wananchi waone uwezekano
wa kujitawala, huku shughuli za kisiasa za miaka ya 1950
zikionyesha namna harakati za uhuru zilivyoendelezwa kupitia
taasisi na uhamasishaji. Hata hivyo, kauli hii pekee haithibitishi
kwamba kila hatua ya harakati hizo ilitokana nayo moja kwa moja.
MATOKEO YANAYOWEZA KUTHIBITISHWA
Tanganyika ilipata uhuru tarehe 9 Desemba 1961. Hili ni tukio
la kihistoria linaloweka muktadha wa matokeo ya harakati za
kujitawala. Uhuru huo ulitokana na mchakato mpana wa kisiasa
na ushiriki wa wananchi, hivyo haupaswi kuhusishwa na kauli
moja pekee.
06 / MWENENDO WA MAANA
Kutoka harakati za uhuru hadi tafakuri ya leo na kesho
Maana ya nukuu hii inahusiana na wakati wa harakati za uhuru,
lakini pia inatoa nafasi ya kutafakari nafasi ya uelewa wa
wananchi katika mabadiliko ya kisiasa.
MIKA YA 1950
Wakati wa Harakati
Tanganyika ilikuwa chini ya utawala wa kikoloni. Harakati za
kujitawala zilihitaji kujenga uungwaji mkono na kuendeleza
shughuli za kisiasa zilizolenga kufikia uhuru.
LEO
Umuhimu Wake Sasa
Kauli inaweza kusaidia kutafakari namna wananchi wanavyopata
taarifa, kuelewa masuala ya umma na kushiriki katika mijadala
ya taifa. Tafakuri hiyo inapaswa kuzingatia tofauti kati ya
mazingira ya ukoloni na mfumo wa taifa huru.
KESHO
Inachoacha kwa Baadaye
Kwa vizazi vijavyo, nukuu hii ni sehemu ya kumbukumbu za namna
wazo la kujitawala lilivyowasilishwa na kujadiliwa. Nyaraka,
hotuba na ushahidi wa ziada vitaendelea kuwa muhimu katika
kueleza kwa kina nafasi ya wananchi katika historia ya uhuru.
07 / FALSAFA YA NYERERE NYUMA YA NUKUU
Uelewa wa wananchi kama sehemu ya kujenga lengo la pamoja
Katika nukuu hii, Nyerere anaanza na kazi ya kueleza uwezekano
wa kujitawala badala ya kudhani kwamba kila mtu tayari alikuwa
amekubali au kuelewa lengo hilo. Hii inaonyesha nafasi aliyotoa
kwa mazungumzo na uelewa katika simulizi lake kuhusu harakati
za uhuru.
Uhusiano na falsafa yake pana ya uongozi unapaswa kuchunguzwa
kwa kuzingatia maandishi na matamshi mengine ya kipindi hicho.
Nukuu hii yenyewe inahusu hatua za mwanzo za harakati za
kujitawala; haitoshi peke yake kueleza falsafa yake yote ya
kisiasa, kijamii au kiuchumi.
08 / FUNZO KWA VIZAZI VIJAVYO
Lengo la pamoja linahitaji kueleweka kabla ya kufuatiliwa kwa vitendo
Nukuu hii inaonyesha umuhimu wa kueleza wazi lengo linalotafutwa
na kuwapa watu nafasi ya kuelewa uwezekano wa kulifikia.
Katika simulizi la harakati za uhuru, hatua hiyo ilitangulia
mchakato mpana wa kisiasa uliofuata.
Kwa wanaosoma historia, kauli hii pia inaonyesha umuhimu wa
kuunganisha kumbukumbu binafsi za viongozi na nyaraka nyingine
za kipindi husika. Simulizi la mtu anayehusika katika tukio
lina thamani ya kihistoria, lakini linapata ufafanuzi mpana zaidi
linapolinganishwa na vyanzo vingine vinavyoweza kukaguliwa.
09 / MSIMAMO WA KIHISTORIA NA MIPAKA YA TAFSIRI
Kutofautisha simulizi la mwaka 1985 na matukio ya miaka ya 1950
Nukuu iliyowasilishwa inaeleza kazi ya kwanza ya harakati kama
kuwafanya watu waamini kwamba kujitawala kulikuwa kunawezekana.
Maandishi yanayopatikana mtandaoni yanaihusisha kauli hiyo na
simulizi la Nyerere kuhusu mazungumzo yake na wazee.
Taarifa iliyotolewa hapa ina mwaka wa 1985, lakini tarehe kamili
na jina rasmi la tukio la mazungumzo haya havijathibitishwa kwa
chanzo cha msingi kilichotambuliwa. Kwa sababu hiyo, mwaka
umehifadhiwa kama ulivyotolewa na tukio limeelezwa kwa namna
inayobainisha muktadha bila kuongeza tarehe au jina la mkutano
lisilothibitishwa.
Uchambuzi unatofautisha maneno ya nukuu na maelezo kuhusu historia
ya TANU na uhuru wa Tanganyika. Ili kuthibitisha maneno halisi
kikamilifu, nakala ya msingi au rekodi ya awali ya mazungumzo
ingekuwa rejea bora zaidi kuliko nakala iliyosambazwa mtandaoni.
UFAFANUZI WA MAKTABA
Nukuu hii inahusu umuhimu wa kuwafanya wananchi waelewe kwamba
kujitawala kwa Tanganyika kulikuwa jambo linalowezekana.
Uchambuzi umeiweka katika muktadha wa harakati za uhuru za
miaka ya 1950 na kutofautisha matukio hayo na mwaka wa simulizi
iliyowasilishwa. Uthibitisho wa mwisho wa maneno na maelezo
kamili ya tukio unahitaji kurejea nakala ya msingi.
Maktaba ya Nukuu za Marais Tanzania ni hifadhi huru ya kumbukumbu
na uchambuzi wa kihistoria; si chombo rasmi cha Serikali au Ikulu.
MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS TANZANIA
↗
