MUKTADHA
Nyerere katika mjadala wa deni, biashara na utegemeano wa uchumi wa dunia
Kauli hii ilitolewa katika hotuba ya Mwalimu Julius Kambarage
Nyerere mjini London mwaka 1985, katika kipindi ambacho Tanzania
na nchi nyingine nyingi zinazoendelea zilikuwa zikikabiliwa na
shinikizo la madeni, kupanda kwa gharama za uagizaji na mazingira
magumu ya biashara ya kimataifa.
Hotuba hiyo iliangazia uhusiano kati ya umaskini wa nchi
zinazoendelea na mfumo mpana wa uchumi wa kimataifa. Nyerere
alisisitiza kwamba matatizo ya uchumi wa nchi maskini hayawezi
kutenganishwa kabisa na mwenendo wa nchi tajiri na masoko ya
kimataifa. Rekodi ya hotuba inaweka hoja hiyo ndani ya mjadala
kuhusu uhusiano kati ya nchi tajiri na maskini na mfumo wa
kimataifa wa kiuchumi. 2
MAANA NA UJUMBE MKUU
Biashara ya kimataifa inaunda uhusiano wa pande mbili
Kiini cha kauli hii kiko katika maneno
“single world economy” na
“exports are the imports of another.”
Nyerere alikuwa akiweka mkazo kwenye ukweli kwamba biashara
ya kimataifa huunganisha uchumi wa nchi mbalimbali: bidhaa
inayouzwa nje na nchi moja huingia kama bidhaa inayoagizwa
katika nchi nyingine.
Kwa mtazamo huo, uchumi wa nchi hauwezi kueleweka kikamilifu
bila kuangalia mahusiano yake na masoko ya nje, bei za bidhaa,
mahitaji ya walaji, gharama za uagizaji na mwenendo wa uchumi
wa washirika wake wa biashara. Hii ndiyo sababu Nyerere
aliunganisha hali ya nchi maskini na mwenendo wa uchumi mpana
wa dunia. 3
MTIZAMO WA KIHISTORIA
Tanzania katika mazingira magumu ya uchumi wa kimataifa
Kauli hii ilitokea mwishoni mwa kipindi cha urais wa Nyerere,
wakati Tanzania ilikuwa imepitia matatizo makubwa ya kiuchumi.
Mjadala wa wakati huo ulihusisha kushuka kwa bei za baadhi ya
bidhaa za Tanzania za kuuza nje, gharama za mafuta, upatikanaji
wa fedha za kigeni na uhusiano wa Tanzania na taasisi za
kimataifa za fedha.
Katika hotuba hiyo, Nyerere alitumia pia takwimu za Tanzania
kuonyesha mabadiliko katika masharti ya biashara. Rekodi
iliyochapishwa na Tanzanian Affairs inaonyesha kuwa
alilinganisha bei za bidhaa zilizoagizwa na bei za bidhaa
zilizouzwa nje kwa kutumia mwaka 1980 kama msingi. 4
Hivyo, “single world economy” katika nukuu hii haikuwa dhana
ya jumla iliyotenganishwa na mazingira ya wakati huo. Ilikuwa
sehemu ya hoja pana kuhusu namna mabadiliko katika biashara,
bei na sera za uchumi wa kimataifa yalivyoweza kuathiri nchi
zinazotegemea biashara ya kimataifa. 5
KAULI KATIKA VITENDO
Wazo la utegemeano wa uchumi katika sera na mjadala wa Tanzania
Katika historia ya uongozi wa Nyerere, hoja ya nafasi ya
Tanzania ndani ya uchumi wa dunia ilijitokeza katika sera,
maamuzi ya kiuchumi na majadiliano kuhusu biashara na taasisi
za kimataifa. Mwaka 1985, mjadala huo ulikuwa umefikia hatua
ambayo Tanzania ilikuwa ikikabiliana kwa karibu na changamoto
za fedha za kigeni, biashara na mahusiano na taasisi za
kimataifa za fedha.
HATUA YA KIHISTORIA
1980–1985
Tanzania ilikabiliwa na shinikizo la uchumi wa kimataifa
Katika miaka ya mwisho ya uongozi wa Nyerere, Tanzania
ilichukua hatua mbalimbali za kukabiliana na mgogoro wa
kiuchumi huku ikijadiliana pia na taasisi za kimataifa kuhusu
sera za marekebisho ya uchumi. Tafiti za kihistoria zinaonyesha
kuwa kipindi cha 1980–1985 kilikuwa na majaribio ya
stabilization na adjustment pamoja na hatua za kuleta
unafuu katika upatikanaji wa bidhaa za matumizi na mitaji. 6
UHUSIANO NA KAULI
Uhusiano unaonekana katika namna changamoto za ndani za
Tanzania zilivyokuwa zikihusishwa na mazingira ya biashara
na fedha ya kimataifa. Kauli ya Nyerere kuhusu
“single world economy” iliweka hoja hiyo katika
mtazamo mpana: uamuzi wa kiuchumi wa nchi moja na hali ya
masoko ya nje vinaweza kuathiri pande zote mbili.
MUKTADHA WA WAKATI
Hotuba ya 1985 ilitolewa katika kipindi ambacho Tanzania
ilikuwa ikikabiliwa na matatizo ya uchumi na wakati huohuo
ikijadiliana kuhusu masharti ya msaada na marekebisho ya
kiuchumi. Mjadala huo ulihusisha pia uhusiano wa Tanzania
na IMF. 7
MATOKEO YANAYOONEKANA KATIKA REKODI
Kufikia 1985, mjadala wa Tanzania kuhusu uchumi wa dunia,
biashara na masharti ya taasisi za kimataifa ulikuwa sehemu
muhimu ya sera na mijadala ya kitaifa. Mwaka huo pia ulikuwa
mwisho wa kipindi cha Nyerere kama Rais wa Tanzania, kabla
ya Ali Hassan Mwinyi kuchukua urais baadaye mwaka 1985.
USHahidi WA KIHISTORIA
AfricaBib inaorodhesha hotuba hiyo kama
“Africa and the Debt Crisis”, iliyotolewa katika
Royal Commonwealth Society na kuchapishwa baadaye katika
African Affairs, Vol. 84, Issue 337. 8
MANENO MUHIMU KATIKA NUKUU
“Single world economy” — dhana kuu ya hoja
Katika original wording, maneno
“single world economy”
yanaweka msingi wa hoja yote. Nyerere hakuzungumzia biashara
kama shughuli zinazotokea kati ya nchi zilizojitenga kabisa;
aliieleza kama mfumo unaounganisha masoko na uchumi wa nchi
mbalimbali.
Sehemu ya pili,
“One country’s exports are the imports of another”,
inafanya hoja hiyo iwe rahisi kueleweka: upande mmoja wa
biashara ya kimataifa unaonekana kama mauzo ya nje, wakati
upande mwingine unaonekana kama uagizaji.
UFAFANUZI WA MAKTABA
Nukuu hii imehifadhiwa kwa maneno yake ya Kiingereza kama
yalivyotolewa katika hotuba. Tafsiri ya Kiswahili imewekwa
kwa ajili ya kumsaidia msomaji kuelewa maana yake. Uchambuzi
unaofuata umetenganisha maneno ya Nyerere, mazingira ya
hotuba, matukio ya kipindi hicho na tafsiri ya maana yake
katika wakati wa sasa.
