MAKTABA YA NUKUU ZA MARAIS
Nyerere: Afrika Inapaswa Kuongoza Suluhisho la Matatizo Yake
“
Tunapokuwa na matatizo ya Afrika, sisi wenyewe tuna wajibu wa kutatua matatizo yetu. Nadhani ni lazima tukubali hilo.
Mwalimu Julius Kambarage Nyerere
Mwalimu Julius Kambarage Nyerere
Rais wa Kwanza wa Jamhuri ya Tanganyika
Tarehe
27 Desemba 1996
Mahali
New York, Marekani
Tukio / Mazungumzo
Mahojiano na Charlayne Hunter-Gault kuhusu migogoro ya Afrika
CHANZO CHA MAHOJIANO →
MUKTADHA
Afrika katika kipindi cha migogoro ya Maziwa Makuu
Kauli hii ilitolewa katika kipindi ambacho eneo la Maziwa
Makuu lilikuwa likikabiliwa na migogoro mikubwa ya kisiasa,
kikabila na kibinadamu. Mazungumzo ya Nyerere na mwandishi
Charlayne Hunter-Gault yalijikita katika hali ya Rwanda,
Burundi na Zaire, pamoja na juhudi za kutafuta suluhisho la
migogoro hiyo.
Katika mahojiano hayo, Nyerere alisisitiza kwamba matatizo
yanayohusu Afrika yanapaswa kwanza kushughulikiwa na Waafrika
wenyewe. Wazo hilo halikufunga mlango wa msaada wa nje;
badala yake, alieleza kwamba msaada ungeombwa pale
unapohitajika, huku jukumu la msingi la kutafuta suluhisho
likibaki ndani ya bara.
MAANA NA UJUMBE MKUU
Uwajibikaji wa Afrika katika kutafuta suluhisho la matatizo yake
Kiini cha kauli hii ni wazo la uwajibikaji wa ndani. Nyerere
anaweka mkazo kwenye uwezo wa mataifa ya Afrika kutambua
matatizo yanayolikabili bara, kuyajadili na kuchukua hatua
katika kuyatatua.
Katika mahojiano hayo, msimamo huu uliambatana pia na
mtazamo kwamba msaada kutoka nje unaweza kuwa na nafasi,
lakini haupaswi kuchukua nafasi ya wajibu wa Waafrika wenyewe.
Hivyo, kauli hii inahusu zaidi umiliki wa suluhisho kuliko
kukataa ushirikiano wa kimataifa.
MTIZAMO WA KIHISTORIA
Wazo la suluhisho la Kiafrika ndani ya historia ya uongozi wa Nyerere
Mtazamo wa Nyerere kuhusu uwajibikaji wa Afrika ulijengwa
ndani ya historia yake ndefu ya uongozi wa Tanzania na
ushiriki wake katika masuala ya bara. Baada ya kuacha urais
mwaka 1985, aliendelea kushiriki katika masuala ya amani na
usuluhishi katika Afrika.
Kufikia mwaka 1996, historia hiyo ilijitokeza katika nafasi
yake ya kusaidia mchakato wa amani wa Burundi. Umoja wa
Mataifa ulirekodi Nyerere kama Facilitator wa mazungumzo ya
amani ya Burundi katika Mkutano wa Arusha wa tarehe
31 Julai 1996. Hivyo, kauli yake kuhusu wajibu wa Waafrika
inaonekana pia ndani ya mazingira ambayo viongozi wa eneo
walikuwa wakitafuta suluhisho la mgogoro kupitia mchakato
wa kikanda.
UMUHIMU KWA AFRIKA
Suluhisho la matatizo ya bara kama jukumu la ndani na la kikanda
Kauli hii ni muhimu katika kuelewa namna Nyerere alivyotazama
nafasi ya Afrika katika kushughulikia changamoto zake. Katika
muktadha wa migogoro ya Maziwa Makuu, hoja hiyo ilihusisha
uongozi wa kikanda, mazungumzo, maridhiano na ushiriki wa
mataifa ya eneo katika kutafuta amani.
Kwa mtazamo mpana, kauli hii inaweka pamoja mambo mawili:
wajibu wa Afrika kujitafutia suluhisho na nafasi ya ushirikiano
wa kimataifa pale msaada unapohitajika. Hivyo, “kujitegemea”
katika kauli hii kunaonekana kama msingi wa uwajibikaji,
huku ushirikiano ukiwa sehemu ya mchakato wa kutafuta suluhisho.
KAULI KATIKA VITENDO
Nyerere na mchakato wa amani wa Burundi
Wazo la uwajibikaji wa Waafrika lilipata sura ya vitendo
katika ushiriki wa Nyerere katika juhudi za kikanda za
kutafuta suluhisho la mgogoro wa Burundi.
HATUA YA KIHISTORIA
1996–1998
Uwezeshaji wa mazungumzo ya amani ya Burundi
Nyerere alihusika katika juhudi za kikanda za kuleta pamoja
makundi ya kisiasa ya Burundi katika mchakato wa mazungumzo.
Umoja wa Mataifa ulirekodi nafasi yake kama Facilitator wa
mazungumzo ya amani ya Burundi, huku mchakato huo ukiendelea
kupitia mfumo wa Mwanza na Arusha.
HATUA
Nyerere alichukua nafasi ya kuwezesha mazungumzo ya
kisiasa kuhusu Burundi na kushirikiana na viongozi wa
eneo katika juhudi za kutafuta suluhisho la kisiasa.
UHUSIANO NA KAULI
Uhusiano unaonekana katika msingi wa hatua hiyo:
tatizo la Burundi lilishughulikiwa kupitia mchakato wa
kikanda uliowahusisha viongozi na taasisi za Afrika,
huku Nyerere akiwa mmoja wa wawezeshaji wakuu wa
mazungumzo. Hapo ndipo wazo la wajibu wa Waafrika
linapokutana na hatua ya kihistoria ya kutafuta suluhisho
ndani ya mfumo wa kikanda.
MUKTADHA WA WAKATI
Mwaka 1996, Burundi ilikuwa katika mgogoro mkubwa wa
kisiasa. Baada ya mapinduzi ya kijeshi ya Julai 1996,
viongozi wa eneo walisisitiza kurejeshwa kwa utaratibu
wa kikatiba na kuendelezwa kwa mazungumzo ya kisiasa.
Mkutano wa Arusha wa 31 Julai 1996 ulimhusisha Nyerere
kama Facilitator wa mazungumzo ya amani.
MWENDELEZO WA HISTORIA
Mchakato wa Arusha uliendelea baada ya 1996. Nyerere
aliendelea na mashauriano na juhudi za kuwakutanisha
wahusika wa Burundi, huku mazungumzo ya pande mbalimbali
yakiendelea katika kipindi kilichofuata.
MATOKEO YA KIHISTORIA
Mchakato wa Arusha uliweka msingi wa mazungumzo ya
pande mbalimbali kuhusu mustakabali wa Burundi. Baada
ya kifo cha Nyerere mwaka 1999, Nelson Mandela aliteuliwa
kuendeleza nafasi ya uwezeshaji wa mchakato wa amani.
MSINGI WA KIHISTORIA
Rekodi za Umoja wa Mataifa kuhusu Mkutano wa Arusha wa
31 Julai 1996 na mchakato wa amani wa Burundi.
MWENENDO WA MAANA
Kutoka uwajibikaji wa Afrika hadi mjadala wa sasa
1996
Wakati wa Mgogoro
Kauli ilitolewa katika mazingira ya migogoro ya Rwanda,
Burundi na Zaire, wakati viongozi wa Afrika walikuwa
wakitafuta njia za kikanda za kushughulikia changamoto
za usalama, wakimbizi, maridhiano na utawala wa kisiasa.
LEO
Uwajibikaji wa Bara
Katika mjadala wa sasa kuhusu amani na usalama wa Afrika,
kauli hii inaendelea kusomeka katika muktadha wa nafasi
ya taasisi za kikanda na mataifa ya Afrika katika
kushughulikia migogoro inayotokea ndani ya bara.
KESHO
Urithi wa Suluhisho za Kiafrika
Kwa vizazi vijavyo, kauli hii inaacha mjadala kuhusu
namna Afrika inaweza kujenga uwezo wa taasisi zake,
kuimarisha mazungumzo ya kikanda na kuchukua wajibu
mkubwa zaidi katika kutafuta suluhisho la changamoto
zinazolihusu bara.
KAULI HII KATIKA WAKATI WA SASA
Wazo la kujitegemea katika kutatua changamoto za Afrika
Katika wakati wa sasa, kauli hii inaweza kusomwa kama
msisitizo wa umiliki wa Kiafrika katika masuala yanayohusu
bara. Maana yake inaonekana katika swali la nani anayepaswa
kuwa mstari wa mbele katika kutambua changamoto, kujenga
mazungumzo na kuunda mifumo ya suluhisho.
Muktadha wa leo pia unaonyesha kwamba uwajibikaji wa ndani
na ushirikiano wa kimataifa vinaweza kuwepo kwa pamoja.
Hivyo, ujumbe wa msingi wa nukuu unabaki kwenye wajibu wa
Waafrika wenyewe kuwa wahusika wakuu wa mustakabali wa
bara lao.
URITHI WA KAULI
Suluhisho la Afrika kama wazo linaloendelea kujadiliwa
Kauli hii inaingia katika mjadala mpana wa historia ya
Afrika kuhusu kujitegemea, mshikamano wa bara na nafasi ya
mataifa ya nje katika masuala ya Afrika. Nyerere aliitoa
wakati ambapo migogoro ya Maziwa Makuu ilikuwa ikiweka wazi
changamoto ya kupata suluhisho la migogoro inayovuka mipaka
ya taifa moja.
Kwa vizazi vijavyo, thamani ya nukuu hii iko katika swali
inaloliweka mbele ya bara: ni kwa kiwango gani taasisi,
serikali na jamii za Afrika zinaweza kuchukua nafasi ya
mbele katika kutatua changamoto zao, huku zikishirikiana na
jumuiya ya kimataifa pale inapohitajika?
KUMBUKUMBU YA CHANZO
Nukuu hii imewasilishwa kwa Kiswahili kama ilivyo katika
toleo lililotolewa na Maktaba. Muktadha wake unatokana na
mahojiano ya Julius K. Nyerere na Charlayne Hunter-Gault
kuhusu migogoro ya Maziwa Makuu mwaka 1996. Maelezo ya
kihistoria yametenganishwa na maneno ya nukuu ili msomaji
aweze kutofautisha kauli yenyewe na uchambuzi wa Maktaba.
